Interpelacja w sprawie wytycznych i poleceń dotyczących gospodarki leśnej zawartych w pismach minister klimatu i środowiska z 8 i 23 stycznia 2024 r. skierowanych do PGL Lasy Państwowe

Interpelacja w sprawie wytycznych i poleceń dotyczących gospodarki leśnej zawartych w pismach minister klimatu i środowiska z 8 i 23 stycznia 2024 r. skierowanych do PGL Lasy Państwowe Interpelacja nr 1444 do ministra klimatu i środowiska w sprawie wytycznych i poleceń dotyczących gospodarki leśnej zawartych w pismach minister klimatu i środowiska z 8 i 23 stycznia 2024 r. skierowanych do PGL Lasy Państwowe Zgłaszający: Paweł Sałek Data wpływu: 13-02-2024 Szanowna Pani Minister, w dniu 8 stycznia 2024 r. minister klimatu i środowiska polecił dyrektorowi generalnemu Lasów Państwowych wstrzymać lub ograniczyć pozyskanie drewna w lasach znajdujących się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Zgodnie z ustawą o lasach pozyskiwanie drewna (czyli użytkowanie główne lasu: rębne, ciągłe i przedrębne) jest immanentną składową trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, którą, w wykonaniu właśnie ustawy o lasach, obowiązane są prowadzić wszystkie podmioty władające lasami. Oznacza to, że ww. pismem 8 stycznia 2024 roku minister klimatu i środowiska polecił dyrektorowi generalnemu Lasów Państwowych wstrzymać lub ograniczyć prowadzenie gospodarki leśnej na terenie ok. 24 tysięcy wydzieleń leśnych (czyli na terenie blisko stu tysięcy hektarów). W odniesieniu do Lasów Państwowych, tj. podmiotu obowiązanego do prowadzenia wielkoobszarowej wielofunkcyjnej trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, skutek tego polecenia jest zdecydowanie dalej idący. Otóż trwale zrównoważona gospodarka leśna prowadzona przez nadleśnictwa jest tzw. działalnością wytwórczą zintegrowaną poziomo, a nie pionowo w rozumieniu regulacji Polskiej Klasyfikacji Działalności. Innymi słowy jest tzw. działalnością jednoczesną, czyli w danym roku wszystkie działania w zakresie gospodarki leśnej (bez względu na geograficzne miejsce jej prowadzenia, tj. bez względu na wydzielenia leśne prowadzenia tychże działań) składają się na wytwarzanie produktów wyjściowych tejże gospodarki leśnej: tj. surowca drzewnego oraz efektów związanych z realizacją pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Polecając wstrzymanie lub ograniczenie użytkowania głównego lasu w niektórych wydzieleniach leśnych – de facto i de iure minister klimatu i środowiska zażądał od dyrektora generalnego Lasów Państwowych, aby ten zmienił zasady gospodarki leśnej nie w wybranych wydzieleniach, lecz w odniesieniu do ogółu lasów, znajdujących się w bezpośrednim zarządzie poszczególnych nadleśnictw działających w zasięgu regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku, Krośnie, Radomiu, Wrocławiu i Gdańsku. Lasy Państwowe są podmiotem gospodarki narodowej niestanowiącym części składowej administracji rządowej; nie należą do sektora finansów publicznych, a tym samym nie mogą być traktowane jako część składowa jednostki organizacyjnej, zwanej Skarbem Państwa (czyli Państwem działającym poza imperialne w sferze cywilnoprawnej). Lasy Państwowe, choć nie są osobą prawną, to mają zdolność prawną, o której mowa w art. 33 1 Kodeksu cywilnego. Z wykorzystaniem majątku skarbowego we własnym imieniu realizują zadania publiczne, polegające na prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie gospodarki leśnej (obejmującej również realizowanie pozaprodukcyjnych funkcji lasu), zaś w przedstawicielskim reprezentowaniu Skarbu Państwa m.in. gospodarują nieruchomościami Skarbu Państwa oraz realizują inne zadania publiczne polegające na ponadstandardowym wspomaganiu administracji publicznej w wypełnianiu przez nią obowiązków w sferze dominium, a także – częściowo – w sferze imperium. Z tego względu, że Lasy Państwowe działają z wykorzystaniem majątku skarbowego, Ministrowi Klimatu i Środowiska przysługuje uprawnienie i obowiązek sprawowania nadzoru właścicielskiego nad Lasami Państwowymi, który w istocie jest zintegrowany z nadzorem imperialnym. Zgodnie z doktryną ww. nadzór właścicielski może być realizowany z zastosowaniem środków o administracyjnoprawnym charakterze (czyli niekoniecznie o charakterze cywilnoprawnym). Zgodnie z art. 34a ustawy o Radzie Ministrów - „minister, w celu dostosowania do polityki ustalonej przez Radę Ministrów zasad i kierunków działania podległych lub nadzorowanych centralnych organów administracji rządowej, innych urzędów lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, może wydawać kierownikom urzędów centralnych oraz kierownikom innych urzędów i jednostek organizacyjnych wiążące ich wytyczne i polecenia. (…) Wytyczne i polecenia (…) nie mogą dotyczyć rozstrzygnięć co do istoty sprawy załatwianej w drodze decyzji administracyjnej. (…) Przepisów (…) nie stosuje się do organów, urzędów i jednostek organizacyjnych wchodzących w skład zespolonej administracji rządowej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej”. Jak to już na to wskazano powyżej, Lasy Państwowe nie są podmiotem należącym do sektora rządowo-samorządowego. Jako jednostka niebędąca osobą prawną podlegają jednak nadzorowi właścicielskiemu i jednocześnie imperialnemu sprawowanemu przez ministra właściwego ds. środowiska. Pozwala to na przyjęcie, że regulacja art. 34a ustawy o Radzie Ministrów odnosi się również do LP. W tym stanie rzeczy omawiane Polecenie z dnia 8 stycznia 2024 roku wyczerpuje wszelkie znamiona administracyjnoprawnego aktu nadzoru właścicielskiego oraz zarazem imperialnego zaadresowanego do dyrektora generalnego Lasów Państwowych. Zgodnie natomiast z systematyką aktów prawnych o władczym charakterze kształtującym krajowy porządek prawny – przedmiotowe polecenia należy uznać jako akta prawa wewnętrznego w rozumieniu linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego. Polecenie to w żadnym przypadku nie może być traktowane jako polecenie służbowe o pracowniczo – prawnym charakterze. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o lasach: „nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu”. Plan urządzenia lasu w tym zakresie, w jakim podlega administracyjnoprawnemu zatwierdzeniu przez ministra właściwego ds. środowiska wyczerpuje wszelkie znamiona innego instrumentu realizacji polityki Rady Ministrów na poziomie nadleśnictwa (tj. innego instrumentu realizacji przez Radę Ministrów polityki rozwoju w wykonaniu ustawy o zasadach realizacji polityki rozwoju). W dniu 23.01.2024 r. – Minister Klimatu i Środowiska, nawiązując do omawianego polecenia, wystosował do dyrektora generalnego Lasów Państwowych kolejne pismo, w którym już nie poleca dyrektorowi generalnemu podjęcia kolejnych działań, lecz oczekuje, iż polecenie z dnia 8 stycznia 2024 r. będzie wykonywane w ten sposób, że jego wykonywanie zapewni pracę zakładom usług leśnych zgodnie z zawartymi z nimi umowami na bieżący rok, oraz że zapewnione zostanie zrealizowanie „zobowiązań związanych z dostępnością drewna na rynku”. Pismo z dnia 23.01.2024 r. w niczym nie zmienia stwierdzeń zdań poprzedzających, a dodatkowo jeszcze bardziej pogłębia chaos zaistniały w Lasach Państwowych po piśmie z dnia 8 stycznia 2024 r. Umowy z zakładami leśnymi dotyczą działań zaplanowanych na bieżący rok w odniesieniu do konkretnych wydzieleń, utrzymanie pozostania drewna (i to w układzie gatunkowym i sortymentowym objętym zapadłymi już przecież rozstrzygnięciami zapadłymi na Portalu Leśno – Drzewnym) będzie wymuszało na nadleśniczych uruchomienia (wbrew wskazaniom zawartych w planach urządzenia lasu) nowych pozycji cięć. Realizacja pisma z dnia 23.01. 2024 roku jest prostą drogą prowadzącą do rabunkowej gospodarki leśnej – znanej z okresu słusznie minionego okresu gospodarki centralnie planowanej i sterowanej. Mając na względzie powyższe uwagi wstępne, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania szczegółowe: Dlaczego omawiane polecenie, wbrew obowiązującym zasadom, nie zostało opatrzone sygnaturą pozwalającą na identyfikację komórki organizacyjnej ministerstwa, która dokument ten przygotowała? Czy prawdą jest to, co krąży w obiegu nieformalnym, iż dane umieszczone w załączniku do polecenia są autorstwa organizacji pozarządowej (organizacji pozarządowych), tj. jednostek instytucjonalnych sektora non-profit działającego na rzecz gospodarstw domowych, a nie konkretnej komórki organizacyjnej Ministerstwa? Dlaczego polecenie zostało zaadresowane do dyrektora generalnego Lasów Państwowych, skoro to nadleśniczowie są uprawnieni i zarazem obowiązani do samodzielnego prowadzenia gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu, ponosząc przy tym odpowiedzialność, w tym odpowiedzialność karną, za stan lasu? Dlaczego przedmiotowym poleceniem uniemożliwiono de facto nadleśniczym prowadzenie gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu, który przecież w określonym zakresie wyczerpuje znamiona innego instrumentu realizacji polityki Rady Ministrów? Dlaczego ww. poleceniem dokonano de facto i de iure zmiany zatwierdzonych planów urządzenia lasu w konkretnych nadleśnictwach bez zachowania regulacji prawnych ustawy o lasach określających procedurę prawną aneksowania tychże planów? Czy wskazania gospodarcze, odbiegające radykalnie od wskazań zawartych w planach urządzenia lasu, zawarte w załączniku do polecenia (będące de facto i de iure) planem lub programem w dziedzinie leśnictwa, zostały poddane strategicznej ocenie na środowisko, wymaganej regulacją art. 46 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r, zwanej potocznie ustawą ocenową? Czy polecenie Lasom Państwowym wykonania określonych zabiegów (lub wstrzymania się od określonych zabiegów) w 24 tysiącach wydzieleń leśnych może być traktowane jako nakierowanie zasad i kierunków funkcjonowania Lasów Państwowych na realizację polityki ustalonej przez Radę Ministrów (czyli czy uprawnione było powołanie się przez Ministra Klimatu i Środowiska na regulację art. 34a ustawy o Radzie Ministrów)? Do jakiej polityki ustalonej przez Radę Ministrów miałyby dostosować się Lasy Państwowe w wykonaniu omawianego polecenia? Skoro w wykonaniu ustawy o zasadach realizacji polityki rozwoju – polityka m.in. Rady Ministrów powinna być realizowana z wykorzystaniem odpowiednio zhierarchizowanych instrumentów a w Polityce Leśnej Państwa, a tym bardziej w Polityce Ekologicznej Państwa nie ma zapisów co do potrzeby podjęcia działań wbrew regulacjom Prawa ochrony środowiska, regulacjom ustawy o lasach oraz wbrew planom urządzenia lasu, które przecież w określonym zakresie są innymi instrumentami realizacji polityki Rady Ministrów (na poziomie nadleśnictwa). Dlaczego nakazem wstrzymania lub ograniczenia pozyskiwania drewna zostały w największym stopniu objęte obszary leśne skoncentrowane we wschodniej części Polski? Dlaczego pismem z dnia 23.01.2024 r. zmusza się de facto nadleśniczych do działania wbrew dobrym praktykom gospodarki leśnej poprzez wyszukiwanie pozycji cięć niewymagających pozyskiwania drewna w danym roku kalendarzowym – po to tylko, by zniwelować skutki społeczno-gospodarcze rażąco błędnego polecenia z dnia 8 stycznia 2023 r (skoro jest to prostą drogą wiodącą do rabunkowej gospodarki leśnej oraz naruszenia regulacji prawnych zawartych w przepisach dotyczących zamówień publicznych)? Zgodnie z regulacją art. 33 ust. 3 pkt 9 lit. a – dyrektor generalny Lasów Państwowych jest uprawniony do zawierania imieniem Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych jako pracodawcy na drodze powołania stosunku pracowniczoprawnego ze swoimi zastępcami, a także do rozwiązywania tego stosunku na drodze odwołania. W obu przypadkach powinien tego dokonywać w uzgodnieniu z ministrem właściwym ds. środowiska. Przedmiotowe uzgodnienie należy interpretować jako akt nadzoru sprawowanego przez ministra nad Lasami Państwowymi, przy czym jest to akt nadzoru prewencyjnego. Innymi słowy dyrektor generalny Lasów Państwowych może w imieniu Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych jako prawodawcy powoływać lub odwoływać swoich zastępców po uprzednim poddaniu zamiaru powołania lub odwołania zastępców nadzorowi ministra. Czy w przypadku ostatnich takich odwołań oraz powołań akt taki został wydany? Jeśli został wydany, jaką przybrał formę wyrazu oraz w jakim terminie do nastąpiło? Zgodnie z informacjami zawartymi na oficjalnej stronie internetowej Lasów Państwowych została zamieszczona informacja o powołaniu określonych osób do pełnienia funkcji dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych oraz tzw. zakładów krajowych. W ustawie o lasach nie wykreowano stanowisk pracy p.o. dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych oraz p.o. zakładu krajowego. W ustawie o lasach jest mowa o stanowisku dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych oraz stanowisku kierownika zakładu krajowego. Dlaczego w Lasach Państwowych doszło do powołania określonych osób do piastowania stanowisk pracy nieprzewidzianych w ustawie o lasach? Na oficjalnej stronie internetowej Lasów Państwowych została zawarta informacja, że w „dniu 12 stycznia 2024 r. przekazano regionalnym dyrektorom Lasów Państwowych polecenie zaniechania działań zmierzających do zaciągania zobowiązań obciążających Skarb Państwa oraz wydatkowania środków, które przekraczają zwykły zarząd”. Proszę o informację, co mieści się w zakresie zwykłego zarządu, a co już w Lasach Państwowych przekracza ten zakres. Zgodnie z ustawą o lasach Lasy Państwowe działają na zasadzie samofinansowania, pokrywając koszty z własnych przychodów. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania zaciągane przez Lasy Państwowe. O jakie zatem niezaciąganie zobowiązań obciążających Skarb Państwa tu chodzi? Jaką formę przybrało ww. polecenie?