Interpelacja w sprawie planowanych ograniczeń finansowania Agencji Badań Medycznych, ryzyka przerwania badań klinicznych, szkód dla pacjentów oraz długofalowego ograniczania dochodów państwa w sektorze badań biomedycznych

Interpelacja w sprawie planowanych ograniczeń finansowania Agencji Badań Medycznych, ryzyka przerwania badań klinicznych, szkód dla pacjentów oraz długofalowego ograniczania dochodów państwa w sektorze badań biomedycznych Interpelacja nr 14444 do ministra zdrowia w sprawie planowanych ograniczeń finansowania Agencji Badań Medycznych, ryzyka przerwania badań klinicznych, szkód dla pacjentów oraz długofalowego ograniczania dochodów państwa w sektorze badań biomedycznych Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka Data wpływu: 01-01-2026 Szanowna Pani Minister, ochrona zdrowia, badania biomedyczne oraz rozwój innowacyjnych terapii nie są kosztem dla budżetu państwa. W nowoczesnych gospodarkach są one jednym z najbardziej dochodowych, strategicznych i konkurencyjnych sektorów, generującym w horyzoncie czasu wysokie wpływy podatkowe, miejsca pracy o wysokiej wartości dodanej, eksport technologii oraz oszczędności po stronie systemu ochrony zdrowia. Państwa, które w ostatnich dwóch dekadach inwestowały w niekomercyjne badania kliniczne, badania translacyjne oraz krajowe kompetencje badawcze, nie tylko poprawiły dostęp pacjentów do terapii, ale również: - przyciągnęły globalne projekty badawcze i inwestycje prywatne, - zbudowały własne firmy biotechnologiczne i farmaceutyczne, - uzyskały trwałe źródła dochodów podatkowych, - ograniczyły długoterminowe koszty leczenia chorób przewlekłych i rzadkich. W tym kontekście Agencja Badań Medycznych (ABM) została powołana jako kluczowe narzędzie państwa do budowy krajowej suwerenności badawczej, wspierania niekomercyjnych badań klinicznych oraz wzmacniania pozycji Polski w globalnym łańcuchu wartości w medycynie i farmacji. Tym bardziej niepokojące są informacje, zgodnie z którymi rząd przygotowuje istotne ograniczenie finansowania ABM – określane publicznie jako utrata „setek milionów złotych” – bez konsultacji z agencją, a więc bez rzetelnej oceny skutków: dla trwających badań klinicznych, dla pacjentów już włączonych do terapii, dla ośrodków badawczych i uczelni, dla długofalowych interesów finansowych państwa. Decyzje te należy rozpatrywać nie tylko w kategorii cięć budżetowych, lecz także jako element systemowego ograniczania potencjalnych zysków państwa w jednym z najbardziej dochodowych obszarów nowoczesnej gospodarki, co w perspektywie kilku lat może oznaczać: - odpływ badań klinicznych do innych państw, - utratę przyszłych patentów i technologii, - zmniejszenie wpływów podatkowych, - wzrost zależności od zagranicznych koncernów, a jednocześnie - wzrost kosztów leczenia pacjentów w publicznym systemie. Co więcej, badania kliniczne – w przeciwieństwie do wielu innych wydatków publicznych – nie generują wyłącznie kosztów, lecz uruchamiają strumień środków prywatnych, grantowych i zagranicznych, których utrata oznacza realne zubożenie gospodarki narodowej. Na tym tle szczególnie poważny jest sygnał, że zmiany w finansowaniu ABM mogły zostać przygotowane bez jakichkolwiek konsultacji z instytucją odpowiedzialną za realizację badań, co rodzi pytania o rzetelność procesu decyzyjnego oraz o zabezpieczenie interesów pacjentów i państwa. W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami: Czy Ministerstwo Zdrowia potwierdza, że planowane jest ograniczenie finansowania ABM w wysokości określanej publicznie jako „setki milionów złotych”? Jakie są dokładne kwoty planowanych cięć w latach 2026–2029, z rozbiciem na poszczególne źródła finansowania? Jakie zadania ABM zostaną objęte ograniczeniami w pierwszej kolejności – w szczególności w zakresie niekomercyjnych badań klinicznych? Czy sporządzono analizę wpływu tych cięć na przyszłe dochody państwa (podatki, rozwój sektora biotechnologii, oszczędności systemowe w ochronie zdrowia)? Jeśli tak – proszę o jej udostępnienie. Czy prawdą jest, że propozycje ograniczenia finansowania ABM zostały przygotowane bez konsultacji z ABM? Jeżeli konsultacje miały miejsce – proszę wskazać ich daty, uczestników, zakres i dokumenty. Czy przeprowadzono ocenę skutków decyzji dla trwających badań klinicznych, pacjentów oraz zobowiązań umownych państwa? Ile badań klinicznych finansowanych przez ABM jest obecnie w toku oraz ilu pacjentów bierze w nich udział? Które badania są najbardziej narażone na ograniczenie lub przerwanie? Jakie byłyby konsekwencje finansowe i prawne przerwania badań, w tym ryzyko roszczeń, utraty danych i konieczności zwrotu środków? Jakie mechanizmy zabezpieczenia pacjentów przewidziano w przypadku ograniczenia finansowania badań? Czy ministerstwo posiada dane, ilu pacjentów korzysta z terapii dostępnych wyłącznie w ramach badań ABM, bez alternatywy refundacyjnej? Czy rząd bierze odpowiedzialność za przerwanie terapii u pacjentów już włączonych do badań? Kto przygotował propozycję ograniczenia finansowania ABM i kto ją zatwierdził? Czy ministerstwo zamierza przedstawić Sejmowi i opinii publicznej pełną analizę skutków tej decyzji – zdrowotnych, prawnych i gospodarczych? Z uwagi na wagę sprawy wnoszę o udzielenie odpowiedzi w ustawowym terminie oraz o przekazanie wskazanych dokumentów lub ich wersji zanonimizowanych. Z poważaniem