Interpelacja w sprawie skuteczności nadzoru nad bankami spółdzielczymi, standardów reagowania KNF na sygnały o możliwych nieprawidłowościach oraz potrzeby zmian prawa wzmacniających ochronę klientów i przejrzystość

Interpelacja w sprawie skuteczności nadzoru nad bankami spółdzielczymi, standardów reagowania KNF na sygnały o możliwych nieprawidłowościach oraz potrzeby zmian prawa wzmacniających ochronę klientów i przejrzystość Interpelacja nr 14416 do ministra finansów i gospodarki w sprawie skuteczności nadzoru nad bankami spółdzielczymi, standardów reagowania KNF na sygnały o możliwych nieprawidłowościach oraz potrzeby zmian prawa wzmacniających ochronę klientów i przejrzystość Zgłaszający: Jarosław Sachajko Data wpływu: 30-12-2025 Szanowny Panie Premierze, zwracam się z interpelacją o charakterze systemowym w związku z napływającymi sygnałami dotyczącymi praktyk w jednym z banków spółdzielczych oraz sposobu reakcji instytucji nadzoru na zgłaszane wątpliwości. Z relacji osób zainteresowanych oraz informacji pojawiających się w przestrzeni publicznej – sprawa była przedmiotem zainteresowania mediów, w tym programu Państwo w Państwie w telewizji Polsat („Kredyt w reklamówce. Lewe transakcje pod bankowym szyldem” - link https://panstwowpanstwie.polsatnews.pl/odcinek/kredyt-w-reklamowce-lewe-transakcje-pod-bankowym-szyldem/, gdzie dostępny jest cały odcinek programu) – wynika, że: „Dla rodziny z Mazowsza zwykła – wydawałoby się – procedura kredytowa przerodziła się w dramat, który trwa do dziś. Małżeństwo liczyło na kredyt bankowy na zakup lokalu usługowego. Zamiast tego, w siedzibie banku, otrzymało 300 tysięcy złotych w foliowej reklamówce. Okazało się, że pieniądze pochodziły z prywatnej pożyczki – od krewnego dyrektorki oddziału”. Z powyższego wynikają m.in. następujące wątki: relacja o przekazaniu znacznej kwoty gotówki klientom w reklamówce, poza stanowiskiem kasowym, pytania o to, czy środki uruchomione w ramach kredytu mogły pochodzić od osoby prywatnej, a nie z zasobów banku, odmowa wydania pełnej historii kredytowej oraz stanu rachunku mimo wielokrotnych próśb, sygnały o możliwych relacjach towarzysko-zależnościowych z lokalnymi służbami (Policja/prokuratura), a także o preferencyjnych kredytach dla funkcjonariuszy lub ich rodzin, sygnały o dużych ekspozycjach kredytowych udzielanych osobom powiązanym z kierownictwem banku, rzekomo bez standardowych zabezpieczeń oraz obawy o bezpieczeństwo danych w związku z wymianą systemu informatycznego banku (ryzyko utraty/nadpisania danych). Nie przesądzając o prawdziwości tych twierdzeń, wskazuję, że suma takich sygnałów rodzi pytania o standard działania instytucji nadzoru i o to, czy obecne prawo zapewnia obywatelom realną ochronę bez konieczności wieloletnich sporów sądowych. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy Pan Premier, jako organ powołujący przewodniczącego KNF, uważa, że obecny model reakcji nadzorczej jest wystarczający w sprawach, w których pojawiają się jednocześnie wątki nietypowych operacji gotówkowych i odmowy wydania dokumentacji klientowi oraz sygnały o potencjalnych konfliktach interesów? Jakie są – i czy powinny być publicznie weryfikowalne – kryteria uznania sprawy za „niesystemową”, gdy równolegle występują sygnały mogące dotyczyć kontroli wewnętrznej, ładu korporacyjnego, standardów ostrożnościowych, AML/CFT oraz ochrony klienta? Czy Pan Premier widzi potrzebę zmiany prawa lub wydania wytycznych rządowych/koordynacyjnych, aby klient banku mógł uzyskać szybkie, skuteczne rozstrzygnięcie/ochronę w sprawach dotyczących: a) odmowy wydania pełnej historii kredytowej, harmonogramów, aneksów i rozliczeń rat (kapitał/odsetki), b) kwestionowanych wpisów w rejestrach (np. BIK), c) podejrzeń nietypowych mechanizmów uruchomienia kredytu? Czy rząd rozważy doprecyzowanie przepisów lub wprowadzenie standardów minimalnych dotyczących uruchamiania kredytu/pożyczki (zwłaszcza na cele mieszkaniowe/inwestycyjne), w tym ograniczeń dla wypłat gotówkowych oraz obowiązkowego „śladu audytowego” (pokwitowania, zasada dwóch osób, rejestry, nadzór przełożonego)? Czy Pan Premier rozważy inicjatywę legislacyjną wzmacniającą przejrzystość i ograniczającą ryzyko konfliktu interesów w bankach spółdzielczych, w szczególności w obszarze: kredytowania osób powiązanych z kierownictwem, zasad zatrudniania członków rodzin, polityki wynagrodzeń oraz procedur zgłaszania nadużyć (whistleblowing)? Czy rząd widzi potrzebę nałożenia lub ujednolicenia obowiązków dotyczących transparentności relacji banków z instytucjami lokalnymi (np. darowizny/sponsoring na rzecz jednostek publicznych), aby ograniczyć ryzyko postrzegania wpływu na bezstronność postępowań? Czy Pan Premier zainicjuje analizę systemową (międzyresortową) dotyczącą ryzyk w bankach spółdzielczych w mniejszych miejscowościach koncentracji kompetencji, relacji personalnych, nacisku na pracowników/klientów oraz odporności kontroli wewnętrznej? Czy rząd widzi potrzebę wprowadzenia standardu ochrony danych i dowodów cyfrowych w instytucjach finansowych na czas migracji systemów IT (minimalne okresy retencji logów, zasady backupu, obowiązek notyfikacji nadzoru i audytu migracji)? Z poważaniem Jarosław Sachajko