Interpelacja w sprawie faktycznego zakresu zwolnień Polski z obowiązków wynikających z unijnego paktu migracyjnego

Interpelacja w sprawie faktycznego zakresu zwolnień Polski z obowiązków wynikających z unijnego paktu migracyjnego Interpelacja nr 14173 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie faktycznego zakresu zwolnień Polski z obowiązków wynikających z unijnego paktu migracyjnego Zgłaszający: Dariusz Matecki Data wpływu: 10-12-2025 Kieruję do prezesa Rady Ministrów niniejszą interpelację w związku z licznymi, rozbieżnymi i w mojej ocenie wprowadzającymi w błąd opinię publiczną wypowiedziami członków Rady Ministrów oraz polityków większości rządzącej na temat rzekomego „zwolnienia Polski z paktu migracyjnego”. Z publicznych wypowiedzi prezesa Rady Ministrów oraz ministra spraw wewnętrznych i administracji wynika, że Polska – według przekazu rządu – ma być „zwolniona z mechanizmu relokacji”, „zwolniona z jakichkolwiek kosztów z tym związanych”, a nawet „zwolniona z postanowień paktu migracyjnego”. Jednocześnie z oficjalnych komunikatów instytucji Unii Europejskiej wynika coś zupełnie innego – m.in. że Polska została jedynie wymieniona jako państwo mające możliwość wystąpienia z wnioskiem o pełne lub częściowe odliczenie składek w ramach tzw. puli solidarnościowej, a nie jako państwo trwale wyłączone z systemu. Co więcej, w dokumentach Rady UE dotyczących puli solidarnościowej na rok 2026 wskazuje się, że: referencyjna liczba „solidarności” to 21 000 relokacji lub równoważnych działań bądź 420 mln euro wkładów finansowych, część państw została uznana za będące pod presją migracyjną i może korzystać z odliczeń, pakt migracyjny jako całość zaczyna być stosowany od 12 czerwca 2026 r., a mechanizm solidarnościowy ma charakter coroczny, z każdorazową decyzją podejmowaną przez instytucje UE. W przestrzeni publicznej brak jest natomiast przejrzystej, rzetelnej informacji rządu, które konkretnie przepisy prawa unijnego i krajowego dają podstawę do tezy o „zwolnieniu Polski z paktu migracyjnego” oraz czy jest to zwolnienie pełne, czy tylko częściowe, czasowe i uznaniowe. W związku z powyższym proszę Pana Premiera o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Z których konkretnie przepisów unijnego Paktu o migracji i azylu (proszę wskazać: tytuł aktu, numer rozporządzenia/dyrektywy, artykuł, ustęp i litery) wynika – według stanowiska rządu – że „Polska została zwolniona z paktu migracyjnego”? Czy rząd RP podtrzymuje wprost tezę, że Polska jest CAŁKOWICIE ZWOLNIONA z paktu migracyjnego jako całości, czy też – w świetle obowiązującego prawa – dotyczy to wyłącznie części jednego z elementów paktu, tj. mechanizmu solidarnościowego związanego z relokacją i/lub wpłatami finansowymi? Na jakiej dokładnie podstawie prawnej (konkretny artykuł danego aktu UE) rząd RP twierdzi, że Polska została zwolniona z: a) obowiązku przyjmowania relokowanych migrantów w ramach puli solidarnościowej, b) obowiązku uiszczania wkładów finansowych (20 tys. euro za osobę) w zamian za nieprzyjęcie relokowanych migrantów? Na jaki okres – w świetle przyjętych aktów prawnych – może zostać udzielone Polsce zwolnienie/odliczenie w ramach mechanizmu solidarnościowego: a) czy dotyczy ono wyłącznie części roku 2026, od 12 czerwca 2026 r., b) czy istnieje jakakolwiek prawna gwarancja przedłużenia tego zwolnienia na lata 2027, 2028 i kolejne? Czy rząd RP może jednoznacznie, w oparciu o literalne brzmienie obowiązujących aktów prawnych UE, zagwarantować, że Polska „nigdy” – podkreślam: NIGDY – nie będzie zobowiązana w ramach paktu migracyjnego do: a) przyjmowania relokowanych migrantów z innych państw członkowskich, b) uiszczania jakichkolwiek opłat finansowych w miejsce przyjęcia tych migrantów? Jeżeli tak – proszę o przytoczenie przepisów, które taką gwarancję dają. Czy rząd RP potwierdza, że w dokumentach Rady UE Polska została wymieniona jako państwo mające „możliwość wnioskowania” („possibility to request”) o pełne lub częściowe odliczenie składek w ramach puli solidarnościowej, a nie jako państwo trwale wyłączone z mechanizmu solidarnościowego? Jeśli nie – proszę wskazać, gdzie w dokumentach UE zapisano trwałe, bezwarunkowe wyłączenie Polski. Czy rząd RP przyznaje, że ewentualne zwolnienie Polski z wpłat lub relokacji w ramach mechanizmu solidarnościowego ma charakter: a) coroczny, b) uznaniowy (zależne od decyzji Komisji Europejskiej/Rady), c) oparty na ocenie tzw. presji migracyjnej w danym roku – a więc nie jest to rozwiązanie trwałe ani automatyczne? Które z dziesięciu zasadniczych aktów składających się na unijny Pakt o migracji i azylu: a) zostały w pełni przyjęte i obowiązują Polskę, b) zostały przez Polskę zaskarżone, zakwestionowane lub objęte jakąkolwiek deklaracją sprzeciwu, c) w ocenie rządu – nie znajdują zastosowania do Polski (proszę wskazać podstawę prawną takiego stwierdzenia)? Czy Polska przekazała już Komisji Europejskiej – formalnie lub nieformalnie – jakiekolwiek dokumenty implementacyjne (np. narodową strategię migracyjną, projekty ustaw, projekty aktów wykonawczych), które służą wdrażaniu paktu migracyjnego? Jeśli tak – proszę o wskazanie, jakich elementów paktu te dokumenty dotyczą. Czy rząd RP zwrócił się do Komisji Europejskiej o pisemne, wiążące potwierdzenie, że Polska jest zwolniona z przyjmowania relokowanych migrantów i opłat finansowych w całym okresie obowiązywania paktu migracyjnego, a nie tylko w odniesieniu do części roku 2026? Jeśli tak – proszę o udostępnienie treści tego stanowiska, jeśli nie – proszę wyjaśnić, dlaczego nie wystąpiono o takie potwierdzenie. Czy rząd RP przewiduje scenariusz, w którym – w przypadku nieprzyjęcia przez Polskę relokowanych migrantów oraz odmowy wprowadzenia postulatów ideologicznych lub gospodarczych forsowanych przez instytucje UE – mechanizm solidarnościowy paktu migracyjnego będzie wykorzystywany jako narzędzie nacisku politycznego na Polskę? Jeżeli nie – proszę wyjaśnić, dlaczego rząd wyklucza taki scenariusz. W jaki sposób rząd RP zamierza zabezpieczyć suwerenne prawo państwa polskiego do decydowania o tym, kto osiedla się i przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, skoro zgodnie z przyjętymi regulacjami unijnymi coroczna decyzja o zwolnieniu bądź niezwolnieniu Polski z relokacji i wpłat będzie należeć do Komisji Europejskiej i Rady UE? Czy rząd RP zamierza przedstawić obywatelom oficjalne, kompleksowe opracowanie (białą księgę) pokazujące: a) wszystkie przyjęte akty wchodzące w skład paktu migracyjnego, b) dokładny zakres ich obowiązywania wobec Polski, c) ewentualne wyjątki, zwolnienia i okres ich obowiązywania, d) scenariusze obciążeń finansowych i migracyjnych dla Polski w horyzoncie najbliższych 5-10 lat? Czy w świetle powyższego rząd RP jest gotów skorygować swoje dotychczasowe publiczne wypowiedzi i jednoznacznie przyznać, że teza o „całkowitym zwolnieniu Polski z paktu migracyjnego” była co najmniej uproszczeniem, a w istocie – przekazem mogącym wprowadzać opinię publiczną w błąd? Jeżeli nie – proszę o przedstawienie pełnej, szczegółowej argumentacji prawnej podtrzymującej tę tezę.

Odpowiedź na interpelację w sprawie faktycznego zakresu zwolnień Polski z obowiązków wynikających z unijnego paktu migracyjnego Odpowiedź na interpelację nr 14173 w sprawie faktycznego zakresu zwolnień Polski z obowiązków wynikających z unijnego paktu migracyjnego Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 19-01-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 14173 pana posła Dariusza Mateckiego w sprawie faktycznego zakresu zwolnień Polski z obowiązków wynikających z unijnego paktu migracyjnego [1] uprzejmie przedstawiam, co następuje. Na wstępie należy podkreślić, że obecny rząd Rzeczypospolitej Polskiej (RP) nie uczestniczył w pracach nad kształtem aktów legislacyjnych wchodzących w skład paktu migracyjnego, które były prowadzone w latach 2020-2023. Nadanie niekorzystnym rozwiązaniom innego kształtu było możliwe w czasie formalnych negocjacji prowadzonych w Radzie Unii Europejskiej (UE), w szczególności 8 czerwca 2023 r., gdy Rada UE przyjmowała stanowisko do negocjacji trójstronnych (trilogu) z Parlamentem Europejskim i Komisją Europejską. Wówczas zatwierdzono liczbę 30 tys. migrantów do relokacji każdego roku i kwotę 20 tys. EUR jako ekwiwalent przyjęcia jednego cudzoziemca. Kształt aktów prawnych wchodzących w skład paktu migracyjnego w ich kluczowych elementach nie uległ od tamtej pory większym zmianom. W tym samym czasie Polska stała się celem ataku hybrydowego instrumentalnie wykorzystującego migrację i przyjęła ponad milion uchodźców z Ukrainy. Pomimo powyższego, w odpowiedzi na wydarzenia mające fundamentalny wpływ na sytuację migracyjną Polski i całej UE, ówczesny rząd RP nie podjął działań w celu zmiany negocjowanego paktu migracyjnego. Przede wszystkim nie był w stanie zebrać w Radzie UE mniejszości blokującej. W związku z powyższym akty prawne składające się na pakt migracyjny, w kształcie wynegocjowanym przez rząd Zjednoczonej Prawicy, zostały ostatecznie przyjęte przez Radę UE pomimo negatywnego stanowiska obecnego rządu RP utrzymanego na każdym etapie prac i głosowania przeciwko ich przyjęciu. Od początku 2024 r. rząd RP podejmuje działania mające na celu ochronę polskich interesów i bezpieczeństwa przez niedopuszczenie do ponownej marginalizacji Polski na arenie międzynarodowej oraz w UE, co pozwala na uzyskanie realnych rezultatów. W wyniku podejmowanych działań 11 grudnia 2024 r. został opublikowany komunikat Komisji Europejskiej w sprawie przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym wynikającym z wykorzystania migracji jako broni i w sprawie zwiększenia bezpieczeństwa na granicach zewnętrznych UE [2] , uznający konieczność stanowczej odpowiedzi na proceder wykorzystania migrantów jako broni na granicy z Białorusią. W ramach podejmowanych działań obecny rząd RP wprowadził krajowe ograniczenie prawa do składania wniosków o ochronę międzynarodową przez cudzoziemców nielegalnie przekraczających granicę w związku z sytuacją instrumentalizacji. Polska, przez europejski Instrument Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (IZGW), otrzymała dodatkowe środki finansowe (220 mln zł) na uszczelnienie granicy, w tym bariery, która nie spełniała swojej roli. W celu zapewnienia możliwie pełnej szczelności została poprawiona konstrukcja bariery i przygotowano zabezpieczenia elektroniczne na granicy z Białorusią wzdłuż rzek: Bug, Świsłocz i Istoczanka. Rząd RP przyjął krajowe przepisy prawa usuwające nadużycia systemu wizowego, który będąc jednym z najłatwiejszych w UE do wykorzystania przez migrantów w celach innych niż deklarowane, dodatkowo stał się polem możliwych działań korupcyjnych dla funkcjonariuszy publicznych. W 2025 r. została przyjęta ustawa w sposób zdecydowany uszczelniająca dostęp cudzoziemców do rynku pracy [3] , a w 2024 r. kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna na lata 2025-2030: „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo“ – dokument, którego Polska nie miała od 2016 r., pozwalający instytucjom państwa działać spójnie i we wspólnym celu. Ponadto należy wskazać, że organa państwa niezwłocznie reagują na zagrożenia czy naruszenia porządku publicznego przez cudzoziemców, również przez wydalenia, niezależnie od tego, czy przebywają oni w Polsce legalnie czy też nie. Aktualnie zakończono również, rozpoczęte w czasie polskiej prezydencji, prace nad zmianami podejścia UE do migracji, tj. nad zmianą paktu migracyjnego pozwalającą na nieprzyjmowanie wniosków o ochronę od migrantów z bezpiecznych państw pochodzenia czy odsyłanie ich do bezpiecznych państw trzecich. Trwają prace nad projektem wzmocnienia powrotów obejmującym podstawę prawną do tworzenia centrów powrotowych poza UE. Jednocześnie informuję, że dzięki zabiegom obecnego rządu RP, zgodnie z decyzją wykonawczą Rady 2025/2642 w sprawie ustanowienia rocznej puli solidarnościowej na 2026 rok [4] , Polska została całkowicie zwolniona z potrzeby deklarowania i realizacji wkładów solidarnościowych. Powyższe stanowi realizację wcześniejszych deklaracji rządu RP, zgodnie z którymi Polska w związku z wejściem w życie paktu migracyjnego w kształcie wynegocjowanym przez rząd Zjednoczonej Prawicy nie będzie relokować na swoje terytorium żadnych migrantów i nie będzie ponosić z tego tytułu jakichkolwiek obciążeń. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w pełni podtrzymuje wyrażane wcześniej i wielokrotnie przekazywane do Komisji Europejskiej stanowisko, zgodnie z którym Polska nie wdroży żadnych elementów paktu migracyjnego, które mogłyby w jakikolwiek sposób negatywnie wpłynąć na poziom bezpieczeństwa wewnętrznego, ochronę porządku publicznego czy spójność społeczną. Dalsze działania rządu RP będą miały na celu zwiększenie bezpieczeństwa migracyjnego. W omawianym zakresie Polska pozostaje w bieżącym dialogu z Komisją Europejską. W związku z powyższym pakt migracyjny nie stanowi narzędzia jakichkolwiek politycznych nacisków, a Polska podejmuje działania mające zapewnić spójność i skuteczność odpowiedzi UE na rzeczywisty atak hybrydowy prowadzony przez Rosję i Białoruś, również z wykorzystaniem migracji. W decyzji wykonawczej (UE) 2025/2323 [5] Komisja Europejska wskazała Polskę jako państwo znajdujące się w obliczu znaczącej sytuacji migracyjnej, co pozwoliło na całkowite zwolnienie z konieczności deklarowania i realizacji wkładów solidarnościowych na podstawie art. 62 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)2024/1351 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zarządzania azylem i migracją, zmiany rozporządzeń (UE) 2021/1147 i (UE) 2021/1060 oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 604/2013 [6] . Zwolnienie Polski zostało potwierdzone w decyzji wykonawczej Rady 2025/2642 w sprawie ustanowienia rocznej puli solidarnościowej na 2026 rok . Przepisy rozporządzenia w sprawie zarządzania azylem i migracją w kształcie wynegocjowanym przez rząd Zjednoczonej Prawicy przewidują, że decyzja dotycząca puli solidarności będzie przyjmowana corocznie. W omawianym kontekście istotne jest jednak, że przywołana decyzja wykonawcza (UE) 2025/2323 wskazuje Polskę jako państwo, w odniesieniu do którego występuje ryzyko zwiększonej presji migracyjnej w kolejnych latach i powyższa ocena pozostaje kluczowa dla utrzymania zwolnienia z udziału w mechanizmie solidarności. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że Polska nigdy nie będzie zobowiązana do przyjmowania relokowanych migrantów, bowiem państwa członkowskie, na podstawie art. 56 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2024/1351, mają wybór miedzy trzema środkami solidarnościowymi (relokacje/ wkłady finansowe/środki alternatywne). Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Przesłaną pismem pana Jakuba Stefaniaka, sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 18 grudnia 2025 r. (sygn. DSP.INT.4510.774.2025). [2] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52024DC0570 [3] Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 621). [4] Dz. Urz. UE L 2025/2642. [5] Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2025/2323 z dnia 11 listopada 2025 r. na podstawie art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 (Dz. Urz. UE L 2025/2323). [6] Dz. Urz. UE L 2024/1351.