Interpelacja w sprawie diet pobieranych przez osobę pełniącą funkcję radnego rady gminy oraz sołtysa

Interpelacja w sprawie diet pobieranych przez osobę pełniącą funkcję radnego rady gminy oraz sołtysa Interpelacja nr 13657 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie diet pobieranych przez osobę pełniącą funkcję radnego rady gminy oraz sołtysa Zgłaszający: Artur Daniel Gierada Data wpływu: 20-11-2025 Szanowny Panie Ministrze, zgodnie z art. 37b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 1990 nr 16 poz. 95), dalej: u.s.g., „Rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej”. Jednocześnie art. 25 ust. 4 tej samej ustawy stanowi, że „Na zasadach ustalonych przez radę gminy radnemu przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowych”. Z informacji przekazanych mi przez samorządowców z Buska-Zdroju wynika, że regionalne izby obrachunkowe przyjmują rozbieżne, a niekiedy wręcz wzajemnie wykluczające się stanowiska w kwestii pobierania diet przez osobę, która równocześnie pełni funkcję sołtysa (dieta przyznana na podstawie art. 37b ust. 1 u.s.g) i radnego rady gminy (dieta przyznana na podstawie art. 25 ust. 4 u.s.g.). Regionalna Izba Obrachunkowa w Kielcach dopuszcza możliwość pobierania dwóch diet, argumentując, że są one pobierane na podstawie dwóch różnych tytułów prawnych. Regionalne izby obrachunkowe w Poznaniu, Olsztynie czy Zielonej Górze uznają natomiast, że dieta powinna być tylko jedna, ponieważ stanowi rekompensatę utraconych korzyści, a nie jest wynagrodzeniem za pracę. Tak rozbieżne interpretacje przepisów skutkują tym, że poszczególne gminy stosują odmienne praktyki w porównywalnych stanach faktycznych, co prowadzi do braku jednolitego stosowania prawa oraz rodzi wątpliwości co do równego traktowania radnych i sołtysów w skali kraju. W związku z powyższym, kierując się potrzebą zapewnienia jednolitej praktyki stosowania ustawy o samorządzie gminnym oraz pewności prawa dla jednostek samorządu terytorialnego, zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy w ocenie ministerstwa dopuszczalne jest, na gruncie obowiązujących przepisów ustawy o samorządzie gminnym, jednoczesne pobieranie przez tę samą osobę diet z tytułu pełnienia funkcji radnego rady gminy oraz sołtysa w tej samej gminie? Czy w ocenie ministerstwa diety przysługujące radnym oraz przewodniczącym organów wykonawczych jednostek pomocniczych (w tym sołtysom) należy traktować jako dwa odrębne świadczenia z różnych tytułów prawnych, czy też jako jedną formę rekompensaty utraconych korzyści, która powinna podlegać ograniczeniom w zakresie łącznej wysokości? Czy ministerstwo dostrzega potrzebę doprecyzowania przepisów ustawy o samorządzie gminnym w omawianym zakresie (np. poprzez wprowadzenie wyraźnej regulacji dotyczącej łączenia diet) w celu zapewnienia jednolitego stosowania prawa? Łączę wyrazy szacunku Artur Gierada Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Odpowiedź na interpelację w sprawie diet pobieranych przez osobę pełniącą funkcję radnego rady gminy oraz sołtysa Odpowiedź na interpelację nr 13657 w sprawie diet pobieranych przez osobę pełniącą funkcję radnego rady gminy oraz sołtysa Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 03-12-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 13657 Pana Posła Artura Daniela Gierady w sprawie diet pobieranych przez osobę pełniącą funkcję radnego rady gminy oraz sołtysa , uprzejmie przekazuję następujące informacje. Stosownie do art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym [1] , ustawodawca przyznał radnym prawo do zwrotu kosztów poniesionych w związku z pełnieniem ich funkcji, takich jak udział w sesjach rady gminy, spotkaniach komisji czy innych wydarzeniach, które są kluczowe dla sprawowania mandatu radnego. Zasady przyznania diet i zwrotu kosztów określa rada gminy, przy uwzględnieniu funkcji pełnionych przez danego radnego. Systemowo dieta radnego została ukształtowana w taki sposób, że nie stanowi ona wynagrodzenia za pracę, bowiem radny pełni funkcję społecznie, a fakt wykonywania mandatu nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy. Zasady określone przez radę gminy muszą zatem uwzględniać rekompensacyjny charakter ww. ekwiwalentu, tj. zwrot kosztów poniesionych w związku z wykonywaniem funkcji i zadań powierzonych radnemu oraz ewentualnych, utraconych korzyści, jakich radny nie uzyskał w związku z wykonywaniem mandatu przedstawicielskiego [2] . Podobnie jak radnym – chociaż nie na tych samych zasadach – sołtysowi może przysługiwać dieta lub zwrot kosztów podróży służbowej. Jednakże w przypadku sołtysa decyzja o przyznaniu takiego świadczenia należy, stosownie do art. 37b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wyłącznie do kompetencji rady gminy. Jednocześnie uprzejmie informuję, że zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami prawa, dopuszczalne jest łączenie funkcji radnego oraz sołtysa lub przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej. W przypadku zbiegu wskazanych funkcji oraz podjęcia przez radę gminy decyzji o ustaleniu zasad wypłaty diety i zwrotu kosztów podróży służbowej w trybie art. 37b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym , może dojść do kumulacji praw do otrzymywania świadczeń z różnych tytułów. Powyższe zagadnienie należy do sfery regulacyjnej rady gminy, która pozostaje ograniczona zasadą legalizmu. W tym miejscu warto zauważyć, że omawiane kwestie, jako dotyczące stosowania prawa w konkretnych stanach faktycznych, mogą wymagać oceny organów nadzoru lub sądów. Dodatkowo należy przypomnieć, że jednostki samorządu terytorialnego podlegają nadzorowi właściwego wojewody oraz regionalnych izb obrachunkowych, które są właściwe do oceny legalności uchwał związanych m.in. z ustalaniem diet dla radnych czy sołtysów. Ewentualne wątpliwości w przedmiotowym zakresie mogą zostać rozstrzygnięte przez właściwe organy nadzoru lub sądy administracyjne. Przedstawiając powyższe warto jednocześnie podkreślić, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie posiada kompetencji do dokonywania wiążącej interpretacji obowiązujących przepisów prawa, wydawania wytycznych ani do ingerowania w ustawowe kompetencje organów nadzoru. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 1153. [2] Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 425/24.