Interpelacja w sprawie tzw. emerytur czerwcowych

Interpelacja w sprawie tzw. emerytur czerwcowych Interpelacja nr 1394 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie tzw. emerytur czerwcowych Zgłaszający: Stanisław Tomczyszyn Data wpływu: 07-02-2024 Zielona Góra, 7.02.2024 r. Szanowna Pani Ministro, pragnę zwrócić Pani uwagę na sytuację, która w swoich skutkach uderzyła w niemalże 100 tysięcy seniorów emerytów. Dnia 15.11.2023 r. Trybunał Konstytucyjny RP wydał (sygnatura akt P 7/22 ) wyrok, w którym uznał, że sposób naliczania ubezpieczonym uprawnionym do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych tzw. emerytur czerwcowych jest niezgodny z Konstytucją RP, stwierdzając w sentencji tego orzeczenia, że: "Artykuł 17 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1621) w związku z art. 25a ust. 2 pkt 2 i ust. 2a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, ze zm.) w zakresie, w jakim pomija emerytury przyznane na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021 r., jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Wskazany tutaj wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy seniorów będących już emerytami z ustalonym prawem do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którzy w latach 2009-2019 nabyli prawo do tej emerytury, a następnie złożyli już do organu rentowego, tj. oddziału ZUS właściwego ze względu na ich miejsca zamieszkania, wnioski o ustalenie prawa do emerytury właśnie w miesiącu czerwcu każdego z tych lat. Ponadto, dopełniając kontekstu sytuacji, w przepisach wskazano zasady waloryzacji, które warunkowały, że osoby składające wniosek, we wskazanych latach, o ustalenie prawa do emerytury z FUS w miesiącu czerwcu korzystały wyłącznie z jednej waloryzacji, tj. rocznej. Z powodu stosowania wskazanych przepisów ustawy emerytalnej (uznanych później przez Trybunał za niekonstytucyjne) i bardzo niekorzystnych zasad waloryzacji wnioskodawcom ustalono oraz wypłacono przez cały okres od ustalenia prawa do emerytury ich świadczenia emerytalne istotnie niższe niż seniorom emerytom, którzy złożyli wniosek o ustalenie tego prawa w każdym innym miesiącu roku kalendarzowego. Dodać przy tym także należy, że w poprzedniej kadencji Sejm RP odrzucił przedmiotową poprawkę Senatu RP ustawy nowelizującej we wskazanym zakresie ustawę emerytalną w wysokości emerytury wskazanych seniorów emerytów. Proszę o pilną interwencję. Chciałbym ponadto uzyskać informacje: 1. Proszę o odniesienie się ministerstwa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.11.2023 r. 2. Jakie zaplanowano lub wprowadzono działania mające na celu naprawę sytuacji pokrzywdzonych? 3. Czy powstanie nowelizacja zapisów ustawy emerytalnej odnosząca się do wysokości tzw. emerytur czerwcowych? Z poważaniem Stanisław Tomczyszyn Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie tzw. emerytur czerwcowych Odpowiedź na interpelację nr 1394 w sprawie tzw. emerytur czerwcowych Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Sebastian Gajewski Warszawa, 05-04-2024 Szanowny Panie Marszałku, w związku z interpelacją znak: K10INT1394, Pana Posła Stanisława Tomczyszyna w sprawie tzw. emerytur czerwcowych, pragnę przekazać, co następuje. Zgodnie z nowym algorytmem wymiaru emerytury dla ubezpieczonych, urodzonych po 1948 r., którzy zostali objęci reformą emerytalną, świadczenie osoby przechodzącej na emeryturę w czerwcu, obliczane z zastosowaniem tzw. nowych zasad wymiaru określonych w art. 25-26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych było zwykle niższe od świadczenia tej osoby, gdyby przeszła na emeryturę w kwietniu lub maju danego roku. Wynikało to stąd, że suma wskaźników waloryzacji kwartalnej, którymi zostałyby objęte składki emerytalne oraz kapitał początkowy przy przejściu na emeryturę w kwietniu lub maju, jest zazwyczaj wyższa od wskaźnika waloryzacji rocznej, który stosuje się przy ustalaniu emerytury w czerwcu danego roku. Doraźne rozwiązanie tej kwestii, z którego skorzystały osoby przechodzące na emeryturę w czerwcu 2020 r., zawiera ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875). Zgodnie z art. 53 tej ustawy, w przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu 2020 r., waloryzacji składek stanowiących podstawę obliczenia emerytury dokonuje się w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju 2020 r., jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Celem tej regulacji było to, aby podstawa wymiaru emerytury ustalona na dzień 1 czerwca 2020 r. nie była niższa od ustalonej na dzień 31 maja tego roku. Kwestia nowo przyznawanych tzw. emerytur czerwcowych została uregulowana w ustawie z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Zmiany weszły w życie z dniem 18 września 2021 r. i dotyczyły emerytur ustalonych w czerwcu 2021 r. oraz miały obowiązywać na przyszłość. Ustawą tą na stałe wprowadzono rozwiązanie, które zafunkcjonowało w 2020 r. W ustawie tej nie przewidziano jednak regulacji, które dawałyby możliwość ustalenia na nowo wysokości emerytury (z uwzględnieniem zmian dotyczących sposobu waloryzacji składek emerytalnych oraz kapitału początkowego), osobom którym już ustalono wysokość emerytury w czerwcu w latach poprzednich (lata 2009-2019), gdyż przyjęto generalną zasadę, że proponowane przepisy dotyczą jedynie osób, przechodzących na emeryturę, począwszy od czerwca 2021 r. Konstytucyjność zasad przyznawania tzw. "emerytur czerwcowych" na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021 r. zakwestionował zapadłym w sprawie P 7/22 rozstrzygnięciem z 15 listopada 2023 r. Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie to zapadło w składzie Stanisław Piotrowicz, Justyn Piskorski, Piotr Pszczółkowski, Bartłomiej Sochański oraz Wojciech Sych. Sejm RP uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że uchwała Sejmu RP z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (dot. Justyna Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołała skutków prawnych w niej przewidzianych. Dodatkowo, Sejm w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że funkcję Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba nieuprawniona, a w konsekwencji wszystkie decyzje proceduralne, w tym zwłaszcza wyznaczenie składów orzekających, podejmowane przez Julię Przyłębską, mogą być podważane. W konkluzji Sejm RP podniósł, że uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą się do sposobu i zakresu uwzględniania skutków rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 7/22. W tym kontekście Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę trafności argumentacji konstytucyjnej podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał Konstytucyjny – postrzega poruszone w niej zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, ale w kategoriach rozwiązania problemu określonej grupy emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny sposób wskutek przejścia przez nich na emeryturę w czerwcu. W ocenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zagadnienie to jest doniosłe i wymaga adekwatnego do jego wagi rozwiązania. W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace i analizy o charakterze prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym mające na celu określenie sposobu rozwiązania tej kwestii. Z wyrazami szacunku z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni Podsekretarz Stanu