Interpelacja w sprawie nierównego traktowania emerytów strażaków z PSP zatrudnionych w zakładowych strażach pożarnych

Interpelacja w sprawie nierównego traktowania emerytów strażaków z PSP zatrudnionych w zakładowych strażach pożarnych Interpelacja nr 14421 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie nierównego traktowania emerytów strażaków z PSP zatrudnionych w zakładowych strażach pożarnych Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa Data wpływu: 30-12-2025 Szanowny Panie Ministrze, zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji emerytalnej strażaków, którzy w trakcie swojej kariery zawodowej pełnili służbę w jednostkach Państwowej Straży Pożarnej, a następnie byli zatrudnieni w zakładowych strażach pożarnych. Osoby te, przechodząc na emeryturę przed rokiem 2000, zostały zmuszone obowiązującymi wówczas przepisami do dokonania wyboru jednego źródła świadczenia emerytalnego - albo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, albo z systemu zaopatrzeniowego MSWiA. Po roku 2000 nastąpiła zmiana przepisów, która umożliwiła strażakom odchodzącym na emeryturę łączenie świadczeń emerytalnych pochodzących z różnych systemów, o ile odprowadzane były składki. W konsekwencji doszło do sytuacji, w której osoby wykonujące tę samą pracę, narażające zdrowie i życie w służbie publicznej, zostały potraktowane w sposób rażąco nierówny wyłącznie ze względu na datę przejścia na emeryturę. Strażacy ci przez wiele lat odprowadzali składki na ubezpieczenia społeczne, które - w świetle obowiązujących regulacji - nie przekładają się dziś na żadne dodatkowe świadczenie, co budzi poważne wątpliwości co do zgodności takiego stanu rzeczy z konstytucyjną zasadą równości oraz z zasadą zaufania obywatela do państwa. W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzi obecnie jakiekolwiek analizy, prace koncepcyjne lub legislacyjne zmierzające do uregulowania sytuacji emerytalnej strażaków, którzy przed rokiem 2000 zostali pozbawieni możliwości łączenia świadczeń emerytalnych? 2. Czy ministerstwo dostrzega problem nierównego traktowania strażaków, którzy pełnili służbę w PSP i jednocześnie odprowadzali składki do ZUS, lecz nie mogą z nich obecnie korzystać? 3. Jaka jest szacunkowa liczba osób, których dotyczy opisany problem, z uwzględnieniem byłych funkcjonariuszy PSP zatrudnionych później w zakładowych strażach pożarnych? 4. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące wysokości składek odprowadzonych do ZUS przez te osoby, które nie skutkują obecnie wypłatą jakiegokolwiek świadczenia? 5. Czy rozważane są rozwiązania polegające na: umożliwieniu ponownego przeliczenia świadczeń, wprowadzeniu mechanizmu częściowego wyrównania bądź przyznaniu dodatku kompensacyjnego dla tej grupy emerytów? 6. Jakie były powody zaniechania objęcia zmianami prawnymi osób, które przeszły na emeryturę przed rokiem 2000, mimo że wykonywały one te same zadania i ponosiły takie samo ryzyko jak strażacy objęci nowymi regulacjami? 7. Czy ministerstwo planuje podjęcie dialogu ze środowiskami reprezentującymi poszkodowanych emerytów strażaków w celu wypracowania sprawiedliwego rozwiązania tego problemu? Problem ten ma nie tylko wymiar prawny, lecz także głęboki wymiar społeczny i moralny. Dotyczy bowiem osób, które przez lata pełniły służbę w warunkach szczególnego zagrożenia zdrowia i życia, a dziś czują się przez państwo pominięte i niesprawiedliwie potraktowane.

Odpowiedź na interpelację w sprawie nierównego traktowania emerytów strażaków z PSP zatrudnionych w zakładowych strażach pożarnych Odpowiedź na interpelację nr 14421 w sprawie nierównego traktowania emerytów strażaków z PSP zatrudnionych w zakładowych strażach pożarnych Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 23-01-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 14421 Pani Poseł Wioletty Marii Kulpy w sprawie nierównego traktowania emerytów strażaków z PSP zatrudnionych w zakładowych strażach pożarnych , z uwzględnieniem stanowiska Komedy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP), uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zagadnienie podniesione przez Panią Poseł nie ogranicza się wyłącznie do strażaków Państwowej Straży Pożarnej, którzy będąc już na emeryturze podjęli jednocześnie zatrudnienie w zakładowych strażach pożarnych. Przedmiotowa kwestia ma bowiem znacznie szerszy zakres i dotyczyć będzie każdego przypadku związanego z podjęciem zatrudnienia przez emeryta mundurowego (w tym emeryta PSP), który ma obliczoną emeryturę na podstawie przepisów art. 15 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin [1] . Innymi słowy, omawiana sprawa dotyczyć będzie emerytów mundurowych, którzy pozostawali w służbie przed 2 stycznia 1999 r. i mają ustalone prawo do tzw. „policyjnego” zaopatrzenia emerytalnego. Wskazana grupa emerytów korzystała z prawa do jednej emerytury, otrzymywanej głównie z Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (ZER MSWiA), przy ustalaniu której uwzględniane były okresy służby, okresy składkowe oraz nieskładkowe. Dodatkowo wysokość emerytury ww. osób była podwyższana (w przypadku emerytów PSP) o 2% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze nurków i płetwonurków, czy też o 0,5% podstawy za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Ponadto wysokość emerytury ulegała podwyższeniu o 15% podstawy wymiaru w przypadku emerytów, których inwalidztwo pozostawało w związku ze służbą. Na podstawie art. 14 ustawy zaopatrzeniowej , emerytowi uprawnionemu do emerytury obliczonej na podstawie przepisów art. 15 ww. ustawy, na jego wniosek, można doliczyć do wysługi emerytalnej, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2, okresy przypadające po zwolnieniu ze służby, tj. okres zatrudnienia przed 1 stycznia 1999 r. w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy czy też okres opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po 31 grudnia 1998 r., lub okres nieopłacania składek z powodu przekroczenia w trakcie roku kalendarzowego kwoty rocznej podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia. Jednakże warto zauważyć, że zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej , przedmiotowa regulacja ma zastosowanie wyłącznie przy spełnieniu określonego warunku, co oznacza, iż m.in. ww. okresy dolicza się do wysługi emerytalnej, jeżeli: emerytura wynosi mniej niż 75% podstawy jej wymiaru oraz emeryt ukończył 55 lat życia (w przypadku mężczyzny) i 50 lat życia (w przypadku kobiety) albo stał się inwalidą. Wówczas za każdy rok okresów doliczanych do wysługi emerytalnej, emeryturę obliczoną na podstawie art. 15 ustawy zaopatrzeniowej zwiększa się o 1,3% podstawy jej wymiaru. Wskazany powyżej sposób obliczania emerytury (określony w art. 15 ustawy zaopatrzeniowej ), jak też możliwość doliczania do wysługi emerytalnej okresów przypadających po zwolnieniu ze służby (określona w art. 14 ww. ustawy), znajduje zastosowanie nie tylko wobec strażaków PSP, ale także wobec strażaków niemianowanych lub niepowołanych do służby w PSP, którzy w styczniu 1992 r. złożyli deklarację o wyrażeniu zgody na podjęcie służby w PSP, posiadają łącznie minimum 15 lat służby, a pracowali głównie w zakładowych strażach pożarnych lub zakładowych służbach ratowniczo-gaśniczych. Oznacza to, że ww. zasady dotyczącą również strażaków jednostek ochrony przeciwpożarowej, co do których - w myśl art. 129 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej [2] - Komendant Główny PSP stwierdził zakończenie okresu zatrudnienia, traktowanego dla celów emerytalnych, jako służba w PSP. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że każdy emeryt mundurowy, który ma już ustalone prawo do tzw. „policyjnego” zaopatrzenia emerytalnego, zgodnie z art. 15 ustawy zaopatrzeniowej , a dodatkowo jest zatrudniony niezależnie od rodzaju instytucji, w której pracuje, musi odprowadzać składki na ubezpieczenia społeczne. Kwestia obowiązku ubezpieczenia społecznego pracowników została uregulowana w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych [3] . Zgodnie z art. 6 ww. ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby fizyczne, które są m.in. pracownikami. Wskazany przepis prawa nie wyłącza jednak z ubezpieczenia społecznego pracowników, którzy mają jednocześnie status emeryta lub rencisty. Zgodnie bowiem z art. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem art. 8 ust. 2 i 2a, które doprecyzowują, że: jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w art. 8 ust. 11, dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca; za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny [4] stosuje się przepisy prawa dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Należy również zwrócić uwagę na fakt, że funkcjonariusze służb mundurowych spełniają warunki do uzyskania świadczeń emerytalno-rentowych szybciej niż osoby otrzymujące świadczenia z powszechnego systemu świadczeń emerytalnych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Odprowadzanie regularnych składek na ubezpieczenie społeczne należy zatem postrzegać jako element wkładu w funkcjonowanie systemu ubezpieczeń społecznych, a więc element solidarności społecznej. Podjęcie zatrudnienia w sektorze cywilnym, po nabyciu prawa do świadczeń emerytalnych w ramach świadczeń służb mundurowych, jest wolnym, niezależnym wyborem każdego emeryta mundurowego. Warunkiem podjęcia ww. zatrudnienia było i nadal jest jednak odprowadzanie składek. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie również w orzecznictwie [5] . Jednocześnie należy nadmienić, że zagadnienia dotyczące obszaru ubezpieczeń społecznych pozostają w kompetencji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Wyłączenie emerytów i rencistów mundurowych z ubezpieczenia społecznego mogłoby stwarzać zachętę dla pracodawców do zatrudniania wyłącznie tej grupy osób, w miejsce pracowników, za których należy odprowadzać składki, co z kolei mogłoby prowadzić do nieuzasadnionego zróżnicowania szans na rynku pracy. Zwolnienie z podatku osób posiadających prawo do tzw. „policyjnego” zaopatrzenia emerytalnego i jednocześnie dodatkowo zarobkujących, stanowiłoby uprzywilejowanie jednej grupy podatników względem innych, a tym samym doprowadziłoby do naruszenia zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Należy również zauważyć, że każdy system emerytalny określa maksymalną wysokość świadczenia. W przypadku „policyjnej” emerytury wynosi ona 75% podstawy wymiaru, czyli kwoty ostatniego uposażenia. W przypadku zarobkującego dodatkowo emeryta „policyjnego” powyższe może oznaczać, że nie wszystkie potwierdzone okresy zatrudnienia będą uwzględnione w wymiarze jego świadczenia emerytalnego. W nawiązaniu do pytania nr 3 oraz 4 niniejszej interpelacji, należy wskazać, że resort spraw wewnętrznych i administracji nie dysponuje informacjami na temat aktywności zawodowej emerytowanych funkcjonariuszy PSP po zwolnieniu ze służby, jak również nie posiada danych dotyczących wysokości ewentualnych składek odprowadzanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przedstawiając powyższe należy wskazać, że obecnie trwają prace rządowe dotyczące wypracowania rozwiązania w zakresie możliwości pobierania dwóch emerytur przez wszystkich funkcjonariuszy objętych ustawą zaopatrzeniową (w tym strażaków PSP) i żołnierzy zawodowych przyjętych do służby przed 2 stycznia 1999 r. Kierunek i zakres zmian prawnych w tej kwestii jest przedmiotem współpracy przedstawicieli Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Obrony Narodowej oraz MSWiA. Koordynatorem prac jest Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, gdyż przyjęcie określonych rozwiązań wiązałoby się przede wszystkim ze znacznymi wydatkami z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1121, z późn. zm., dalej: „ustawa zaopatrzeniowa”. [2] Dz. U. z 2025 r. poz. 1312, z późn. zm. [3] Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm. [4] Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, z późn. zm. [5] Por. sygn. akt III AUa 66/12 z 25 września 2012 r.