Interpelacja w sprawie braku ogólnokrajowej bazy tłumaczeń pouczeń procesowych oraz konieczności jej pilnego utworzenia

Interpelacja w sprawie braku ogólnokrajowej bazy tłumaczeń pouczeń procesowych oraz konieczności jej pilnego utworzenia Interpelacja nr 13572 do ministra sprawiedliwości w sprawie braku ogólnokrajowej bazy tłumaczeń pouczeń procesowych oraz konieczności jej pilnego utworzenia Zgłaszający: Janusz Kowalski Data wpływu: 16-11-2025 Brak jednolitej, ogólnokrajowej bazy oficjalnych tłumaczeń pouczeń procesowych, zgodnych z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu postępowania karnego, stanowi istotny problem dla funkcjonowania sądów powszechnych oraz dla racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi. Obecnie, w każdym przypadku doręczenia pism procesowych stronom nieposługującym się językiem polskim, sędzia referent jest zmuszony każdorazowo zlecać tłumaczenie pouczeń tłumaczowi przysięgłemu. Praktyka ta generuje znaczne i powtarzalne koszty dla Skarbu Państwa, zwłaszcza w sprawach, w których często występują obywatele innych państw – zarówno w dużych ośrodkach miejskich, jak i w sądach prowadzących postępowania masowe (np. rodzinne, gospodarcze, wykroczeniowe). W sytuacji, w której treść pouczeń wynika bezpośrednio z przepisów ustawowych lub z ustandaryzowanych formularzy, powtarzanie tych samych tłumaczeń w setkach identycznych stanów faktycznych jest nie tylko nieefektywne, lecz także nieuzasadnione ekonomicznie. Wskazuje się, że koszty tłumaczeń pouczeń w skali całego kraju mogą licznie przewyższać koszty stworzenia jednej centralnej, dostępnej dla wszystkich sądów bazy wzorców w kilkunastu najczęściej używanych językach. Jednocześnie należy zauważyć, że Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi już podobną bazę tłumaczeń dla postępowań międzynarodowych, w szczególności w ramach europejskiego nakazu aresztowania oraz innych procedur transgranicznych. Dowodzi to, że stworzenie zestandaryzowanego systemu tłumaczeń jest możliwe, potrzebne i opłacalne. Ponadto w wielu państwach europejskich funkcjonują oficjalne zestawy przetłumaczonych pouczeń lub formularzy, co pozwala znacząco przyspieszyć pracę sądów i obniżyć koszty postępowań. W świetle powyższego zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi obecnie jakiekolwiek prace analityczne, koncepcyjne lub legislacyjne dotyczące stworzenia centralnej bazy tłumaczeń pouczeń procesowych zgodnych z K.p.c. i K.p.k., dostępnej dla wszystkich sądów powszechnych? Czy ministerstwo dysponuje danymi na temat rocznych kosztów ponoszonych przez Skarb Państwa na tłumaczenia pouczeń procesowych zlecanych tłumaczom przysięgłym w sądach powszechnych? Czy przeprowadzono analizę porównawczą kosztów: (a) utrzymywania obecnego modelu indywidualnego zlecania tłumaczeń oraz (b) stworzenia i aktualizacji centralnej bazy tłumaczeń? Jeżeli tak – jakie są jej wyniki? Czy ministerstwo rozważa stworzenie zestandaryzowanej bazy tłumaczeń pouczeń w najczęściej używanych językach (np. angielski, ukraiński, rosyjski, niemiecki, francuski), tak aby ograniczyć koszty i ujednolicić praktykę doręczeń? Czy rozważane jest objęcie taką bazą również standardowych formularzy urzędowych oraz wezwań, których treść jest jednolita w skali całego kraju? Czy ministerstwo identyfikuje jakiekolwiek przeszkody prawne lub techniczne, które utrudniałyby utworzenie centralnej bazy tłumaczeń pouczeń? Jeżeli tak – jakie? Czy w ocenie ministerstwa baza tłumaczeń mogłaby zostać udostępniona również innym organom (np. prokuraturze, Policji, organom administracji), tak aby dodatkowo ograniczyć wydatki budżetowe na tłumaczenia? Czy ministerstwo planuje konsultacje z prezesami sądów, Krajową Radą Sądownictwa lub organizacjami tłumaczy przysięgłych w celu oceny zasadności i zakresu stworzenia takiej bazy? Jaki byłby przewidywany harmonogram prac nad utworzeniem takiej bazy tłumaczeń, gdyby decyzja o jej stworzeniu została podjęta w 2025 lub 2026 roku?