Interpelacja w sprawie zmiany stanowiska procesowego Rzeczypospolitej Polskiej w postępowaniu naruszeniowym przed TSUE (sprawa C-448/23) oraz zasad podejmowania decyzji o rezygnacji z obrony państwa w sporach kompetencyjnych z instytucjami UE

Interpelacja w sprawie zmiany stanowiska procesowego Rzeczypospolitej Polskiej w postępowaniu naruszeniowym przed TSUE (sprawa C-448/23) oraz zasad podejmowania decyzji o rezygnacji z obrony państwa w sporach kompetencyjnych z instytucjami UE Interpelacja nr 14354 do prezesa Rady Ministrów w sprawie zmiany stanowiska procesowego Rzeczypospolitej Polskiej w postępowaniu naruszeniowym przed TSUE (sprawa C-448/23) oraz zasad podejmowania decyzji o rezygnacji z obrony państwa w sporach kompetencyjnych z instytucjami UE Zgłaszający: Roman Fritz, Sławomir Zawiślak Data wpływu: 23-12-2025 I. Stan faktyczny i przedmiot interpelacji 1. W postępowaniu naruszeniowym prowadzonym na podstawie art. 258 TFUE Komisja Europejska wniosła przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej skargę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-448/23. 2. W tego rodzaju postępowaniu procesowym strona pozwana (państwo członkowskie) przedstawia swoje stanowisko w pismach procesowych, w szczególności w odpowiedzi na skargę, a następnie – w ramach dalszej wymiany pism – może podtrzymywać lub modyfikować argumentację. 3. Z informacji publicznych, w tym z przebiegu sprawy w rejestrze TSUE (CURIA), wynika, że po zmianie składu Rady Ministrów doszło do istotnej zmiany stanowiska procesowego Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-448/23 polegającej na wycofaniu dotychczasowej linii obrony oraz – według relacji medialnych i analiz komentatorów – na rezygnacji z podważania zarzutów Komisji Europejskiej. 4. Z perspektywy konstytucyjnej i ustrojowej decyzje dotyczące obrony państwa w sporach kompetencyjnych, zwłaszcza w obszarze organizacji wymiaru sprawiedliwości, mogą wykraczać poza czysto techniczną strategię procesową i dotykać kwestii ochrony suwerenności (art. 4 Konstytucji RP), zasad wykonywania kompetencji przez organy władzy wykonawczej (art. 146 Konstytucji RP) oraz obowiązku działania w interesie Rzeczypospolitej Polskiej. 5. W związku z powyższym konieczne jest uzyskanie od prezesa Rady Ministrów jednoznacznych informacji: ▪️jakie konkretnie działania procesowe podjęto, ▪️na jakiej podstawie prawnej i w jakim trybie, ▪️czy sporządzono analizy skutków oraz ▪️czy zmiana stanowiska miała charakter wyłącznie procesowy, czy też stanowiła zmianę doktryny państwa w sporze kompetencyjnym. II. Pytania Wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: A. Zakres i treść zmiany stanowiska 1. Jakie konkretnie pisma procesowe Rzeczypospolitej Polskiej złożono w sprawie C-448/23 (z podaniem dat wpływu do TSUE oraz ich charakteru: odpowiedź na skargę, replika, duplika lub inne)? 2. Które elementy argumentacji zawarte w piśmie lub pismach z okresu poprzedniego rządu zostały następnie wycofane albo nie zostały podtrzymane? Proszę o wyszczególnienie, czy dotyczyło to m.in. zarzutów odnoszących się do dopuszczalności skargi/zakresu kompetencji UE/wykładni traktatów. B. Tryb podjęcia decyzji i odpowiedzialność 1. Kto podjął decyzję o zmianie stanowiska procesowego w sprawie C-448/23 (Rada Ministrów jako organ kolegialny, prezes Rady Ministrów, minister spraw zagranicznych, minister sprawiedliwości, prokurator generalny czy inny podmiot)? 2. Czy decyzja ta była przedmiotem uchwały RM lub innego odrębnego rozstrzygnięcia o charakterze wewnętrznym? Jeśli tak – proszę o wskazanie podstawy prawnej i trybu (oraz informacji, czy dokument ma charakter jawny). C. Analiza skutków ustrojowych i precedensowych 1. Czy przed zmianą stanowiska sporządzono analizę skutków prawnych, w tym procesowych, finansowych (ryzyko sankcji), ustrojowych oraz precedensowych dla przyszłych sporów RP–UE? 2. Jeśli tak – kto sporządził analizę (resort, jednostka, zespół), kiedy, jaki był jej zakres i wnioski oraz czy jest dostępna publicznie? Jeśli nie – proszę o wskazanie, dlaczego odstąpiono od sporządzenia takiej analizy w sprawie o doniosłości ustrojowej. D. Relacja do Konstytucji RP i obowiązku ochrony interesów RP 1. Na jakiej podstawie rząd uznaje, że rezygnacja z podtrzymywania określonych zarzutów (w tym ewentualnych zarzutów kompetencyjnych) jest zgodna z obowiązkiem prowadzenia polityki państwa w sposób zabezpieczający interesy Rzeczypospolitej Polskiej (art. 146 Konstytucji RP)? 2. Czy rząd rozważał, że zmiana stanowiska w sporze kompetencyjnym może oddziaływać na zakres swobody ustawodawczej Sejmu w przyszłości (poprzez tzw. efekt samozwiązania argumentacyjnego państwa)? E. Porównanie z praktyką UE (analogiczne przypadki) 1. Czy rząd identyfikuje analogiczne przypadki w historii postępowań z art. 258 TFUE, w których państwo członkowskie po zmianie władzy w tej samej sprawie wycofało argumentację kwestionującą kompetencje UE i w całości zaakceptowało zarzuty Komisji? Jeśli tak – proszę o podanie sygnatur spraw i krótkie omówienie. 2. Jeśli nie – czy rząd uznaje tę sytuację za wyjątkową, a jeśli tak, jakie względy uzasadniały przyjęcie takiego modelu działania? F. Pełnomocnictwa i instrukcje procesowe 1. Kto udzielał instrukcji pełnomocnikom procesowym RP przed TSUE w sprawie C-448/23 w okresie po zmianie rządu? 2. Czy instrukcje obejmowały dyspozycję niekwestionowania poszczególnych zarzutów Komisji? Jeśli tak – w jakim zakresie? III. Konkluzja Sprawa dotyczy nie tylko techniki procesowej, lecz także standardu działania organów wykonawczych w sporach o granice kompetencji między Rzecząpospolitą Polską a instytucjami UE. W interesie kontroli parlamentarnej konieczne jest uzyskanie pełnych informacji o przesłankach, trybie oraz konsekwencjach decyzji o zmianie stanowiska procesowego.

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmiany stanowiska procesowego Rzeczypospolitej Polskiej w postępowaniu naruszeniowym przed TSUE (sprawa C-448/23) oraz zasad podejmowania decyzji o rezygnacji z obrony państwa w sporach kompetencyjnych z instytucjami UE Odpowiedź na interpelację nr 14354 w sprawie zmiany stanowiska procesowego Rzeczypospolitej Polskiej w postępowaniu naruszeniowym przed TSUE (sprawa C-448/23) oraz zasad podejmowania decyzji o rezygnacji z obrony państwa w sporach kompetencyjnych z instytucjami UE Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 17-02-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 14354 Panów Posłów Romana Fritza i Sławomira Zawiślaka w sprawie zmiany stanowiska procesowego Rzeczypospolitej Polskiej w postępowaniu naruszeniowym przed TSUE (sprawa C-448/23), uprzejmie informuję, co następuje. 6 października 2023 r. złożono w TSUE odpowiedź na skargę, a 31 stycznia 2024 r. duplikę. W duplice pełnomocnik Rzeczypospolitej Polskiej, z rekomendacji ministra sprawiedliwości uznał zarzuty postawione w skardze. O stanowisku RP przed organami sądowymi UE rozstrzyga, z upoważnienia Rady Ministrów, Komitet do Spraw Europejskich. Decyzja, w trybie jawnym, została podjęta przez Komitet zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. f) ustawy o Komitecie do Spraw Europejskich. Uzasadnienie zmiany stanowiska w toku postępowania objęło również omówienie konsekwencji. Wyrok w sprawie C-448/23 nie skutkuje nałożeniem sankcji finansowych na Polskę. Rząd uznaje, że ochrona zasad państwa prawnego, w tym zapewnienie, że sądy i trybunały będą niezależne, bezstronne oraz że będą funkcjonowały zgodnie ze standardem prawa do sądu jest zgodne z obowiązkiem prowadzenia polityki państwa w sposób zabezpieczający interesy Rzeczypospolitej Polskiej (art. 146 Konstytucji). W świetle braku wejścia w życie ustaw z dnia 13 września 2024 r. o Trybunale Konstytucyjnym (druk nr 253) oraz przepisów wprowadzających ustawę o Trybunale Konstytucyjnym (druk nr 254) z uwagi na skierowanie w dniu 7 października 2024 r. przez Prezydenta RP obu ww. ustaw do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej, które zostały uznane za niekonstytucyjne w dniu 29 lipca 2025 r. (sprawa Kp 3/24), działalność tego Trybunału nadal przyczynia się do utrwalenia kryzysu praworządności oraz może naruszać zasadę legalizmu prawnego. Wskazują na to również m.in. uchwała Sejmu RP z dnia 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego [1] oraz uchwała nr 162 Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie przeciwdziałania negatywnym skutkom kryzysu konstytucyjnego w obszarze sądownictwa [2] , uzasadniająca brak publikacji wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Polski rząd z reguły nie uczestniczy w postępowaniach spornych przed TSUE między Komisją Europejską a innymi państwami członkowskimi (włącza się do takich postępowań jedynie wyjątkowo, gdy rozstrzygnięcie sprawy może wpływać na interesy państwa polskiego) i w związku z tym nie posiada przekrojowej wiedzy na temat praktyki prowadzenia postępowań z art. 258 TFUE w wypadku zmiany władzy w innych państwach członkowskich. Reprezentację procesową Polski w postępowaniach przed TSUE zapewnia Departament Prawa Unii Europejskiej MSZ (poprzednio umiejscowiony w KPRM), a pełnomocnictwa nie były zmieniane po zmianie rządu. Priorytetem rządu jest ochrona zasad państwa prawnego w tym zapewnienie, że sądy i trybunały będą niezależne, bezstronne oraz że będą funkcjonowały zgodnie ze standardem prawa do sądu określonego w konstytucji. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu [1] M. P. z 2024 r., poz. 198. [2] M. P. z 2024 r., poz. 1068.