Interpelacja w sprawie skutków wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 lutego 2024 r. (sygn. C 61/22) dotyczącego przetwarzania danych biometrycznych w dowodach osobistych

Interpelacja w sprawie skutków wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 lutego 2024 r. (sygn. C 61/22) dotyczącego przetwarzania danych biometrycznych w dowodach osobistych Interpelacja nr 14126 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie skutków wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 lutego 2024 r. (sygn. C 61/22) dotyczącego przetwarzania danych biometrycznych w dowodach osobistych Zgłaszający: Małgorzata Pępek Data wpływu: 09-12-2025 Szanowny Panie Ministrze, do mojego biura poselskiego zgłosiła się mieszkanka powiatu żywieckiego w sprawie zasad dotyczących wydawania dowodów osobistych, w szczególności w kontekście skutków wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. C-61/22. Obywatelka poinformowała, że obecnie pozostaje bez ważnego dowodu osobistego, ponieważ ma pytania i wątpliwości związane z obowiązkiem pobierania odcisków palców oraz zakresem przechowywania danych biometrycznych w rejestrach państwowych. Jak wskazuje, zgodnie z ww. wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dane biometryczne pobierane wyłącznie w celu wydania dowodu osobistego nie powinny być przechowywane w centralnych rejestrach po wytworzeniu dokumentu. Zwraca uwagę, że zgodnie z polskimi przepisami dane te znajdują się w Rejestrze Dowodów Osobistych, co – w jej ocenie – rodzi potrzebę wyjaśnienia, w jaki sposób zostanie wdrożony wyrok TSUE w prawie krajowym. Zgłaszająca podnosi również kwestie praktyczne, takie jak brak możliwości potwierdzenia tożsamości w banku, urzędach lub innych instytucjach z uwagi na nieważność poprzedniego dokumentu, a także pyta, czy może posługiwać się starym dowodem osobistym do czasu wprowadzenia nowych rozwiązań prawnych. W związku z powyższym, działając w imieniu obywatelki, która zwróciła się z prośbą o zajęcie się sprawą, proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy ministerstwo planuje nowelizację ustawy o dowodach osobistych w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 lutego 2024 r.? Jeżeli tak, jaki jest przewidywany harmonogram prac legislacyjnych? Czy dane biometryczne, w tym odciski palców, są obecnie przechowywane w Rejestrze Dowodów Osobistych po wydaniu dowodu osobistego? Jeżeli tak, czy przewidywane są zmiany w sposobie ich przetwarzania w celu dostosowania do prawa unijnego? Czy w aktualnym stanie prawnym istnieje możliwość uzyskania dowodu osobistego bez pobierania odcisków palców, w szczególności w sytuacjach wyjątkowych, takich jak względy zdrowotne lub techniczne? Jeżeli tak, na jakich zasadach; jeżeli nie – czy ministerstwo planuje wprowadzenie takich rozwiązań? Czy obywatele mają możliwość złożenia odwołania lub zgłoszenia sprzeciwu dotyczącego pobierania danych biometrycznych albo czy dostępne są alternatywne sposoby potwierdzania tożsamości w sytuacji, gdy dana osoba nie może lub nie chce przekazać odcisków palców? Jakie działania legislacyjne i organizacyjne planuje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu zapewnienia zgodności polskiego systemu wydawania dowodów osobistych z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym w zakresie usuwania danych biometrycznych z rejestrów po wytworzeniu dokumentu? Z wyrazami szacunku Małgorzata Pępek Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie skutków wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 lutego 2024 r. (sygn. C 61/22) dotyczącego przetwarzania danych biometrycznych w dowodach osobistych Odpowiedź na interpelację nr 14126 w sprawie skutków wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 lutego 2024 r. (sygn. C 61/22) dotyczącego przetwarzania danych biometrycznych w dowodach osobistych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Magdalena Roguska Warszawa, 08-01-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 14126 Pani Poseł Małgorzaty Pępek w sprawie skutków wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 lutego 2024 r. (sygn. C 61/22) dotyczącego przetwarzania danych biometrycznych w dowodach osobistych, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 21 marca 2024 r. w sprawie C-61/22 Landeshauptstadt Wiesbaden stwierdził nieważność rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1157 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie poprawy zabezpieczeń dowodów osobistych obywateli Unii i dokumentów pobytowych wydawanych obywatelom Unii i członkom ich rodzin korzystającym z prawa do swobodnego przemieszczania się [1] , do którego dostosowane zostały przepisy ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych [2] . Wyłączną podstawą stwierdzenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nieważności rozporządzenia 2019/1157 było zastosowanie przy uchwalaniu ww. rozporządzenia niewłaściwej procedury ustawodawczej (art. 21 ust. 2 TFUE [3] zamiast art. 77 ust. 3 TFUE, pkt 62 ww. wyroku). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie podważał przy tym jako nieważnej, treści merytorycznej rozporządzenia 2019/1157 . Skutki rozporządzenia 2019/1157, przyjętego na podstawie art. 77 ust. 3 TFUE, zostały utrzymane do czasu wejścia w życie nowego rozporządzenia. Rozporządzenie 2019/1157 zastąpione zostało rozporządzeniem Rady (UE) 2025/1208 z dnia 12 czerwca 2025 r. w sprawie poprawy zabezpieczeń dowodów osobistych obywateli Unii i dokumentów pobytowych wydawanych obywatelom Unii i członkom ich rodzin korzystającym z prawa do swobodnego przemieszczania się [4] . W motywie 20 preambuły rozporządzenia 2025/1208 wskazano, że rozporządzenie nie stanowi podstawy prawnej ustanowienia lub prowadzenia na szczeblu krajowym baz danych do celów przechowywania danych biometrycznych w Państwach Członkowskich, gdyż podstawę taką powinno stanowić prawo krajowe, które musi być zgodne z prawem Unii dotyczącym ochrony danych, w tym z wymogami konieczności i proporcjonalności. Ponadto niniejsze rozporządzenie nie stanowi podstawy prawnej stworzenia lub prowadzenia scentralizowanej bazy danych na poziomie Unii. Jednocześnie w motywie 23 preambuły rozporządzenia 2025/1208 podkreślono, że dane biometryczne przechowywane do celów personalizacji dowodów osobistych lub dokumentów pobytowych powinny być przechowywane w wysoce bezpieczny sposób i nie dłużej niż 90 dni od daty wydania wydrukowanej na dokumencie podczas jego personalizacji. Po upływie tego okresu dane biometryczne powinny zostać natychmiast usunięte lub zniszczone. Przepisów niniejszego rozporządzenia nie należy rozumieć jako zakazujących przetwarzania tych danych, jeżeli wymagają tego przepisy prawa Unii lub prawa krajowego, zgodnie z unijnymi przepisami o ochronie danych. Z powyższymi motywami koreluje art. 10 ust. 3 rozporządzenia 2025/1208 , który stanowi, że identyfikatory biometryczne gromadzone na potrzeby personalizacji dowodów osobistych lub dokumentów pobytowych są przechowywane w wysoce bezpieczny sposób i nie dłużej niż 90 dni od daty wydania tego dokumentu. Po upływie tego okresu identyfikatory biometryczne zostają natychmiast usunięte lub zniszczone. Pozostaje to bez uszczerbku dla ich zatrzymywania, jeżeli wymaga tego prawo Unii lub prawo krajowe, zgodnie z unijnymi przepisami o ochronie danych. Mając na uwadze przedstawione informacje, należy podkreślić, że zasady przechowywania odcisków palców określone w art. 56 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych są zgodne z rozporządzeniem 2025/1208 . Stosownie do wskazanego przepisu prawa odciski palców przechowywane są w Rejestrze Dowodów Osobistych wyłącznie do dnia: odbioru dowodu osobistego, nie dłużej jednak niż do 90 dni od daty wydania dowodu osobistego, albo pozostawienia wniosku o wydanie dowodu osobistego bez rozpoznania, albo wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 32 ustawy o dowodach osobistych . Zakończenie procedury wydawania dowodu osobistego, niezależnie od sposobu załatwienia sprawy (odbiór dokumentu, pozostawienie bez rozpoznania, odmowa wydania dowodu osobistego) skutkuje usunięciem odcisków palców z Rejestru Dowodów Osobistych (RDO). W związku z powyższym przepisy nowego rozporządzenia nie skutkują koniecznością wprowadzenia zmian w przepisach ustawy o dowodach osobistych w zakresie merytorycznym określającym wzór dowodu osobistego, zakres danych w nim zawartych, procedurę wydania tego dokumentu czy też zakres danych gromadzonych w RDO. Planowana jest jedynie zmiana o charakterze ściśle legislacyjnym – w art. 9a ustawy o dowodach osobistych odwołanie powinno następować do nowego rozporządzenia 2025/1208 , a nie do rozporządzenia 2019/1157 . W zakresie pytania dotyczącego możliwości uzyskania dowodu osobistego bez pobierania odcisków palców należy wskazać, że zgodnie z ustawą o dowodach osobistych osobom, które ukończyły 12. rok życia wydawane są dowody osobiste z odciskami palców. Odcisków palców nie pobiera się od osoby, od której chwilowo fizycznie nie jest możliwe pobranie odcisków któregokolwiek z palców albo od osoby, od której pobranie odcisków palców jest fizycznie niemożliwe (art. 29c). Czasowa lub trwała przeszkoda w pobraniu odcisków palców może wynikać z choroby osoby, dla której ma zostać wydany dowód osobisty. Chwilowy brak możliwości pobrania odcisków palców dotyczy sytuacji przejściowych, które za jakiś czas ulegną zmianie, np. z powodów medycznych. W takiej sytuacji osobie wydawany jest dowód osobisty z terminem ważności 12 miesięcy. Natomiast fizyczna niemożliwość pobrania odcisków dotyczy sytuacji długotrwałych, niezmiennych, gdy istnieje trwała przeszkoda do pobrania odcisków. Dowody w takich przypadkach są wydawane z terminem ważności 10 lat. Podstawy do odstąpienia od zamieszczenia odcisków palców w dowodzie osobistym osoby, która ukończyła 12. rok życia, nie stanowi subiektywnie postrzegana przez nią niechęć do posiadania dokumentu zawierającego odciski palców. Brak wymaganych przepisami ustawy odcisków palców, poza wyżej wskazanymi wyjątkami, jest brakiem formalnym wniosku. Jest on widoczny już w momencie składania wniosku i nie wymaga od organu gminy przeprowadzenia jakichkolwiek czynności celem ustalenia spełnienia materialnoprawnych wymogów do wydania dowodu osobistego. W takim przypadku zastosowanie znajduje zatem art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [5] , zgodnie z którym jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Powyższy sposób postępowania jest zgodny z orzecznictwem sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt III SAB/Łd 104/22, uznał za prawidłowe wezwanie wnioskodawcy do usunięcia braku formalnego wniosku powstałego na etapie jego wstępnej weryfikacji z uwagi na to, że wniosek ten nie zawierał wszystkich wymaganych danych, o których mowa w art. 29c ustawy o dowodach osobistych . W ocenie sądu brak wymaganych odcisków palców stanowi brak formalny wniosku, który podlega uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 23/23 (uznanym za prawidłowy przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – wyrok z dnia 7 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1599/23), oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Po 4/24. W ww. wyrokach sądy administracyjne wyraźnie podkreśliły, że z powodu braku wykonania w terminie wezwania do usunięcia braku formalnego wniosku, należało z uwagi na dyspozycję art. 64 § 2 in fine K.p.a. , pozostawić wniosek bez rozpoznania. W przypadku gdy przyczyną braku pobrania odcisków palców była subiektywnie postrzegana przez osobę ubiegającą się o wydanie dowodu osobistego niechęć do posiadania dokumentu zawierającego odciski palców, a wniosek o wydanie dowodu osobistego, po uprzednim wezwaniu o jego uzupełnienie, pozostawiono bez rozpoznania, wówczas na takie działanie organu stronie przysługuje ponaglenie na bezczynność. Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu, który pozostawił wniosek bez rozpoznania (art. 37 § 3 pkt 1 K.p.a. ). Po wykorzystaniu tego środka zaskarżenia stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu, który pozostawił wniosek bez rozpoznania (art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [6] ). Z poważaniem z up. Magdalena Roguska Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. L 188 z 12.7.2019, dalej: rozporządzenie 2019/1157 [2] Dz. U. z 2025 r. poz. 1753 [3] Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej [4] Dz. U. L 2025/1208, 20.6.2025, dalej: rozporządzenie 2025/1208 [5] Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: K.p.a. [6] Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.