Interpelacja w sprawie godziny dla zdrowia

Interpelacja w sprawie godziny dla zdrowia Interpelacja nr 1452 do ministra edukacji w sprawie godziny dla zdrowia Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek Data wpływu: 14-02-2024 Pani Minister, podstawą dbania o zdrowie jest odpowiednia świadomość i edukacja. Raz przyswojone zasady dbania o zdrowie zostaną na zawsze. Wydarzenia ostatnich lat, gdy słowo pandemia odmieniane było przez wszystkie przypadki, wyraźnie pokazały, jak duże ma znaczenie edukacja zdrowotna. Dziś nauka o zdrowiu częściowo znajduje się w programach nauczania, ale tylko jako niewielka część przyrody, biologii. Wprowadzenie do podstawy programowej dodatkowo godziny dla zdrowia znacznie zwiększyłoby możliwość edukacji w tym zakresie, a co za tym idzie zwiększenia świadomości, byłoby też ważnym elementem profilaktyki pierwotnej, czyli zapobiegania chorobom, w tym uzależnieniom. Zwracam się do Pani Minister z pytaniami: 1. Czy byłoby możliwe wprowadzenie do podstawy programowej dodatkowo oddzielnej godziny dla zdrowia? 2. Czy w ramach takiej godziny byłyby przewidziane zajęcia praktyczne, np. z udzielania pierwszej pomocy, zdrowego odżywiania, porad higienistki stomatologicznej? Z wyrazami szacunku

Odpowiedź na interpelację w sprawie godziny dla zdrowia Odpowiedź na interpelację nr 1452 w sprawie godziny dla zdrowia Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 27-02-2024 Szanowna Pani Poseł, uprzejmie informuję, że zgodnie z obowiązującym stanem prawnym [1] - na wszystkich etapach edukacyjnych, z wychowaniem przedszkolnym włącznie, uczniowie zdobywają wiadomości i umiejętności przygotowujące ich do prowadzenia zdrowego trybu życia. Zestawy celów kształcenia i treści nauczania ustalone w obwiązującej podstawie programowej w pełni gwarantują możliwość wyposażenia dzieci i młodzieży w kompetencje zdrowotne. Wymagania z zakresu edukacji zdrowotnej ujęte są m.in. w podstawie programowej przedmiotów: przyroda, biologia, geografia, wychowanie fizyczne, edukacja dla bezpieczeństwa, język obcy nowożytny, wychowanie do życia w rodzinie, etyka . Na przykład, w szkole podstawowej na lekcjach biologii uczniowie poznają: rodzaje zębów, przyczyny próchnicy i zasady profilaktyki, konieczność stosowania diety zróżnicowanej i dostosowanej do potrzeb organizmu (wiek, płeć, stan zdrowia, aktywność fizyczna itp.), istotę działania szczepionek i surowicy, wskazania do ich zastosowania oraz uzasadniają konieczność stosowania obowiązkowych szczepień. Na lekcjach wychowania fizycznego – w ramach działu edukacja zdrowotna - uczniowie poznają np.: znaczenie aktywności fizycznej dla zdrowia, piramidę żywienia, zasady zdrowego odżywiania, pozytywne mierniki zdrowia, zasady i metody hartowania organizmu, sposoby ochrony przed nadmiernym nasłonecznieniem i niską temperaturą, zasady aktywnego wypoczynku zgodne z rekomendacjami aktywności fizycznej dla swojego wieku (np. WHO lub UE), ćwiczenia kształtujące nawyk prawidłowej postawy ciała w postawie stojącej, siedzącej i leżeniu oraz w czasie wykonywania różnych codziennych czynności, czynniki wpływające pozytywnie i negatywnie na zdrowie i samopoczucie, sposoby redukowania stresu, konsekwencje zdrowotne stosowania używek i substancji psychoaktywnych, przyczyny i skutki otyłości, nieuzasadnionego odchudzania się, stosowania sterydów. Treści nauczania z zakresu edukacji zdrowotnej – w przypadku uczniów szkół ponadpodstawowych - mają istotnie pogłębiony i poszerzony wymiar. Uczniowie liceum ogólnokształcącego i technikum na lekcjach biologii m.in. poznają: związek budowy narządów z pełnioną przez nie funkcją, sposoby nabywania odporności swoistej (czynny i bierny), narządy i komórki układu odpornościowego, zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego (nadmierna i osłabiona odpowiedź immunologiczna), sytuacje wymagające immunosupresji (przeszczepy, alergie, choroby autoimmunologiczne), wpływ czynników zewnętrznych na funkcjonowanie układu oddechowego (tlenek węgla, pyłowe zanieczyszczenie powietrza, dym tytoniowy, smog), wybrane choroby układu nerwowego (depresja, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona) oraz znaczenie ich wczesnej diagnostyki dla ograniczenia społecznych skutków tych chorób, istotę rozmnażania płciowego, zasady racjonalnego żywienia, zaburzenia odżywiania (anoreksja, bulimia) i ich skutki zdrowotne, przyczyny otyłości oraz sposoby jej profilaktyki, znaczenie badań diagnostycznych (gastroskopia, kolonoskopia, USG) w profilaktyce chorób układu pokarmowego, w tym raka żołądka, raka jelita grubego. Podsumowując, rozwijanie postaw uczniów sprzyjających zdrowiu, z uwzględnieniem racjonalnego żywienia, odpowiedniej aktywności fizycznej, dbałości o higienę, poddawania się okresowym badaniom stanu zdrowia, umiejętnego radzenia sobie ze stresem – należą do obowiązkowych zadań realizowanych w każdej szkole. Ważnym elementem edukacji zdrowotnej jest również zdrowie psychospołeczne oraz przygotowanie uczniów do życia w szybko zmieniającym się środowisku. Dodać należy, iż treści nauczania dotyczące zdrowia ustalone w podstawie programowej doprecyzowuje i rozwija nauczyciel w realizowanym przez siebie programie nauczania do danych zajęć edukacyjnych. Co więcej, katalog zagadnień ujętych w programie nauczania może zostać rozszerzony przez nauczyciela, np. o takie zagadnienia dotyczące zdrowia, które szczególnie interesują uczniów. Zagadnienia z zakresu zdrowia mogą i powinny być także omawiane z uczniami na zajęciach z wychowawcą, realizowanych we wszystkich klasach, na wszystkich etapach edukacyjnych. O tym, jakie szczegółowe tematy z zakresu problemów zdrowotnych będą omawiane na zajęciach z wychowawcą , decyduje wychowawca w ramach realizacji zadań określonych w programie wychowawczo-profilaktycznym szkoły, mając na uwadze potrzeby konkretnej grupy uczniów, a także kwestie sygnalizowane przez dyrektora szkoły, nauczycieli, rodziców oraz wynikające z aktualnej sytuacji społeczno-zdrowotno-ekonomicznej. W ramach takich zajęć można zorganizować np. zajęcia dotyczące udzielania pierwszej pomocy, zdrowego odżywiania, prewencji suicydalnej - z udziałem zaproszonych gości/specjalistów, np. psychologa, pedagoga, lekarza, higienistki stomatologicznej czy farmaceuty. Reasumując, edukacja zdrowotna odgrywa bardzo ważną rolę w kształceniu i wychowaniu uczniów, a obowiązkowym zadaniem szkół wszystkich typów jest kształtowanie postaw prozdrowotnych uczniów, w tym wdrożenie ich do zachowań higienicznych, bezpiecznych dla zdrowia własnego i innych osób, a ponadto ugruntowanie wiedzy z zakresu prawidłowego odżywiania się, korzyści płynących z aktywności fizycznej, a także stosowania profilaktyki. W celu wsparcia metodycznego nauczycieli, Ministerstwo Edukacji Narodowej udostępnia także na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej [2] liczne materiały edukacyjne, w tym przykładowe programy nauczania i scenariusze lekcji, m.in. do przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa , w tym z zakresu problematyki pierwszej pomocy. Z uwagi na fakt, że w szkołach są już obecnie – jak wyżej wyjaśniono - obowiązkowo realizowane treści nauczania z zakresu szeroko rozumianego zdrowia na wielu zajęciach edukacyjnych, a nauczyciele są zobowiązani dostosować realizowany program nauczania do potrzeb danej grupy uczniów, nie przewiduje się wprowadzania odrębnego, obowiązkowego przedmiotu w tym zakresie. Należy również podkreślić, że z uwagi na liczne sygnały kierowane do resortu edukacji w sprawie nadmiernego obciążenia uczniów obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi - nie planuje się zwiększania liczby godzin żadnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, ani rozszerzania katalogu obowiązkowych przedmiotów. Planuje się natomiast zaprojektowanie rozwiązań prawnych (tj. nowelizację rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół), zobowiązujących szkoły podstawowe do realizacji zajęć z zakresu nauki pierwszej pomocy przedmedycznej – w ramach zajęć z wychowawcą – od 1 września 2024 r. Należy podkreślić, że uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych już obecnie uczą się odpowiednich zachowań w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia, w tym np. udzielania pierwszej pomocy (m.in. na zajęciach edukacji dla bezpieczeństwa ). W przyszłym roku szkolnym dodatkowo szkolenia z tego zakresu będą realizowane w ramach zajęć z wychowawcą – we współpracy z Wielką Orkiestrą Świątecznej Pomocy. Aktualnie, Ministerstwo Edukacji Narodowej analizuje również tematykę dotyczącą ewentualnych zmian w podstawie programowej przedmiotu wychowanie do życia w rodzinie - w zakresie edukacji zdrowotnej. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Podstawę programową dla przedszkoli i szkół podstawowych reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 356, z późn. zm.); w szkołach ponadpodstawowych stosuje się podstawę programową określoną w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 467, z późn. zm.). [2] https://zpe.gov.pl/ksztalcenie-ogolne/szkola-ponadpodstawowa/edukacja-dla-bezpieczenstwa