Treść interpelacji
Interpelacja w sprawie umów zawartych w latach 2016, 2019, 2023, 2024 i 2025 na sprzedaż trotylu między spółką Nitro-Chem SA a Paramount Enterprises International na potrzeby amerykańskich programów zbrojeniowych
Interpelacja nr 14010
do ministra aktywów państwowych
w sprawie umów zawartych w latach 2016, 2019, 2023, 2024 i 2025 na sprzedaż trotylu między spółką Nitro-Chem SA a Paramount Enterprises International na potrzeby amerykańskich programów zbrojeniowych
Zgłaszający: Maciej Konieczny
Data wpływu: 04-12-2025
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pana z interpelacją poselską w sprawie umów zawartych w latach 2016, 2019, 2023, 2024 i 2025 na sprzedaż trotylu między spółką Nitro-Chem SA, podległą Ministerstwu Aktywów Państwowych, a spółką Paramount Enterprises International, na potrzeby amerykańskich programów zbrojeniowych, w tym w ramach współpracy amerykańsko-polskiej w ramach specjalnego programu MK 84 Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych.
Na mocy orzeczeń Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości ze stycznia 2024 r. i późniejszych w związku z Konwencją o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa Polska jest prawnie zobligowana nie tylko nie ułatwiać, ale również zapobiegać ludobójstwu w Strefie Gazy i innym zbrodniom międzynarodowym popełnianym przez Izrael.
Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ wydała we wrześniu 2025 raport, w którym dowodzi, że Izrael popełnił ludobójstwo w Strefie Gazy, a działania izraelskiej armii i polityków spełniały cztery z pięciu aktów ludobójstwa z definicji zawartej w artykule II Konwencji ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Do zbliżonych wniosków doszły wcześniej liczne organizacje, jak: Amnesty International, Human Rights Watch, B’Tselem, Lemkin Institute for Genocide Prevention and Human Security, International Federation for Human Rights, International Association of Genocide Scholars, Center for Constitutional Rights, Médecins Sans Frontieres i inne.
Według danych Ministerstwa Zdrowia w ciągu ostatnich dwóch lat w izraelskich atakach zginęło ponad 70 tysięcy Palestynek i Palestyńczyków, a ponad 170 tysięcy zostało rannych. Według licznych badaczy te dane są znacznie zaniżone. Badanie opublikowane w lipcu 2024 r. w The Lancet wskazuje, że oficjalna liczba ofiar w Strefie Gazy jest zaniżona, ponieważ nie obejmuje osób pod gruzami ani śmierci pośrednich (indirect deaths) spowodowanych zupełnym zniszczeniem systemu ochrony zdrowia, infrastruktury publicznej oraz głodem. Według autorów łączna liczba ofiar w lipcu 2024 roku mogła w rzeczywistości przekroczyć 186 000.
Zespół badawczy z Max Planck Institute for Demographic Research oraz Centre for Demographic Studies poinformował 25 listopada 2025 r., że według zaktualizowanych szacunków rzeczywista liczba bezpośrednich ofiar śmiertelnych (direct deaths) w Strefie Gazy przekroczyła 100 000 osób. Ponadto izraelskie ataki w Strefie Gazy spowodowały bezprecedensowe zniszczenia, które według ekspertów osiągnęły skalę niespotykaną w żadnym innym konflikcie w XXI wieku. Według najnowszego raportu z 26 listopada 2025 roku wydanego przez OCHA oPt – Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej na Terytoriach Okupowanych 81% wszystkich budynków w Strefie Gazy zostało zniszczonych lub uszkodzonych (stan na 11 października 2025 r.), 89% infrastruktury sanitarnej uległo zniszczeniu lub poważnym uszkodzeniom (raport z lutego 2025 r.), a 87% gruntów rolnych zostało zdewastowanych (stan na 28 września 2025 r.). Co więcej, zgodnie z oceną przeprowadzoną przez UNESCO i UNICEF 95% kampusów uniwersyteckich i 93% szkół zostało zupełnie zniszczonych, a według danych Palestyńskiego Ministerstwa Funduszy Religijnych i Spraw Wyznaniowych z lutego 2025 r. izraelskie siły zbrojne zniszczyły lub poważnie uszkodziły 89% meczetów w Strefie Gazy.
Zawarte 9 października 2025 roku porozumienie o zawieszeniu broni okazało się pozorne. Według najnowszych danych przywoływanych przez OCHA od czasu zawieszenia broni zginęło 280 Palestynek i Palestyńczyków, 672 osoby zostały ranne, a spod gruzów wydobyto 571 ciał. Z kolei UNICEF podaje, że od 10 października do 21 listopada 2025 roku w wyniku działań izraelskich sił zbrojnych zginęło co najmniej 67 dzieci, czyli średnio dwoje dziennie.
Zgodnie z informacjami pochodzącymi ze sprawozdań rocznych Nitro-Chem oraz rządowych stron ta firma przynajmniej od 2016 roku jest stroną umowy z Paramount Enterprises International na sprzedaż trotylu do USA. Trotyl ten, zgodnie z raportem opublikowanym 18 października br. przez grupę organizacji śledczych i palestyńskich (People’s Embargo for Palestine, Palestinian Youth Movement, Shadow World Investigations, Movement Research Unit), służy do wytwarzania bomb z serii Mk 80+, a tym jednotonowych Mk 84, oraz bomb penetrującym BLU-109, a także pocisków artyleryjskich, które później Stany Zjednoczone przekazują m.in. państwu Izrael. Stany Zjednoczone nie produkują własnego trotylu, a wg wypowiedzi polskich polityków – 90% materiału, jaki trafia do amerykańskich producentów broni, pochodzi z Rzeczypospolitej.
W związku z powyższym zwracam się do Pana, Panie Ministrze, jako osoby odpowiedzialnej za nadzór nad spółką Nitro-Chem SA, o udzielenie następujących informacji:
Kto – z ramienia państwa polskiego – sprawował formalny nadzór właścicielski, a kto sprawował faktyczną kontrolę operacyjną nad spółką Nitro-Chem SA w latach 2015–2025, w szczególności w związku z zawieraniem umów na sprzedaż trotylu do Stanów Zjednoczonych oraz w związku z ewentualną sprzedażą materiałów wybuchowych bezpośrednio do Izraela?
Proszę o przedstawienie szczegółowych informacji (daty, miejsca, listy uczestników, charakter spotkań) dotyczących wszelkich spotkań, rozmów lub negocjacji prowadzonych w latach 2015–2025 w związku z zawieraniem lub realizacją umów sprzedaży trotylu i innych materiałów wybuchowych przez spółkę Nitro-Chem SA pomiędzy:
przedstawicielami władz Rzeczypospolitej Polskiej i spółki Nitro-Chem a przedstawicielami amerykańskich firm zbrojeniowych,
przedstawicielami spółki Nitro-Chem i władz RP a przedstawicielami izraelskich firm zbrojeniowych (w tym w szczególności izraelskiej firmy ELUL, która facylitowała w zawarciu umowy między Nitro-Chem SA a Paramount Enterprises International w październiku 2016 r.),
przedstawicielami władz RP i spółki Nitro-Chem a organami administracji Stanów Zjednoczonych,
przedstawicielami władz RP i spółki Nitro-Chem a organami administracji państwa Izrael.
Jeżeli w miejsce spotkań odbywała się korespondencja lub inne formy komunikacji między wskazanymi podmiotami, proszę o wskazanie:
dat prowadzenia komunikacji,
osób odpowiedzialnych za jej prowadzenie po stronie polskiej,
charakteru przekazywanych informacji,
treści oficjalnych stanowisk przekazywanych przez stronę polską.
Proszę o przedstawienie informacji dotyczących eksportu trotylu przez Nitro-Chem SA w latach 2015–2021, w okresie obowiązywania licencji wywozowych, w szczególności:
do jakich podmiotów i państw był eksportowany,
na podstawie jakich zezwoleń,
czy w zawieranych umowach stosowano certyfikaty użytkownika końcowego (End-User Certificate – EUC),
czy Polska dokonywała jakiejkolwiek weryfikacji dalszego wykorzystania sprzedanego materiału wybuchowego.
Jakie konkretne środki podejmuje obecnie Rzeczpospolita Polska w celu zapewnienia zgodności swojej polityki eksportowej oraz współpracy z przemysłem zbrojeniowym z konwencją o ludobójstwie, statutem rzymskim oraz zasadami odpowiedzialności państwa za współudział w zbrodniach międzynarodowych w świetle ostrzeżeń ekspertów ONZ przed ryzykiem naruszeń prawa humanitarnego przy transferach broni do Izraela oraz postanowienia MTS w sprawie RPA przeciwko Izraelowi, który uznał zarzuty ludobójstwa w Gazie za wiarygodne i prawdopodobne?
Jakie mechanizmy nadzoru i kontroli stosuje obecnie rząd RP, aby zapewnić, że przedsiębiorstwa zbrojeniowe w Polsce przestrzegają prawa międzynarodowego, nie uczestniczą w dostawach technologii, broni, materiałów wybuchowych, amunicji i ich komponentów, które mogą być wykorzystane do popełnienia zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości lub ludobójstwa?
Czy rząd RP dokonał analizy treści raportu Niezależnej Międzynarodowej Komisji Śledczej ONZ stwierdzającego popełnienie ludobójstwa w Strefie Gazy oraz raportów specjalnej sprawozdawczyni ONZ dotyczących odpowiedzialności państw i przedsiębiorstw za pomocnictwo w zbrodniach międzynarodowych oraz czy w związku z ich publikacją podjęto jakiekolwiek działania o charakterze kontrolnym, prawnym lub restrykcyjnym wobec podmiotów działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?