Interpelacja w sprawie programów aktywizacji zawodowej osób 50+

Interpelacja w sprawie programów aktywizacji zawodowej osób 50+ Interpelacja nr 1411 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie programów aktywizacji zawodowej osób 50+ Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski Data wpływu: 09-02-2024 Gniezno, 9 lutego 2024 r. Szanowna Pani Minister, na dyżurze poselskim mieszkanka Konina przedstawiła problem ze znalezieniem pracy dla osób powyżej 50 roku życia. Pomimo złożenia wielu ofert ciągle ma problem ze znalezieniem pracy. Często w odpowiedzi słyszała, że barierą jest jej wiek. Trudności z odnalezieniem się na współczesnym rynku pracy ma wielu pracowników, ale największe bezrobocie odnotowywane jest w grupie osób 50+. Warto przy tym dodać, że sytuacja pracowników 50+ na rynku pracy jest o tyle trudna, że ta grupa osób jest wciąż bardzo stereotypowo postrzegana przez pracodawców. Zjawisko dyskryminacji ze względu na wiek na rynku pracy w Polsce szacuje się na poziomie 26 proc., a wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 55-64 lata wynosi 54 proc., co daje Polsce 6. miejsce od końca na tle krajów UE. Według danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE) 10 proc. pracowników ocenia, że odczuwa w pracy elementy dyskryminacji ze względu na wiek. Ponad 30 proc. osób obserwuje zachowania dyskryminacyjne personalne, czyli ze strony pracowników. Pracownicy w starszym wieku zgłaszają także często, że pracodawcy nie doceniają ich kompetencji i doświadczenia. Najczęściej dyskryminacja zależy od rodzaju wykonywanej pracy w zawodach wymagających wysiłku fizycznego. Niestety, obserwuje się też dyskryminację ze względu na płeć. Jak wykazały badania PIE, kobiety 50+ są w gorszej sytuacji na rynku pracy niż mężczyźni. Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania: Jakie są obecnie realizowane programy aktywizacji zawodowej dla osób 50+? Jaka jest skuteczność programów aktywizujących? Czy i jakie są planowane w 2024 roku programy aktywizacji zawodowej dla osób 50+? Jakie działania ministerstwo podejmuje, aby wesprzeć sytuację kobiet 50+ na rynku pracy? Ile osób i z jakich form wsparcia skorzystało w województwie wielkopolskim w ramach programów aktywizacji zawodowej osób 50+ w 2023 roku? Z wyrazami szacunku Tadeusz Tomaszewski

Odpowiedź na interpelację w sprawie programów aktywizacji zawodowej osób 50+ Odpowiedź na interpelację nr 1411 w sprawie programów aktywizacji zawodowej osób 50+ Odpowiadający: minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk Warszawa, 07-03-2024 Szanowny Panie Marszałku, w związku z interpelacją poselską nr 1411 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego, w sprawie programów aktywizacji zawodowej osób 50+, przekazuję następujące informacje. W III kwartale 2023 roku współczynnik aktywności zawodowej dla populacji w wieku 50- 64 lata wyniósł 67,7% i był o 1,7 punktu procentowego wyższy niż w analogicznym okresie roku wcześniejszego. Wciąż pozostawał jednak znacznie niższy (o 6,6 p.p.) niż w populacji w wieku 15-64 lata. W końcu 2023 r. w urzędach pracy zarejestrowanych było 211,3 tys. bezrobotnych powyżej 50 roku życia, czyli o 7,6 tys. (tj. 3,5%) mniej niż w końcu 2022 r. Bezrobotni powyżej 50 roku życia w końcu 2023 r. stanowili 26,8% ogółu zarejestrowanych bezrobotnych wobec 27,0% rok wcześniej, a zatem ich udział rok do roku minimalnie spadł. Odpowiadając na pytanie pierwsze Pana posła wyjaśniam, że na mocy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 735 z późn. zm.) osoby powyżej 50 roku życia, rejestrując się w powiatowym urzędzie pracy, jako osoby bezrobotne, mogą uzyskać wsparcie w powrocie na rynek pracy i skorzystać z większości dostępnych form pomocy. Do najpopularniejszych należą m.in.: szkolenia, prace interwencyjne, roboty publiczne, staż, przygotowanie zawodowe dorosłych, prace społecznie użyteczne, wsparcie finansowe na podjęcie działalności gospodarczej. Dodatkowo, dostępne są instrumenty wsparcia dedykowane wyłącznie osobom po 50 roku życia lub wspierające ich zatrudnienie, takie jak: bezrobotnym w wieku powyżej 50 roku życia oraz posiadającym jednocześnie co najmniej 20 letni okres uprawniający do zasiłku dla bezrobotnych, termin wypłacania tego zasiłku jest wydłużony ze 180 dni do 365 dni, osoby powyżej 50 roku życia znajdują się w grupie osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, dzięki czemu mają pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w programach specjalnych, dofinansowanie wynagrodzenia dla pracodawcy za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, który ukończył 50 rok życia, przez okres 12 miesięcy (jeżeli bezrobotny ukończył 50 lat, a nie ukończył 60 lat) lub 24 miesięcy (jeżeli bezrobotny ukończył 60 rok życia). Dofinansowanie ze środków Funduszu Pracy wynosi maksymalnie do 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie, zaś pracodawca finansuje z własnych środków pozostałą część wynagrodzenia przysługującego takiemu pracownikowi, wydłużenie okresu korzystania z prac interwencyjnych, tj. przez 24 miesiące dla bezrobotnych powyżej 50 roku życia, a w przypadku, gdy refundacja wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne jest dokonywana za co drugi miesiąc, nawet na okres do 4 lat, zwolnienie pracodawców zatrudniających osoby w wieku powyżej 50 roku życia z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przez okres 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które ukończyły 50 rok życia i w okresie 30 dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji bezrobotnych. Pracodawcy zatrudniający osoby w wieku powyżej 55 lat (kobiety) i 60 lat (mężczyźni) są całkowicie zwolnieni z obowiązku odprowadzania za nich składek na te Fundusze. Urzędy pracy w 2023 roku zaktywizowały łącznie 33,7 tys. bezrobotnych powyżej 50 roku życia i stanowili oni 13,8% wszystkich zaktywizowanych w tym okresie. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przewiduje także wsparcie w inwestowaniu w umiejętności i kwalifikacje osób pracujących (pracodawców i pracowników) poprzez Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS), stanowiący wydzieloną część Funduszu Pracy. Celem utworzenia KFS jest zapobieganie utracie zatrudnienia przez osoby pracujące z powodu kompetencji nieadekwatnych do wymagań zmieniającej się gospodarki. Jednym z priorytetów KFS na 2024 r. jest wsparcie kształcenia ustawicznego osób po 45 roku życia. Tegoroczny budżet tego Funduszu wynosi 294,4 mln zł. Odpowiadając na pytanie drugie Pana posła informuję, że na finansowanie aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy, także osób powyżej 50 roku życia, samorządy powiatów dysponują środkami Funduszu Pracy, w ramach przyznanych na dany rok limitów na finansowanie programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej. W ramach przyznanych środków finansowane są wszystkie formy aktywizacji określone w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wyboru realizowanych form aktywizacji zawodowej dokonuje starosta, po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy. W roku 2023 wydatkowano ze środków Funduszu Pracy 346 353 975,14 zł na finansowanie działań aktywizacyjnych na rzecz bezrobotnych powyżej 50 roku życia w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej. Ww. działaniami objęto 34 727 osób. W sytuacji, gdy przyznany limit okazuje się niewystarczającym, samorządy powiatów mogą ubiegać się o dodatkowe środki z rezerwy Funduszu Pracy, będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw pracy. W 2023 roku, środki rezerwy Funduszu Pracy przeznaczono m.in. na program aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy 50+. W ramach tego programu przyznano 36 powiatowym urzędom pracy kwotę rezerwy Funduszu Pracy w wysokości 6 612 512,57 zł. Dane dotyczące skuteczności realizowanych, w urzędach pracy programów, w tym m.in. kwota faktycznie poniesionych wydatków, liczba osób uczestniczących w programie oraz liczba osób zatrudnionych po zakończeniu uczestnictwa, znane będą po 30 czerwca br., wraz ze złożeniem odpowiednich sprawozdań z wydatkowania środków rezerwy Funduszu Pracy. Odpowiadając na pytanie trzecie Pana posła pragnę zapewnić, że w 2024 roku, osoby powyżej 50 roku życia są na bieżąco obejmowane wsparciem wynikającym z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, omówionym już w odpowiedzi na pytanie pierwsze. Dodatkowo wyjaśniam, że także w 2024 roku planowane jest uruchomienie naboru wniosków w ramach programu aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy 50+, o którym była mowa w odpowiedzi na pytanie drugie. W celu wsparcia sytuacji kobiet na rynku pracy zaplanowano również uruchomienie programu aktywizacji zawodowej długotrwale bezrobotnych kobiet, w ramach którego będą mogły być aktywizowane kobiety powyżej 50 roku życia. Pragnę również wyjaśnić, że w związku z tym, że nadal zauważalna jest potrzeba dalszego podejmowania działań na rzecz wsparcia na rynku pracy osób z grupy wiekowej 50+, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej inicjuje i finansuje projekty pilotażowe, realizowane przez wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy. Mają one na celu przetestowanie nowych rozwiązań, w zakresie udzielania pomocy osobom bezrobotnym i poszukującym pracy, w tym osobom starszym, które potencjalnie mogą być zaimplementowane do przepisów lub wdrożone jako dobre praktyki. Aktualnie trwa analiza, wypracowanych w ramach projektów pilotażowych rozwiązań, pod kątem włączenia ich do porządku prawnego. Odpowiadając na pytanie czwarte Pana posła wyjaśniam, że kobiety w wieku 50+ są obejmowane takim samym wsparciem określonym w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, omówionym już w odpowiedzi na pytanie pierwsze, jak mężczyźni w wieku 50+, jak również będą objęte wparciem w ramach zaplanowanego programu aktywizacji zawodowej długotrwale bezrobotnych kobiet, o którym była mowa w odpowiedzi na pytanie trzecie. Dodatkowo pragnę podkreślić, że mając na uwadze konieczność wspierania działań na rzecz poprawy sytuacji kobiet na rynku pracy oraz zapewnienie równości kobiet i mężczyzn w sferze publicznej, zawodowej i prywatnej, zarządzeniem z dnia 12 lutego 2024 r. powołałam Radę do spraw Kobiet na Rynku Pracy. Rolą Rady będzie m.in. rozpatrywanie projektów dotyczących zatrudniania kobiet oraz ogólna poprawa sytuacji kobiet na rynku pracy. Pierwsze posiedzenie Rady zaplanowano na marzec br., w siedzibie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Odpowiadając na pytanie piąte Pana posła informuję, że w 2023 roku w województwie wielkopolskim zaktywizowano 16 965 bezrobotnych, w tym 1 755 bezrobotnych powyżej 50 roku życia. Najwięcej bezrobotnych po 50 roku życia skorzystało z prac subsydiowanych (943 osoby), a następnie stażu (374 osoby), prac społecznie użytecznych (224 osoby) oraz szkoleń (214 osób). Wśród prac subsydiowanych do najczęściej wybieranych form należały prace interwencyjne (204 osoby), roboty publiczne (184 osoby), podjęcia pracy w ramach dofinansowania wynagrodzenia za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego powyżej 50 roku życia (161 osób) oraz podjęcia działalności gospodarczej (135 osób). Wyrażam przekonanie, że przedstawione powyżej informacje i wyjaśnienia zostaną uznane przez Pana posła za satysfakcjonujące i wyczerpujące. Z wyrazami szacunku Agnieszka Dziemianowicz-Bąk Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej