Interpelacja w sprawie zmian dotyczących prac domowych

Interpelacja w sprawie zmian dotyczących prac domowych Interpelacja nr 14505 do ministra edukacji w sprawie zmian dotyczących prac domowych Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 05-01-2026 Szanowna Pani Minister, w kwietniu 2024 r. wprowadziła Pani, w drodze rozporządzenia, zmianę dotyczącą prac domowych w szkołach podstawowych. Reforma ta została wdrożona bez pilotażu, bez rzetelnej debaty eksperckiej, bez realnych konsultacji ze środowiskiem nauczycielskim i – co szczególnie niepokojące – bez przedstawienia twardych danych, które uzasadniałyby tak daleko idącą ingerencję w proces dydaktyczny. W praktyce oznaczało to przerzucenie kosztów eksperymentu systemowego na uczniów, nauczycieli oraz rodziców. Od samego początku zmiany te budziły poważne wątpliwości merytoryczne i organizacyjne. Dziś – po kilkunastu miesiącach obowiązywania – widać coraz wyraźniej, że mamy do czynienia nie tylko z reformą nieprzemyślaną, ale również z rozwiązaniem, które w wielu szkołach funkcjonuje wyłącznie „na papierze”. Z analiz i badań Instytutu Badań Edukacyjnych wynika bowiem, że część nauczycieli wprost przyznaje się do ignorowania przepisów dotyczących prac domowych i ich oceniania. Jest to sytuacja bezprecedensowa: państwo wprowadza regulację, której znacząca część praktyków edukacji nie uznaje za racjonalną i której nie przestrzega, traktując ją jako oderwaną od realiów pracy szkolnej. Taki stan rzeczy podważa autorytet prawa oświatowego oraz prowadzi do faktycznej anarchizacji zasad pracy dydaktycznej. Równocześnie ministerstwo, deklarując „zaufanie do nauczycieli”, odebrało im jedno z podstawowych narzędzi pracy – możliwość samodzielnego decydowania o tym, czy i w jaki sposób prace domowe mogą wspierać proces uczenia się oraz jak mogą być wykorzystywane w ocenianiu postępów uczniów. Odgórny zakaz oceniania prac domowych stanowi realne ograniczenie autonomii nauczycieli i sprowadza ich rolę do wykonawców centralnie narzuconych instrukcji, niezależnie od ich doświadczenia zawodowego i znajomości potrzeb uczniów. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na rażącą niespójność systemową: zmiany te w praktyce dotyczą wyłącznie szkół publicznych. Szkoły niepubliczne – prywatne i społeczne – w dalszym ciągu stosują obowiązkowe, oceniane prace domowe jako standardowy element procesu dydaktycznego. Oznacza to, że państwo samo przyczynia się do pogłębiania różnic w jakości kształcenia oraz w poziomie przygotowania uczniów, wzmacniając przewagę edukacyjną dzieci z rodzin bardziej zamożnych. W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami: Jakie konkretne, recenzowane badania naukowe lub długofalowe analizy stanowiły podstawę do wprowadzenia całkowitego zakazu oceniania prac domowych, zamiast pozostawienia tej decyzji nauczycielom i radom pedagogicznym? Proszę o przesłanie tych analiz i badań. Czy MEN posiada jakiekolwiek dane empiryczne potwierdzające, że brak ocenianych prac domowych poprawił dobrostan uczniów bez jednoczesnego obniżenia poziomu ich wiedzy i umiejętności? Proszę o przekazanie tych danych. Czy ministerstwo uznaje za sukces reformę, która: a) jest masowo ignorowana przez nauczycieli, b) pogłębia różnice między szkołami publicznymi i niepublicznymi, c) spotyka się z wyraźnym sprzeciwem społecznym? Jak MEN zamierza reagować na ustalenia Instytutu Badań Edukacyjnych wskazujące, że część nauczycieli nie przestrzega przepisów dotyczących prac domowych? Czy resort widzi w tym problem dyscyplinarny, czy raczej dowód na błędne założenia samej regulacji? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę ryzyka utraty autorytetu prawa oświatowego w sytuacji, gdy regulacje są powszechnie obchodzone lub ignorowane tym bardziej w kontekście nadchodzących zmian w podstawach programowych? W jaki sposób MEN zamierza przeciwdziałać pogłębianiu nierówności edukacyjnych wynikających z faktu, że szkoły niepubliczne nadal realizują tradycyjny model pracy domowej, podczas gdy szkoły publiczne zostały tego narzędzia w dużej mierze pozbawione? Czy analizowano wpływ nowych regulacji na przygotowanie uczniów do egzaminu ósmoklasisty oraz dalszych etapów edukacji, w szczególności w przedmiotach wymagających systematycznego treningu (matematyka, języki obce, przedmioty ścisłe)? Proszę o przekazanie wyników analiz. Czy MEN planuje rzeczywistą, publiczną ewaluację tej reformy – obejmującą również scenariusz wycofania się z błędnych rozwiązań, a nie jedynie ich kosmetycznej korekty? Czy ministerstwo rozważa odejście od centralnego, sztywnego zakazu oceniania prac domowych na rzecz modelu, w którym nauczyciele odzyskują realną odpowiedzialność i autonomię za proces dydaktyczny? Edukacja publiczna nie może być poligonem doświadczalnym dla niezweryfikowanych idei. Państwo, które odbiera nauczycielom autonomię, a jednocześnie toleruje fikcyjne przestrzeganie własnych przepisów, osłabia zarówno szkołę, jak i zaufanie obywateli do instytucji publicznych. Z poważaniem Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmian dotyczących prac domowych Odpowiedź na interpelację nr 14505 w sprawie zmian dotyczących prac domowych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 11-03-2026 Szanowny Panie Pośle, zgodnie z wyjaśnieniami udzielonymi w odpowiedzi na interpelacje nr: 13510 (z dn. 14.11.2025), 6085 (z dn. 12.11.2024), 8926 (z dn. 4.04.2025), 9033 (z dn. 23.04.2025), 10919 (z dn.17.07.2025), 10999 (z dn. 21.07.2025), 13777 (z dn. 28.11.2025) oraz 14077 (z dn. 12.12.2025) rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 marca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych [1] nie wprowadziło zakazu zadawania prac domowych . Nowelizacja ograniczała zadawania uczniom szkół podstawowych [2] jedynie dwóch wybranych rodzajów prac domowych : pisemnych i praktyczno-technicznych, przy czym uczniom klas I-III tego rodzaju prac się nie zadaje [3] , natomiast uczniom klas IV – VIII takie prace można zadać, z tym, że nie są one obowiązkowe i nauczyciel nie wystawia z nich ocen [4] . Należy podkreślić, że w żadnym przypadku powyższe ograniczenia nie znosi obowiązku uczenia się w domu. Zgodnie z ustawą - Karta Nauczyciela [5] , nauczyciel ma prawo wyboru metod nauczania, które uważa za niezbędne do zrealizowania podstawy programowej określonej dla danego etapu kształcenia [6] oraz wybranego przez siebie programu nauczania. Dlatego też w klasach I – III wszelkie prace domowe, które przyczyniają się do rozwoju motoryki małej [7] mogą być zadawane i stają się dla ucznia obowiązkowe do zrealizowania [8] . Zadania takie powinny odnosić się do efektów kształcenia, które uczeń musi osiągnąć na koniec I etapu edukacyjnego. W kasach IV – VIII nauczyciel może wymagać od ucznia realizacji wszelkich innych form pracy domowej , np. przeczytania lektury, nauki słówek, pojęć, dat, wierszyków, dokonywania obserwacji warunków atmosferycznych, czy też przeanalizowania określonego zagadnienia i ostatecznie ustalić ocenę. W przypadku wykonanych prac pisemnych i praktyczno-technicznych nauczyciel przekazuje uczniowi informację zwrotną [9] , której celem jest pomoc w uczeniu się, poprzez wskazanie, co uczeń robi dobrze, co i jak wymaga poprawy oraz jak powinien dalej się uczyć. Jeżeli uczeń samodzielnie wykonał pracę domową, to wyżej opisany sposób komunikowania mocnych, jak i słabych stron wydaje się najbardziej odpowiedni. Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienie ostatecznie przekona Pana Posła, że nie można mówić o zakazie prac domowych . Odnosząc się do kolejnych pytań z Pańskiej interpelacji muszę z przykrością stwierdzić, że w większości z nich zawarł Pan tezy bez odniesienia się do konkretnych faktów czy danych. Pana arbitralne stwierdzenia zawarte w interpelacji nie sposób merytorycznie skomentować, tym bardziej, że oprócz ogólnikowego powołania się na raport (a właściwie badanie ankietowe) IBE-PIB [10] , nie przywołuje Pan żadnych danych, które można by poddać interpretacji. Wyżej przytoczone stwierdzenia należy zatem traktować jedynie jako subiektywne opinie Pana Posła, z którymi nie sposób rzeczowo polemizować. Decyzja o ograniczeniu dwóch wybranych rodzajów prac domowych (pisemnych i praktyczno-technicznych) została podjęta na podstawie badań naukowych. Analiza prac badawczych [11] wykazała, że nadmierna ilość zadań zleconych [12] do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych może prowadzić do zmęczenia uczniów, zmniejszenia zainteresowania nauką, a nawet zwiększenia nierówności edukacyjnych z uwagi na zróżnicowane zasoby dostępne w domu i wsparcie uczniów przez rodziców. Sam projekt rozporządzenia był poddany procedurze konsultacji publicznych, opiniowania oraz uzgodnieniom. Z całym procesem oraz zgłoszonymi do niego uwagami można zapoznać się na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego – link: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12381254/katalog/13033416#13033416 . Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 438 – dalej: rozporządzenie w sprawie oceniania. [2] W szkołach ponadpodstawowych §12a. ww. rozporządzenia nie znajduje zastosowania. [3] Z wyjątkiem ćwiczeń z zakresu tzw. małej motoryki. [4] Rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust. 1 pkt2. [5] Ustawa Karta Nauczyciela Art. 12 ust. 2 (Dz. U. 2024 r. poz. 986 z późn. zm.) [6] W ramach I etapu edukacyjnego (klasy I-III) nie występuje podział na przedmioty. [7] Czyli umiejętności kluczowe dla dalszej edukacji. [8] Ponadto nauczyciel może ustalić z nich ocenę - rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust.2. [9] Rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust.3. [10] Ocena pierwszych efektów zmiany w zadawaniu i ocenianiu prac domowych w szkołach podstawowych. [11] Na zlecenie Ministerstwa analizę wykonał IBE-PIB: https://ibe.edu.pl/pl/biblioteka-ibe/biblioteka-miedzynarodowe-badania-kompetencji/2278-prace-domowe-wyniki-badan-dotyczacych-prac-domowych-i-ich-efektywnosci-edukacyjnej [12] Nieraz z kilku przedmiotów równocześnie.