Interpelacja w sprawie zasad, transparentności oraz możliwej dyskryminacji instytucjonalnej w konkursie "Profesjonalna Szkoła Roku 2025"

Interpelacja w sprawie zasad, transparentności oraz możliwej dyskryminacji instytucjonalnej w konkursie Profesjonalna Szkoła Roku 2025 Interpelacja nr 14522 do ministra edukacji w sprawie zasad, transparentności oraz możliwej dyskryminacji instytucjonalnej w konkursie Profesjonalna Szkoła Roku 2025 Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 07-01-2026 Szanowna Pani Minister, na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie konkursu „Profesjonalna Szkoła Roku 2025“, organizowanego przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ośrodkiem Rozwoju Edukacji, realizowanego w ramach projektu „Opracowanie i przetestowanie modelu branżowej szkoły ćwiczeń“, finansowanego ze środków programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027. Zgodnie z deklarowanym celem konkursu ma on służyć identyfikacji i promocji najlepszych praktyk edukacyjnych w obszarze kształcenia zawodowego oraz wyróżnieniu szkół osiągających wysoką jakość i efektywność kształcenia. Analiza regulaminu konkursu oraz przyjętych kryteriów oceny prowadzi jednak do wniosku, że konstrukcja tego przedsięwzięcia budzi poważne wątpliwości co do równości dostępu, transparentności procedur, spójności z rzeczywistą strukturą systemu kształcenia zawodowego oraz zasad racjonalnego wydatkowania środków publicznych. 1. Wykluczenie istotnych podmiotów systemu kształcenia zawodowego Regulamin konkursu wprowadza zamknięty katalog uczestników, ograniczając udział wyłącznie do określonych typów szkół. W konsekwencji z konkursu wykluczono m.in.: branżowe szkoły I stopnia kształcące wyłącznie młodocianych pracowników, mimo że model ten stanowi fundament kształcenia rzemieślniczego i współpracy z lokalnymi pracodawcami, centra kształcenia zawodowego, które nie mają własnych uczniów, lecz realizują kluczową część praktycznej nauki zawodu dla uczniów techników i szkół branżowych. W praktyce oznacza to, że placówki odpowiadające za nowoczesną infrastrukturę, innowacje technologiczne oraz znaczną część procesu dydaktycznego pozostają całkowicie niewidoczne w konkursie, mimo że ich wkład bezpośrednio wpływa na wyniki szkół formalnie uprawnionych do udziału. Sukces edukacyjny przypisywany jest wyłącznie jednostce administracyjnej, a nie faktycznym wykonawcom kształcenia praktycznego. 2. Dyskryminacja ze względu na formę kształcenia Regulamin dopuszcza udział wyłącznie szkół prowadzących kształcenie w formie dziennej lub stacjonarnej. Wyklucza to znaczną część szkół policealnych i branżowych szkół II stopnia realizujących kształcenie w trybie zaocznym, często adresowanym do osób dorosłych, pracujących i podnoszących kwalifikacje zawodowe. Takie ograniczenie stoi w sprzeczności z ideą uczenia się przez całe życie oraz realnymi potrzebami rynku pracy. 3. Wąskie i elitarne rozumienie „sukcesu“ edukacyjnego Jednym z kryteriów oceny jest odsetek uczniów uczestniczących w konkursach: SkillsPoland, EuroSkills i WorldSkills, które nie figurują w wykazie turniejów i olimpiad ogłaszanych w komunikacie ministra edukacji. Kryterium to w oczywisty sposób faworyzuje szkoły dysponujące znacznym kapitałem finansowym i organizacyjnym, promując elitarne ścieżki kształcenia kosztem codziennej, masowej pracy dydaktycznej w zawodach o znaczeniu lokalnym i regionalnym. 4. Ograniczenie możliwości rzetelnej oceny dużych zespołów szkół Regulamin dopuszcza złożenie tylko jednego zgłoszenia w jednym obszarze przemysłu i usług. W przypadku zespołów szkół prowadzących kształcenie zawodowe w wielu branżach wymusza to arbitralny wybór i uniemożliwia rzetelną ocenę całokształtu działalności placówki. 5. Brak transparentności procedury konkursowej Szczególnie niepokojący jest zapis regulaminu zwalniający organizatora z obowiązku udostępniania dokumentacji konkursowej uczestnikom. Oznacza to, że szkoły nie mają możliwości poznania uzasadnienia przyznanej punktacji, weryfikacji procesu oceny ani wyciągnięcia wniosków na przyszłość. Rozwiązanie to stoi w sprzeczności ze standardami przejrzystości, jakie powinny obowiązywać przy konkursach finansowanych ze środków publicznych i europejskich. 6. Uznaniowość ocen i rozstrzygnięć Przyznawanie punktów w skali od 1 do 3 przy maksymalnej liczbie 88 punktów może nie oddawać rzeczywistych różnic jakościowych między szkołami. Dodatkowo rozstrzyganie remisów w drodze głosowania komisji lub decyzją jej przewodniczącej nadaje ocenie charakter uznaniowy i administracyjny, zamiast merytorycznego. 7. Skład komisji konkursowej W skład komisji konkursowej wchodzą wyłącznie przedstawicielki i przedstawiciele FRSE, Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ośrodka Rozwoju Edukacji. Brakuje w niej reprezentantów organizacji pracodawców, izb rzemieślniczych, samorządów gospodarczych lub niezależnych ekspertów rynku pracy, co podważa rynkowy i praktyczny wymiar oceny „profesjonalizmu“ szkół. 8. Mechanizm kumulowania przewag Laureaci konkursu uzyskują punkty premiujące w konkursach na utworzenie branżowych szkół ćwiczeń. Mechanizm ten prowadzi do „samonapędzającej się przewagi“, w której szkoły już najlepiej wyposażone i dofinansowane otrzymują dodatkowe preferencje, pogłębiając nierówności w systemie kształcenia zawodowego. Pytania do Pani Minister W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania: Jakie były merytoryczne i systemowe przesłanki wykluczenia centrów kształcenia zawodowego z udziału w konkursie „Profesjonalna Szkoła Roku 2025“? Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej uznaje, że CKZ nie są elementem systemu wysokiej jakości kształcenia zawodowego, mimo ich kluczowej roli w praktycznej nauce zawodu? Dlaczego wyłączono z konkursu branżowe szkoły I stopnia kształcące wyłącznie młodocianych pracowników? Z jakiego powodu ograniczono udział w konkursie wyłącznie do szkół prowadzących kształcenie w formie dziennej lub stacjonarnej? Dlaczego w kryteriach oceny uwzględniono konkursy: SkillsPoland, EuroSkills i WorldSkills, mimo że nie są one wymienione w wykazie konkursów ministra edukacji? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę zgodności regulaminu konkursu z zasadą równego dostępu do środków publicznych? Czy zdaniem Pani Minister brak obowiązku udostępniania dokumentacji konkursowej jest zgodny ze standardami przejrzystości wydatkowania środków publicznych? Czy jest planowane wprowadzenie obowiązku przekazywania uczestnikom informacji o wynikach oceny merytorycznej wraz z uzasadnieniem punktacji? Czy ministerstwo dostrzega ryzyko konfliktu interesów wynikające z faktu, że komisja konkursowa składa się wyłącznie z przedstawicieli instytucji administracji oświatowej? Czy jest rozważane poszerzenie składu komisji o przedstawicieli rynku pracy i organizacji pracodawców? Czy ministerstwo przeanalizowało wpływ punktów premiujących dla laureatów na pogłębianie nierówności między szkołami? Czy jest planowana zmiana regulaminu konkursu jeszcze w trakcie trwającej edycji lub w kolejnych edycjach w celu zwiększenia inkluzywności i transparentności? Czy ministerstwo rozważa stworzenie odrębnej kategorii lub ścieżki konkursowej dla centrów kształcenia zawodowego? Czy Pani Minister uznaje obecny regulamin konkursu za sprawiedliwy wobec wszystkich podmiotów systemu kształcenia zawodowego? Z wyrazami szacunku Marcin Józefaciuk

Odpowiedź na interpelację w sprawie zasad, transparentności oraz możliwej dyskryminacji instytucjonalnej w konkursie Profesjonalna Szkoła Roku 2025 Odpowiedź na interpelację nr 14522 w sprawie zasad, transparentności oraz możliwej dyskryminacji instytucjonalnej w konkursie Profesjonalna Szkoła Roku 2025 Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 02-04-2026 Szanowny Panie Pośle, odpowiadając na Pana interpelację w sprawie zasad, transparentności oraz możliwej dyskryminacji instytucjonalnej w konkursie „Profesjonalna Szkoła Roku 2025“, przekazuję poniższe informacje. Ad 1. Jakie były merytoryczne i systemowe przesłanki wykluczenia centrów kształcenia zawodowego z udziału w konkursie „Profesjonalna Szkoła Roku 2025“? Konkurs „Profesjonalna Szkoła Roku 2025“, organizowany przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ośrodkiem Rozwoju Edukacji, realizowany jest w ramach projektu pn. „Opracowanie i przetestowanie modelu branżowej szkoły ćwiczeń“, współfinansowanego ze środków programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027, w którym określono nie tylko adresatów konkursu, ale również kryteria, które zostaną uwzględnione w formularzu zgłoszeniowym. Adresatami projektu, a także przedmiotowego konkursu, są szkoły prowadzące kształcenie zawodowe zarówno w części teoretycznej, jak i praktycznej, tj. branżowe szkoły I i II stopnia, technika oraz szkoły policealne. Wybrane szkoły będą mogły w przyszłości pełnić funkcję branżowych szkół ćwiczeń, których zadaniem będzie kompleksowe wspieranie nauczycieli kształcenia zawodowego oraz studentów kierunków nauczycielskich w budowaniu i doskonaleniu warsztatu pracy. Wsparcie to obejmie w szczególności właściwy dobór narzędzi, metod i form kształcenia adekwatnych do realizowanych treści oraz grup odbiorców, a także pomoc obecnym i przyszłym nauczycielom zawodu w opracowywaniu programów nauczania oraz podejmowaniu działań innowacyjnych w obszarze dydaktyki zawodowej. Biorąc pod uwagę powyższe, centra kształcenia zawodowego nie spełniają w pełnym zakresie założeń i celów projektu, który zakłada kompleksowe oddziaływanie dydaktyczne, metodyczne i organizacyjne charakterystyczne dla szkół prowadzących kształcenie zawodowe. Ponadto, jak sama nazwa wskazuje, konkurs jest skierowany do szkół, a centra kształcenia zawodowego w rozumieniu ustawy – Prawo oświatowe są placówkami systemu oświaty. Ad 2. Czy Ministerstwo Edukacji uznaje, że CKZ nie są elementem systemu wysokiej jakości kształcenia zawodowego, mimo ich kluczowej roli w praktycznej nauce zawodu? Centra kształcenia zawodowego są niezwykle istotnym elementem systemu kształcenia zawodowego. Ze względu na zakres realizowanych zadań, a także nowoczesne zaplecze dydaktyczne obejmujące warsztaty, pracownie i sale dydaktyczne, centra kształcenia zawodowego przyczyniają się do efektywnego łączenia teorii z praktyką oraz wspierają realizację idei uczenia się przez całe życie. Ad 3. Dlaczego wyłączono z konkursu branżowe szkoły I stopnia kształcące wyłącznie młodocianych pracowników? Branżowe szkoły I stopnia kształcące wyłącznie pracowników młodocianych nie realizują na terenie szkoły kształcenia zawodowego w pełnym zakresie. Uczniowie będący młodocianymi pracownikami kształcenie praktyczne odbywają u pracodawców na podstawie umów o pracę w celu przygotowania zawodowego, natomiast kształcenie zawodowe teoretyczne najczęściej realizowane jest w formie turnusów dokształcania teoretycznego, na które uczniowie kierowani są przez dyrektorów szkół. Zatem zwykle proces kształcenia realizowany bezpośrednio w szkole ogranicza się do nauczania przedmiotów ogólnokształcących, podczas gdy celem konkursu jest identyfikacja i promocja najlepszych praktyk edukacyjnych w obszarze kształcenia zawodowego, umożliwiająca wyróżnienie szkół prowadzących kształcenie zawodowe, które osiągają wysoką jakość i efektywność kształcenia zawodowego oraz stosują nowoczesne metody nauczania. Ad 4. Z jakiego powodu ograniczono udział w konkursie wyłącznie do szkół prowadzących kształcenie w formie dziennej lub stacjonarnej? W szkołach prowadzących kształcenie w formie dziennej lub stacjonarnej zajęcia odbywają się regularnie co tydzień (przez 5 dni w tygodniu – w przypadku formy dziennej, przez 3-4 dni w tygodniu – w przypadku formy stacjonarnej), natomiast w szkole, w której kształcenie odbywa się w formie zaocznej zajęcia prowadzone są w formie konsultacji zbiorowych dla słuchaczy co dwa tygodnie przez 2 dni. Prowadzenie zajęć w formie dziennej lub stacjonarnej umożliwia stały kontakt słuchaczy z nauczycielami oraz gwarantuje intensywność i regularność zajęć, co pozwala na długofalową obserwację procesu dydaktycznego. Ad 5. Dlaczego w kryteriach oceny uwzględniono konkursy: SkillsPoland, EuroSkills i WorldSkills, mimo że nie są one wymienione w wykazie konkursów ministra edukacji? Jak wskazano powyżej, kryteria oceny w konkursie „Profesjonalna szkoła roku“ zostały określone w ramach projektu pn. „Opracowanie i przetestowanie modelu branżowej szkoły ćwiczeń“, finansowanego ze środków programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027. Wprowadzenie omawianego kryterium nastąpiło na wniosek przedstawiciela Komisji Europejskiej po prezentacji projektu podczas warsztatu poprzedzającego 12. posiedzenie Komitetu Monitorującego FERS. Zaangażowanie szkoły w konkursy: SkillsPoland, EuroSkills i WorldSkills ma istotne znaczenie w ocenie jakości kształcenia zawodowego, ponieważ świadczy o poziomie przygotowania, ambicjach oraz rozwojowym charakterze szkoły. Udział w tego typu konkursach wymaga nauczania zgodnego z międzynarodowymi standardami branżowymi, potwierdza ponadprzeciętne kompetencje praktyczne uczniów oraz dowodzi skutecznego łączenia nauki teoretycznej z praktyką. Jest to więc bezpośredni miernik jakości przygotowania zawodowego. Szkoła angażująca się w konkursy „Skills“ wdraża nowe technologie i rozwiązania techniczne, aktualizuje programy nauczania zgodnie z trendami rynkowymi, a także stosuje nowoczesne metody kształcenia praktycznego, co podnosi jej rangę jako szkoły nowoczesnej i rozwojowej. Przygotowanie uczniów do tych konkursów wymaga wysokich kwalifikacji nauczycieli zawodu, świadczy o ich zaangażowaniu i gotowości do ciągłego doskonalenia zawodowego oraz pokazuje zdolność do pracy mentoringowej z uczniem zdolnym. Dodatkowo udział, a w szczególności osiągnięcia w konkursach w „Skills“, zwiększają rozpoznawalność szkoły na poziomie regionalnym i krajowym, wzmacniają współpracę z pracodawcami, a także podnoszą atrakcyjność oferty edukacyjnej dla kandydatów, co ma znaczenie w ocenie strategicznej i wizerunkowej szkoły. Ad 6. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę zgodności regulaminu konkursu z zasadą równego dostępu do środków publicznych? W ramach konkursu nie przewiduje się przekazywania środków publicznych. Szkoły wyłonione w konkursie nie otrzymają nagród pieniężnych, lecz wyłącznie tytuł „Profesjonalnej szkoły roku“, wraz ze statuetką oraz dyplomem. Ad 7. Czy zdaniem Pani Minister brak obowiązku udostępniania dokumentacji konkursowej jest zgodny ze standardami przejrzystości wydatkowania środków publicznych? Pełne informacje o konkursie, w tym publikacja jego wyników, będą zamieszczone na stronie internetowej https://www.frse.org.pl/profesjonalna-szkola-roku. Jak wskazano powyżej, w ramach konkursu nie występuje przekazywane środków publicznych. Ad 8. Czy planowane jest wprowadzenie obowiązku przekazywania uczestnikom informacji o wynikach oceny merytorycznej wraz z uzasadnieniem punktacji? Wszystkie zainteresowane podmioty zostaną powiadomione o wynikach konkursu zarówno za pośrednictwem korespondencji elektronicznej, jak i przez publikację informacji na stronie internetowej konkursu https://www.frse.org.pl/profesjonalna-szkola-roku. Informacja o wynikach oceny merytorycznej wraz z uzasadnieniem przyznanej punktacji stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej , jako że dotyczy działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Ad 9. Czy ministerstwo dostrzega ryzyko konfliktu interesów wynikające z faktu, że komisja konkursowa składa się wyłącznie z przedstawicieli instytucji administracji oświatowej? W komisji konkursowej wezmą udział przedstawiciele: MEN, FRSE i ORE, którzy nie są beneficjentami konkursu, nie reprezentują szkół biorących udział w konkursie i nie odnoszą bezpośrednich korzyści z jego rozstrzygnięć. W związku z tym nie zachodzi konflikt interesów: osobisty, majątkowy ani organizacyjny. Dodatkowo pracownicy administracji publicznej zobowiązani są do działania na podstawie i w granicach prawa, zachowania bezstronności i równego traktowania podmiotów, a także przestrzegania zasad etyki służby publicznej. Naruszenie tych zasad pociąga za sobą odpowiedzialność służbową i dyscyplinarną, co znacząco ogranicza ryzyko stronniczości. Ponadto rola komisji ma charakter oceny formalno-merytorycznej, a nie uznaniowej, co minimalizuje ryzyko konfliktu interesów. Ad 10. Czy rozważane jest poszerzenie składu komisji o przedstawicieli rynku pracy i organizacji pracodawców? Nie jest planowane poszerzanie składu komisji konkursowej. Ad 11. Czy ministerstwo przeanalizowało wpływ punktów premiujących dla laureatów na pogłębianie nierówności między szkołami? W konkursie na „Profesjonalną Szkołę Roku“ nie są przyznawane punkty premiujące. Ad 12. Czy planowana jest zmiana regulaminu konkursu jeszcze w trakcie trwającej edycji lub w kolejnych edycjach w celu zwiększenia inkluzywności i transparentności? Nie przewiduje się zmian w regulaminie obecnej edycji konkursu. Planowane są jednak kolejne edycje, przy czym nie wyklucza się wprowadzenia aktualizacji regulaminu, jeżeli doświadczenia i wnioski płynące z przeprowadzenia I edycji konkursu wykażą taką potrzebę. Ad 13. Czy ministerstwo rozważa stworzenie odrębnej kategorii lub ścieżki konkursowej dla centrów kształcenia zawodowego? Obecnie nie jest projektowany konkurs tożsamy z konkursem wskazanym w pytaniach, który dotyczyłby placówek i centrów prowadzących kształcenie zawodowe niebędących szkołami. Ad 14. Czy Pani Minister uznaje obecny regulamin konkursu za sprawiedliwy wobec wszystkich podmiotów systemu kształcenia zawodowego? Biorąc pod uwagę, że ogłoszony konkurs, podobnie jak różne inne konkursy, kierowany jest do określonych podmiotów, nie jest zasadne ocenianie regulaminu tego konkursu w stosunku do podmiotów, których ten konkurs nie dotyczy. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu