Interpelacja w sprawie przygotowania państwa polskiego na ryzyko dotyczące bezpieczeństwa prawnego i zdrowotnego, w tym psychiatrycznego, związane z możliwym napływem weteranów wojennych z Ukrainy po zakończeniu działań wojennych oraz ograniczenia nadużyć mechanizmów łączenia rodzin

Interpelacja w sprawie przygotowania państwa polskiego na ryzyko dotyczące bezpieczeństwa prawnego i zdrowotnego, w tym psychiatrycznego, związane z możliwym napływem weteranów wojennych z Ukrainy po zakończeniu działań wojennych oraz ograniczenia nadużyć mechanizmów łączenia rodzin Interpelacja nr 14189 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie przygotowania państwa polskiego na ryzyko dotyczące bezpieczeństwa prawnego i zdrowotnego, w tym psychiatrycznego, związane z możliwym napływem weteranów wojennych z Ukrainy po zakończeniu działań wojennych oraz ograniczenia nadużyć mechanizmów łączenia rodzin Zgłaszający: Dariusz Matecki Data wpływu: 11-12-2025 Po 13 grudnia 2023 r. rząd ponosi pełną odpowiedzialność za przygotowanie państwa polskiego na skutki wojny za naszą wschodnią granicą – nie tylko w wymiarze doraźnym, ale przede wszystkim strategicznym i długofalowym. W mojej wcześniejszej interpelacji dotyczącej przygotowania państwa na ryzyka bezpieczeństwa, prawne i zdrowotne związane z możliwym napływem weteranów wojennych z Ukrainy po zakończeniu działań wojennych oraz nadużyciami mechanizmów łączenia rodzin (interpelacja nr 11995), zwróciłem się do rządu m.in. z pytaniami o: modele prognostyczne dotyczące demobilizacji i skali napływu weteranów wojennych po zakończeniu działań zbrojnych, scenariusze rozwoju sytuacji („szybki pokój”, „konflikt przewlekły”, „rozejm”), ocenę wpływu tych scenariuszy na bezpieczeństwo wewnętrzne, system ochrony zdrowia i porządek publiczny. W odpowiedzi MSWiA przedstawiło opis bieżących działań Policji, Straży Granicznej, ABW oraz statystyki historyczne (liczba cudzoziemców, dane o przestępczości, przypadki przemytu broni), a także informacje o wybranych szkoleniach funkcjonariuszy i pojedynczych programach zdrowotnych. Nie odniesiono się jednak ani jednym zdaniem do kwestii: istnienia bądź braku rządowych modeli prognostycznych demobilizacji, scenariuszy „dnia po wojnie” na Ukrainie, prac międzyresortowych, które powinny integrować wiedzę MSWiA, MON, MZ, MRiPS, MSZ i innych resortów w tej sprawie. Oznacza to, że przy populacji ponad 1,5 mln obywateli Ukrainy z ważnymi dokumentami pobytowymi w Polsce, w tym blisko miliona objętych ochroną czasową, rząd Donalda Tuska nie przedstawił żadnego spójnego planu na okres po zakończeniu działań zbrojnych – ani w wymiarze bezpieczeństwa wewnętrznego, ani zdrowia publicznego, ani polityki społecznej. Taki stan rzeczy należy uznać za skrajnie nieodpowiedzialny. Demobilizacja setek tysięcy żołnierzy na Ukrainie – w tym części przebywającej lub mogącej przebywać na terytorium RP – będzie zjawiskiem o ogromnym potencjale oddziaływania na: bezpieczeństwo wewnętrzne (w tym ryzyko przestępczości z użyciem przemocy, gangów tworzonych przez osoby z doświadczeniem bojowym, szarej strefy broni i amunicji), system ochrony zdrowia psychicznego (PTSD, zaburzenia adaptacyjne, uzależnienia), politykę społeczną i rynek pracy , stabilność społeczności lokalnych i bezpieczeństwo rodzin oraz dzieci. Brak rzetelnych prognoz i scenariuszy w tym obszarze oznacza, że państwo polskie de facto działa na ślepo , reagując wyłącznie doraźnie i fragmentarycznie, zamiast zawczasu przygotować się na falę powojennych skutków wojny. W związku z powyższym, działając w trosce o bezpieczeństwo obywateli oraz przejrzystość działań rządu, zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami: Czy na poziomie Rady Ministrów lub Kancelarii Prezesa Rady Ministrów istnieje międzyresortowy zespół lub mechanizm koordynacji , którego zadaniem jest przygotowanie prognoz demobilizacji weteranów wojennych z Ukrainy oraz analizy ich wpływu na bezpieczeństwo Rzeczypospolitej Polskiej? Jeśli tak – kiedy został powołany, jakie resorty w nim uczestniczą, jakie dokumenty analityczne dotychczas wypracowano? Czy rząd RP dysponuje modelami prognostycznymi (scenariuszami) dotyczącymi: a) skali demobilizacji na Ukrainie w zależności od przebiegu wojny („szybki pokój”, „konflikt przewlekły”, „rozejm”), b) szacunkowej liczby weteranów wojennych, którzy mogą przybyć do Polski lub pozostawać na jej terytorium w ciągu roku, 3 lub 5 lat od chwili zakończenia działań zbrojnych, c) wpływu tych scenariuszy na bezpieczeństwo wewnętrzne, przestępczość oraz zapotrzebowanie na świadczenia zdrowia psychicznego? Jeżeli tak - proszę o przedstawienie tych modeli (wraz z założeniami) w załączeniu do odpowiedzi. Jeżeli nie - proszę o wyjaśnienie, dlaczego do dziś takich modeli nie opracowano. Czy Kancelaria Prezesa Rady Ministrów lub właściwe resorty zleciły ekspertyzy naukowe (np. uczelniom, instytutom badawczym) dotyczące skutków społecznych i bezpieczeństwa, które związane są z powojenną demobilizacją na Ukrainie i możliwą migracją weteranów do państw UE, w tym do Polski? Jeśli tak – jakie są ich główne wnioski i kiedy zostały przekazane Radzie Ministrów? Czy rząd RP zamierza zaktualizować Strategię Bezpieczeństwa Narodowego oraz inne kluczowe dokumenty strategiczne (np. strategie bezpieczeństwa wewnętrznego, zdrowia publicznego, integracji społecznej) o scenariusze związane z powojenną demobilizacją weteranów z Ukrainy oraz jej skutkami dla Polski? Jeśli tak – w jakim horyzoncie czasowym i na jakim etapie są prace? Czy rząd RP planuje przygotowanie i przedstawienie Sejmowi kompleksowego dokumentu strategicznego (np. „Plan przygotowania państwa polskiego uwzględniającego skutki powojennej demobilizacji na Ukrainie”) i zawierającego: a) rządowe prognozy liczby weteranów, b) szacunki obciążeń dla systemu ochrony zdrowia (w szczególności psychiatrii i leczenia uzależnień), c) ocenę wpływu na bezpieczeństwo wewnętrzne i przestępczość, d) plan działań międzyresortowych z harmonogramem i wskaźnikami realizacji? Czy w ramach prac rządowych analizowano doświadczenia innych państw (takich jak np. USA, Izrael, państwa bałkańskie) dotyczące powojennej demobilizacji i reintegracji weteranów, a także ich wpływu na przestępczość, zdrowie psychiczne i bezpieczeństwo wewnętrzne? Jeżeli tak – które wnioski uznano za kluczowe dla Polski i jak zamierza się je wdrożyć? Czy na poziomie UE rząd RP zgłaszał potrzebę stworzenia wspólnych europejskich modeli prognostycznych dotyczących demobilizacji na Ukrainie oraz koordynacji odpowiedzi państw członkowskich na potencjalny napływ weteranów? Jeśli nie – dlaczego, skoro skala wojny i migracji jest problemem ponadnarodowym? Z jakich przyczyn w odpowiedzi MSWiA na interpelację nr 11995 nie odniesiono się w ogóle do pytań dotyczących prognoz demobilizacji, scenariuszy „dnia po wojnie” oraz prac międzyresortowych, ograniczając się do opisu bieżących działań Policji, Straży Granicznej i ABW oraz przedstawienia wyłącznie danych historycznych? Czy brak takich prognoz oznacza, że rząd Donalda Tuska realnie nie przygotował żadnego planu na okres po zakończeniu działań wojennych na Ukrainie ?

Odpowiedź na interpelację w sprawie przygotowania państwa polskiego na ryzyko dotyczące bezpieczeństwa prawnego i zdrowotnego, w tym psychiatrycznego, związane z możliwym napływem weteranów wojennych z Ukrainy po zakończeniu działań wojennych oraz ograniczenia nadużyć mechanizmów łączenia rodzin Odpowiedź na interpelację nr 14189 w sprawie przygotowania państwa polskiego na ryzyko dotyczące bezpieczeństwa prawnego i zdrowotnego, w tym psychiatrycznego, związane z możliwym napływem weteranów wojennych z Ukrainy po zakończeniu działań wojennych oraz ograniczenia nadużyć mechanizmów łączenia rodzin Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 29-01-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 14189 Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie przygotowania państwa polskiego na ryzyko dotyczące bezpieczeństwa prawnego i zdrowotnego, w tym psychiatrycznego, związane z możliwym napływem weteranów wojennych z Ukrainy po zakończeniu działań wojennych oraz ograniczenia nadużyć mechanizmów łączenia rodzin , na wstępie należy podkreślić, że informacje przedstawione w odpowiedzi na interpelację numer 11995 w sprawie przygotowania państwa polskiego na ryzyka bezpieczeństwa, prawne i zdrowotne (w tym psychiatryczne) związane z możliwym napływem weteranów wojennych z Ukrainy po zakończeniu działań wojennych oraz ograniczenia nadużyć mechanizmów łączenia rodzin [1] , w zakresie właściwości ministra spraw wewnętrznych i administracji (SWiA), pozostają aktualne. Dodatkowo należy wskazać, że dostrzegając współczesne trendy przestępczości, w Ministerstwie SWiA została podjęta strategiczna decyzja o utworzeniu zespołu przy ministrze SWiA, który będzie odpowiedzialny za krajową koordynację i analizę trendów poważnej i zorganizowanej przestępczości, w tym przestępczości o charakterze transgranicznym, a także trendów przestępczości z udziałem cudzoziemców dokonywanej na terytorium Polski. W efekcie powyższego z dniem 22 sierpnia 2025 r. weszło w życie zarządzenie nr 29 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 sierpnia 2025 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw przestępczości zorganizowanej, transgranicznej i popełnianej przez cudzoziemców w Polsce [2] . Zespół do spraw przestępczości zorganizowanej, transgranicznej i popełnianej przez cudzoziemców w Polsce (dalej: Zespół) – jako organ pomocniczy ministra SWiA – stanowi wewnątrzresortowe gremium integrujące działania służące wzmocnieniu współpracy i wymiany informacji w zakresie przestępczości będącej przedmiotem jego zainteresowania. W skład Zespołu wchodzą przedstawiciele kierownictwa Ministerstwa SWiA, Komendy Głównej Policji (KGP), Komendy Głównej Straży Granicznej (KGSG), komórek organizacyjnych Ministerstwa SWiA odpowiedzialnych za kwestie dotyczące porządku publicznego, spraw międzynarodowych i migracji oraz wybranych komórek organizacyjnych KGP oraz KGSG. Do zadań Zespołu należą w szczególności: bieżąca analiza zagrożeń w zakresie przestępczości zorganizowanej, transgranicznej i popełnianej przez cudzoziemców w Polsce, określanie priorytetowych kierunków działań służących zapewnieniu skutecznych mechanizmów zapobiegania i zwalczania tego rodzaju przestępczości, identyfikowanie obszarów wymagających zmian prawnych i organizacyjnych, w tym zmian w zakresie obowiązujących umów międzynarodowych, w szczególności dwustronnych, jak również opiniowanie polskiego wkładu do Oceny Zagrożenia Poważną i Zorganizowaną Przestępczością (SOCTA), przygotowywanej przez Europol. W rezultacie Zespół pełni rolę forum, w ramach którego z jednej strony możliwe jest dokonywanie analizy dynamicznie ewoluujących trendów w zakresie przestępczości zorganizowanej, transgranicznej i popełnianej przez cudzoziemców, a z drugiej omawiane są propozycje zmian o charakterze systemowym, które byłyby istotne z perspektywy podnoszenia efektywności służb w przeciwdziałaniu i zwalczaniu tego rodzaju przestępczości. Dotychczas w ramach prac tego gremium przyjęto rekomendacje dotyczące priorytetów w zakresie procedowania umów bilateralnych w obszarze współpracy w zakresie przeciwdziałania przestępczości zorganizowanej, jak również Policja i Straż Graniczna przedstawiły wstępne propozycje zmian w krajowych przepisach prawa, które miałyby na celu poprawę skuteczności przeciwdziałania i zwalczania przestępczości cudzoziemskiej, w tym również zorganizowanej, które będą poddane dalszej analizie, pod kątem zasadności i możliwości ich wdrożenia. Warto również zauważyć, że pomimo pozytywnej oceny współpracy z właściwymi organami ochrony porządku publicznego Ukrainy, doświadczenie zdobyte przez ostatnie lata pokazało, że dotychczasowe formy współpracy wymagają wzmocnienia. W związku z powyższym 11 grudnia 2025 r. ministrowie Marcin Kierwiński i Ihor Kłymenko podpisali we Lwowie umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Gabinetem Ministrów Ukrainy o współpracy w zwalczaniu przestępczości . Głównym celem przedmiotowej umowy jest stworzenie efektywniejszych ram prawnych dla wykrywania, zapobiegania oraz zwalczania przestępczości, w tym aktów sabotażu. Po wejściu jej w życie możliwa będzie skuteczniejsza wymiana informacji pomiędzy służbami polskimi i ukraińskimi. Jednocześnie Ministerstwo SWiA zakłada scenariusz, zgodnie z którym ewentualne zakończenie rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie w sposób istotny wpłynęłoby na zmianę sytuacji migracyjnej Polski, w tym na strukturę demograficzną i charakter migracji z Ukrainy. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że skala i rodzaj tej zmiany byłyby uzależnione od szeregu czynników, takich jak: warunki zakończenia działań wojennych, wewnętrzna sytuacja polityczna, sytuacja ekonomiczna, skala międzynarodowego wsparcia działań podejmowanych w celu odbudowy Ukrainy, rezultaty procesu akcesji Ukrainy do Unii Europejskiej (UE), skala powrotów osób wysiedlonych z Ukrainy i wielu innych, których kształt jest obecnie trudny do określenia. W zakresie swojej właściwości Ministerstwo SWiA będzie na bieżąco podejmowało działania, mające na celu prognozowanie wpływu tych czynników na trendy w obszarze migracji, a także prowadziło ocenę ewentualnych zagrożeń związanych z ich zmianami w celu podjęcia adekwatnych działań z odpowiednim wyprzedzeniem. Należy również podkreślić, że pozostająca w zakresie właściwości Ministerstwa SWiA Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030 „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo“ będzie przedmiotem oceny śródokresowej, która została zaplanowana na 2027 r. Jednocześnie w sytuacji wymagającej podjęcia interwencji wykraczającej poza ramy tej strategii stosowne wytyczne mogą być na bieżąco formułowane przez Zespół do spraw Migracji. Ponadto na poziomie UE rząd Rzeczypospolitej Polskiej współpracuje w sposób stały w ramach gremiów unijnych, takich jak sieć Blueprint – w obrębie której następuje wymiana informacji na temat sytuacji migracyjnej, w tym również podczas spotkań bezpośrednio poświęconych kwestii napływu uchodźców i migrantów z Ukrainy. Z kolei w ramach unijnego mechanizmu reagowania kryzysowego (IPCR) aktywowany został mechanizm konsultacyjny dotyczący bezpośrednio trwającego konfliktu rosyjsko-ukraińskiego. Raporty przygotowywane w ramach sieci IPCR (ISAA Report) mają charakter niejawny ze względu na obejmowane w nich analizy i ekspertyzy kwestii wrażliwych, w tym m.in. sytuacji weteranów. Każde z posiedzeń IPCR kończy się także przygotowaniem konkluzji operacyjnych (Operational Conclusions). Komisja Europejska co pół roku przygotowuje 6-miesięczne prognozy na następne półrocze dotyczące możliwych (3 lub 4) potencjalnych scenariuszy rozwoju sytuacji. Te obszerne dokumenty stanowią również bazę do prognozowania rozwoju sytuacji migracyjnej przez Państwa Członkowskie UE. W związku z powyższym należy uznać, że kwestia migracji uchodźczej, jak i ewentualnych innych jej przypadków (dezerterzy, weterani, żołnierze ukraińscy obejmowani pomocą medyczną i psychologiczną w ramach Państw Członkowskich) jest na bieżąco analizowana i monitorowana przez szereg instytucji i gremiów w ramach UE. W pracach tych gremiów stale biorą udział przedstawiciele Polski informując o stanowisku RP oraz najnowszych obserwowanych trendach w procesie migracji z Ukrainy. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Pismo o sygn. BMP.0713.4.85.2025 [2] Dz. Urz. MSWiA poz. 35