Interpelacja w sprawie zadawania prac domowych

Interpelacja w sprawie zadawania prac domowych Interpelacja nr 14077 do ministra edukacji w sprawie zadawania prac domowych Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Krzysztof Ciecióra, Anna Dąbrowska-Banaszek, Maria Koc, Marzena Anna Machałek, Anna Kwiecień Data wpływu: 08-12-2025 Szanowna Pani Minister, w ostatnich tygodniach w środowisku szkolnym – zarówno wśród nauczycieli, dyrektorów placówek, rodziców, jak i uczniów – pojawiają się coraz donioślejsze sygnały wskazujące na bardzo poważne negatywne konsekwencje wprowadzonej zmiany prawnej, polegającej na zniesieniu obowiązku zadawania prac domowych (w tym obowiązku prac domowych ocenianych) w szkołach podstawowych. Z relacji tych środowisk wynika, że zamiast obiecywanego odciążenia i wzrostu samodzielności uczniów, zmiana ta prowadzi do spadku motywacji do pracy w domu, utrudnień w utrwalaniu materiału, zwiększenia nierówności edukacyjnych, wzrostu zapotrzebowania na korepetycje i – w konsekwencji – do wydłużenia czasu osiągania przez uczniów wymaganych efektów kształcenia. Wprowadzone przez Panią zmiany w zakresie prac domowych były również przedmiotem raportu Instytutu Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy, który ukazał się w dwóch odsłonach: pierwszej - skróconej - którą można streścić „jest dobrze” oraz drugiej - pełnej - którą można streścić „jest niedobrze”. Ta druga, pełna wersja raportu, który - z niewiadomych przyczyn (być może cenzura?) - zniknął z Internetu, wzbudziła spore zainteresowanie mediów, które w niezwykle krytycznym tonie wypowiadały się o przeprowadzonej przez Panią reformie. Ponadto raporty środowiskowe, w tym relacje większości dyrektorów szkół wskazują, że likwidacja obowiązkowych prac domowych powoduje trudności w utrwalaniu materiału, co jest systemowym zagrożeniem dla jakości nauczania. Do mojego biura poselskiego zgłaszają się zarówno rodzice, którzy postulują nie tylko przywrócenie obowiązku zadawania prac domowych w podstawowym zakresie jako narzędzia utrwalającego i rozwijającego samodzielność ucznia, lecz przede wszystkim chcą, aby prace domowe były zadawane świadomie, z wyraźnym celem dydaktycznym, a nie jako przypadkowe „zadanie na odczepne”. Z kolei nauczyciele, którzy podnoszą kwestię reformy Pani autorstwa wskazują, że konieczny jest monitoring i analiza skutków zmiany rozporządzenia – w tym badanie, jak wpływa ona na efekty kształcenia, motywację uczniów, nierówności edukacyjne. Jak wskazałam wcześniej, takie badanie zostało przeprowadzone, jednak - z niewiadomych przyczyn - nie jest już dostępne, co czyni zasadną obawę o powrót cenzury w Polsce. Zdaniem środowisk oświatowych decyzja o zniesieniu obowiązkowych prac domowych została podjęta bez dostatecznie szerokiej konsultacji i z niewystarczającym rozpoznaniem skutków – co może prowadzić do długofalowych negatywnych konsekwencji dla uczniów, zwłaszcza tych ze środowisk mniej sprzyjających warunkom nauki w domu. Jeśli jednak przedstawiciele środowisk oświatowych się mylą, a reforma w zakresie prac domowych została przeprowadzona profesjonalnie i rzetelnie, to jestem przekonana, że kierowane przez Panią ministerstwo nie tylko dysponuje badaniami, analizami, prognozami i ekspertyzami, na podstawie których podjęto decyzję o zniesieniu obowiązku prac domowych, lecz również udostępni te dokumenty, dbając o przejrzystość, która jest przecież jednym z fundamentów demokratycznego państwa prawa. Wobec powyższego zwracam się z prośbą i wnioskiem o podjęcie przez Panią następujących działań: 1) pilna ocena skutków wprowadzonej zmiany w zakresie zadawania prac domowych, w tym szczegółowa analiza wpływu na motywację uczniów, poziom utrwalenia wiedzy i umiejętności oraz nierówności edukacyjne i podanie wyników tej oceny do publicznej wiadomości, 2) udostępnienie wszystkich badań, analiz, raportów, ekspertyz, konsultacji społecznych i prognoz przeprowadzonych przed podjęciem decyzji o zniesieniu obowiązkowych prac domowych. 3) wyjaśnienie przyczyny niedostępności raportu Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) dotyczącego tej zmiany – jeżeli dokument usunięto lub nie jest publicznie dostępny – proszę o informację, czy mamy do czynienia z ograniczeniem dostępu do wyników badań, oraz kiedy raport zostanie ponownie udostępniony. Ponadto zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami: Czy zdaje sobie Pani sprawę z faktu że przeprowadzona reforma ws. prac domowych skutkuje m.in.: spadkiem motywacji uczniów do samodzielnej pracy w domu, zwiększoną częstotliwością kartkówek i sprawdzianów jako zastępczej formy weryfikacji wiedzy oraz wzrostem korzystania przez rodziców z korepetycji dla dzieci – co może prowadzić do pogłębienia nierówności edukacyjnych? Czy, analizując wyniki szkoleń, raportów i badań, ministerstwo bierze pod uwagę fakt, że przeprowadzona reforma ws. prac domowych może ograniczać możliwość utrwalania przez uczniów wiadomości i umiejętności poza lekcją – co w konsekwencji może wydłużać naukę i pogłębiać zaległości? Jakie badania, analizy, raporty, ekspertyzy oraz konsultacje społeczne zostały wykonane i wzięte pod uwagę przed wprowadzeniem rozporządzenia o zniesieniu obowiązku prac domowych? Proszę o wskazanie dat, autorów, zakresu badań oraz informacji, czy dokumenty te były i są nadal publicznie dostępne. Dlaczego raport IBE dotyczący wdrożenia likwidacji prac domowych nie jest już dostępny na stronie internetowej instytutu? Czy ministerstwo może wyjaśnić przyczyny braku dostępu oraz poinformować, kiedy dokument zostanie ponownie udostępniony? Czy w tym kontekście mamy do czynienia z ograniczeniem dostępu do wyników badań? Jakie działania podejmie ministerstwo w celu naprawy sytuacji, powstałej w wyniku reformy Pani autorstwa? Czy przewiduje Pani wycofanie się lub korektę swojego rozporządzenia, czy też godzi się Pani z ponoszonymi przez uczniów, negatywnymi konsekwencjami reformy Pani autorstwa? Czy ministerstwo uwzględnia głos środowiska szkolnego – w tym nauczycieli, dyrektorów szkół oraz rodziców – którzy wskazują, że zniesienie obowiązkowych prac domowych powoduje trudności w utrwaleniu materiału i nie sprzyja systematyczności nauki? Jeżeli tak – to jakie działania zostaną podjęte w odpowiedzi na ten głos?

Odpowiedź na interpelację w sprawie zadawania prac domowych Odpowiedź na interpelację nr 14077 w sprawie zadawania prac domowych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 18-12-2025 Szanowne Panie Posłanki, Panie Pośle , w odpowiedzi na interpelację w sprawie ograniczenia zadawania prac domowych zmuszona jestem sprostować szereg nieprawdziwych informacji jakie Państwo zawarliście w interpelacji. Przede wszystkim, rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 marca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych [1] nie wprowadziło zakazu zadawania prac domowych [2] . Nowelizacja miała na celu ograniczenie zadawania uczniom szkół podstawowych [3] jedynie dwóch wybranych rodzajów prac domowych : pisemnych i praktyczno-technicznych, przy czym uczniom klas I-III tego rodzaju prac się nie zadaje [4] , natomiast uczniom klas IV – VIII takie prace można zadać, z tym, że nie są one obowiązkowe i nauczyciel nie wystawia z nich ocen [5] . Należy podkreślić, że w żadnym przypadku powyższe ograniczenia nie znosi obowiązku uczenia się w domu. Zgodnie z ustawą - Karta Nauczyciela [6] , nauczyciel ma prawo wyboru metod nauczania, które uważa za niezbędne do zrealizowania podstawy programowej określonej dla danego etapu kształcenia [7] oraz wybranego przez siebie programu nauczania. Dlatego też w klasach I – III wszelkie prace domowe, które przyczyniają się do rozwoju motoryki małej [8] mogą być zadawane i stają się dla ucznia obowiązkowe do zrealizowania [9] . Zadania takie powinny odnosić się do efektów kształcenia, które uczeń musi osiągnąć na koniec I etapu edukacyjnego. W kasach IV – VIII nauczyciel może wymagać od ucznia realizacji wszelkich innych form pracy domowej , np. przeczytania lektury, nauki słówek, pojęć, dat, wierszyków, dokonywania obserwacji warunków atmosferycznych, czy też przeanalizowania określonego zagadnienia i ostatecznie ustalić ocenę. W przypadku wykonanych prac pisemnych i praktyczno-technicznych nauczyciel przekazuje uczniowi informację zwrotną [10] , której celem jest pomoc w uczeniu się, poprzez wskazanie, co uczeń robi dobrze, co i jak wymaga poprawy oraz jak powinien dalej się uczyć. Jeżeli uczeń samodzielnie wykonał pracę domową, to wyżej opisany sposób komunikowania mocnych, jak i słabych stron wydaje się najbardziej odpowiedni. Raport [11] Instytutu Badań Edukacyjnych - Państwowego Instytutu Badawczego (dalej: IBE-PIB), który rzekomo miał „zniknąć”, w dalszym ciągu znajduje się na stronie IBE-PIB [12] , a kilkukrotne sugerowanie o stosowaniu „cenzury” jest dalece nieodpowiedzialne. Bez większego wysiłku raport można znaleźć też wpisując do dowolnej przeglądarki np. pełny raport IBE prace domowe . Decyzja o ograniczeniu dwóch wybranych rodzajów prac domowych (pisemnych i praktyczno-technicznych) została podjęta na podstawie badań naukowych. Analiza prac badawczych [13] wykazała, że nadmierna ilość zadań zleconych [14] do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych może prowadzić do zmęczenia uczniów, zmniejszenia zainteresowania nauką, a nawet zwiększenia nierówności edukacyjnych z uwagi na zróżnicowane zasoby dostępne w domu i wsparcie uczniów przez rodziców. Sam projekt rozporządzenia był poddany procedurze konsultacji publicznych, opiniowania oraz uzgodnieniom. Z całym procesem oraz zgłoszonymi do niego uwagami można zapoznać się na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego – link: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12381254/katalog/13033416#13033416 . Jak słusznie postuluje wielu rodziców, prace domowe muszą być zadawane „świadomie z wyraźnym celem dydaktycznym, a nie jako przypadkowe zadanie na odczepne ”. Dlatego też Ministerstwo Edukacji Narodowej od początku kieruje swoje działania na wspieranie nauczycieli w organizacji procesu dydaktycznego z uwzględnieniem ww. zmiany. W tym celu IBE-PIB opracował informatory zawierające przykładowe rozwiązania i dobre praktyki przydatne w zadawaniu prac domowych zgodnie z wymogami rozporządzenia. W publikacjach zaprezentowane są także wnioski, jakie płyną z badań naukowych na temat prac domowych oraz omówione są różnorodne czynniki i strategie, wynikające z nich dla praktyki szkolnej. Informatory te mogą również stanowić wydatną pomoc dla rodziców wspierających uczniów w procesie uczenia się [15] . Poradniki można znaleźć na stronie IBE - PIB pod adresem: https://ibe.edu.pl/pl/jak-wspierac-uczniow-w-samodzielnym-uczeniu-sie-publikacje W ocenie Ministerstwa Edukacji Narodowej nie ma obiektywnych przesłanek, które pozwoliłyby stwierdzić, że ograniczenie w zadawaniu uczniom szkół podstawowych dwóch wybranych rodzajów prac domowych , pisemnych i praktyczno-technicznych, mogło wpłynąć na pogłębianie się nierówności w edukacji i prowadzić do długofalowych negatywnych konsekwencji dla uczniów, zwłaszcza tych ze środowisk mniej sprzyjających warunkom nauki w domu. Każdy uczeń ma prawo zwrócić się do nauczyciela o pomoc w rozwiązywaniu bieżących problemów edukacyjnych, a każdy nauczyciel, także samodzielnie dostrzegając problemy środowiskowe konkretnego ucznia, ma obowiązek poświęcić mu szczególną uwagę. Uczeń funkcjonujący w mniej wspierającym środowisku [16] może również otrzymać w szkole pomoc psychologiczno–pedagogiczną, np. w formie zajęć rozwijających umiejętności uczenia się, porad czy konsultacji [17] . Z całą odpowiedzialnością chcę powiedzieć, że to dotychczasowa praktyka, polegająca na masowym i często nieznajdującym dydaktycznego uzasadnienia dla zadawania prac domowych, szczególnie mocno uderzała w uczniów funkcjonujących w środowiskach mniej sprzyjających warunkom nauki . Teza, jakoby nauczyciele „zastąpili” prace domowe kartkówkami, sprawdzianami i innymi formami sprawdzania wiedzy nie znajduje uzasadnienia w świetle Raportu [18] . Spośród różnorodnych działań podjętych przez nauczycieli szkół publicznych, w celu dostosowania się do nowych zasad obowiązujących po 1 kwietnia 2024 roku, odpowiedzi typu „Regularnie wprowadzam krótkie kartkówki sprawdzające materiał omawiany na lekcji, aby utrwalać wiedzę w klasie wobec braku prac domowych” znalazły się, łącznie z innymi niewyodrębnionymi w tabeli 32, w kategorii „Inne”, która łącznie obejmuje jedynie 1,9 % wskazań [19] . Obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z IBE-PIB pracuje nad przygotowaniem propozycji zmian w zakresie prac domowych w szkole podstawowej. Wśród ekspertów są zarówno dyrektorzy szkół jak i nauczyciele. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 438 – dalej: rozporządzenie w sprawie oceniania. [2] Wyjaśnienia w tej kwestii były już wielokrotnie udzielane , m.in. w odpowiedziach na interpelacje nr: 13510 (z dn. 14.11.2025), 6085 (z dn. 12.11.2024), 8926 (z dn. 4.04.2025), 9033 (z dn. 23.04.2025), 10919 (z dn.17.07.2025). [3] W szkołach ponadpodstawowych §12a. ww. rozporządzenia nie znajduje zastosowania. [4] Z wyjątkiem ćwiczeń z zakresu tzw. małej motoryki. [5] Rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust. 1 pkt2. [6] Ustawa Karta Nauczyciela Art. 12 ust. 2 (Dz. U. 2024 r. poz. 986 z późn. zm.) [7] W ramach I etapu edukacyjnego (klasy I-III) nie występuje podział na przedmioty. [8] Czyli umiejętności kluczowe dla dalszej edukacji. [9] Ponadto nauczyciel może ustalić z nich ocenę - rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust.2. [10] Rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust.3. [11] Ocena pierwszych efektów zmiany w zadawaniu i ocenianiu prac domowych w szkołach podstawowych . Dalej: Raport. [12] https://ibe.edu.pl/pl/biblioteka-ibe/wsparcie-rozwoju-edukacji/3431-ocena-pierwszych-efektow-zmiany-w-zadawaniu-i-ocenianiu-prac-domowych-w-szkolach-podstawowych-raport-z-badan-ewaluacyjnych . [13] Na zlecenie Ministerstwa analizę wykonał IBE-PIB: https://ibe.edu.pl/pl/biblioteka-ibe/biblioteka-miedzynarodowe-badania-kompetencji/2278-prace-domowe-wyniki-badan-dotyczacych-prac-domowych-i-ich-efektywnosci-edukacyjnej [14] Nieraz z kilku przedmiotów równocześnie. [15] Jeden z dostępnych poradników jest dedykowany specjalnie rodzicom: Jak wspierać uczniów w samodzielnym uczeniu się? Vademecum dla rodziców uczniów . [16] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach §2 ust 2 pkt 11 (Dz. U. 2023 poz. 1798) – dalej: rozporządzenie o pomocy psychologiczno-pedagogicznej. [17] Rozporządzenie o pomocy psychologiczno-pedagogicznej § 6 ust. 2 pkt 3 i 8. [18] Ocena pierwszych efektów zmiany w zadawaniu i ocenianiu prac domowych w szkołach podstawowych . [19] Raport, strona 89-90