Interpelacja w sprawie postępowań prowadzonych przez wymiar sprawiedliwości

Interpelacja w sprawie postępowań prowadzonych przez wymiar sprawiedliwości Interpelacja nr 13561 do ministra sprawiedliwości w sprawie postępowań prowadzonych przez wymiar sprawiedliwości Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa Data wpływu: 13-11-2025 Panie Ministrze, Prokuratorze Generalny, wobec wyartykułowanych mi, a wątpliwych pod względem bezstronności decyzji oraz wysoce prawdopodobnych naruszeń prawa dokonywanych przez prokuratorów, jak również sędziów w trakcie prowadzonych przez siebie postępowań, zwracam się z interpelacją w zakresie: 1) działań zmierzających do zapewnienia obywatelom dostępu do organów wymiaru sprawiedliwości, jak sądy i prokuratury, działających faktycznie – a nie iluzorycznie – na podstawie i w granicach prawa; 2) przestrzegania praw dzieci, zwłaszcza w zakresie ich właściwej reprezentacji w trakcie trwających postępowań sądowych oraz przygotowawczych, a wynikających z przepisów prawa, konstytucji i ratyfikowanych umów międzynarodowych; 3) przestrzegania przez organy wymiaru sprawiedliwości praw obywatelskich, m.in. prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia spraw przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Spotkania, które odbywam z obywatelami w ramach wykonywanego mandatu posła, przedstawiają niepokojący stan rzeczy, w którym prokuratorzy i sędziowie swoim postępowaniem niekiedy legitymują się brakiem znajomości przepisów prawa, na podstawie których wykonują czynności, dopuszczają się zaniedbań, zaniechań i naruszeń, co w sposób negatywny przekłada się na podstawowe wartości gwarantowane obywatelowi konstytucją, prawem oraz ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi. Poniżej opisane fakty ukazują wysoce prawdopodobny deficyt należytych czynności kontrolno-nadzorujących oraz regulacji zapobiegających zjawiskom niepożądanym w wymiarze sprawiedliwości. Budzącą szczególne wątpliwości jest labilna i niekonsekwentna praktyka stosowania procedury wyłączenia sędziego wynikająca z art. 41 Kodeksu postępowania karnego. Względem tych samych stron sędzia raz dostrzega obawę co do swojej bezstronności, by za chwilę w kolejnym postępowaniu już takich okoliczności ze swojej strony nie zauważać. Opisane poniżej okoliczności i postępowania (opisane mi przez jednego z małżonków) dotyczą konfliktu okołorozwodowego małżonków będących stronami tychże postępowań. Jedna ze stron jest siostrą sędzi Sądu Apelacyjnego w Łodzi, której mężem jest obecny prokurator Prokuratury Okręgowej w Płocku, będący wcześniej prokuratorem rejonowym w Płocku. Pierwszą jest sytuacja, w której sędzia Sądu Okręgowego w Płocku – który postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Łodzi pod sygn. II AKo 57/21 z dnia 21 kwietnia 2021 roku został wyłączony od postępowania z udziałem stron – w dniu 25 sierpnia 2022 roku, przy udziale tych samych stron w postępowaniu IV Ca 330/22, przed Sądem Okręgowym w Płocku wydaje prawomocny wyrok w postępowaniu odwoławczym. Kolejną budzącą wątpliwości jest sytuacja, w której pod sygn. II AKo 158/23 trzech sędziów Sądu Apelacyjnego w Łodzi rozstrzyga w sprawie siostry swojej koleżanki, również sędzi tego samego wydziału, posiadając w aktach sprawy informację w postaci postanowień o wyłączeniu innych sędziów sądów rejonowych i okręgowych, czyją sprawę będą rozstrzygać. Kontrowersyjne jest, że w pierwszym losowaniu sprawy została wylosowana do prowadzenia tej sprawy między innymi sędzia będąca siostrą strony i nie złożono w tym zakresie żadnego wniosku o wyłączenie. Kolejna seria wątpliwych „zbiegów okoliczności” towarzyszy postępowaniu Ds 278/21 prowadzonemu przez Prokuraturę Rejonową w Sierpcu. Postępowanie prowadził osobiście ówczesny prokurator rejonowy w Sierpcu będący w relacjach – na podstawie informacji zawartych w Internecie – ze szwagrem strony – również prokuratorem prokuratury nad nim bezpośrednio nadrzędnej. Jako że postępowanie dotyczyło nieletnich i istniał w tym zakresie oczywisty konflikt interesów pomiędzy rodzicami, prokurator wystąpił do Sądu Rejonowego w Sierpcu o wyznaczenie osoby, która będzie reprezentowała dzieci na podstawie art. 98 i art. 99 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, lecz zastanawiające jest, dlaczego nie zrobił tego niezwłocznie, a dopiero po przeprowadzeniu większości czynności, dopuszczając tym samym, aby przesłuchanie nieletniego odbywało się bez należytej reprezentacji i w obecności rodzica oraz jego pełnomocnika. Sąd Rejonowy w Sierpcu w postępowaniu III Nsm 237/21 ustanowił reprezentanta dzieci, o czym poinformował prokuratora, przesyłając wydane postanowienie, po czym pismem z dnia 5 października 2021 roku, doręczonym do prokuratury w dniu 11 października 2021 roku, wskazał personalnie, kto został ustanowiony reprezentantem dla małoletnich. Prokurator, pomimo powzięcia wiedzy o ustanowionym reprezentancie małoletnich, nie ujawnił tej osoby w toku prowadzonego postępowania, a kończąc postępowanie przygotowawcze, skierował do Sądu Rejonowego w Płocku akt oskarżenia, również nie informując o tym fakcie ustanowionego przez sąd reprezentanta dzieci. Przesłany do Sądu Rejonowego w Płocku ww. akt oskarżenia procedowano pod sygnaturą VII K 181/22, lecz wszyscy sędziowie Sądu Rejonowego w Płocku złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy. Wnioski sędziów rozpoznawał pod sygnaturą V Ko 97/22 Sąd Okręgowy w Płocku, lecz wydane w tym postępowaniu postanowienie wyłączające sędziów Sądu Rejonowego w Płocku i przekazujące sprawę do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Lipnie budzi istotne wątpliwości, ponieważ sprawę rozpoznał i postanowienie wydał sędzia, który postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Łodzi pod sygnaturą AKo 57/21 już raz został wyłączony od orzekania z udziałem tych samych stron. Tym razem jednak sędzia nie złożył wniosku o wyłączenie go od rozpoznania sprawy, co wcześniej czynił, lecz z sobie tylko wiadomej przyczyny skierował dalsze procedowanie aktu oskarżenia do sądu w Lipnie. Sposób dalszego przebiegu sprawy każe postawić pytanie, czym faktycznie się kierowano, przekazując sprawę temu konkretnemu sądowi. Po przekazaniu akt postępowania Sądowi Rejonowemu w Lipnie przewodniczący wydziału karnego wydanym zarządzeniem, wbrew art. 334 § 3 K.p.k., potwierdził, że akt oskarżenia spełnia warunki formalne i nadano sprawie sygnaturę II K 507/22. Żaden z sędziów, począwszy od przewodniczącego wydziału, po ostatecznie wydającego wyrok, nie dostrzegł braku należytej reprezentacji małoletnich. Powyższe skutkowało tym, że rozprawa była prowadzona na podstawie aktu oskarżenia niespełniającego wymogów formalnych, ponieważ nie doręczono go ustanowionemu reprezentantowi małoletnich. W związku z tym nie spełniono także wymogu poinformowania pokrzywdzonych o treści przepisu art. 49a oraz o prawie do złożenia oświadczenia o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Sposób prowadzenia postępowania przez Sąd Rejonowy w Lipnie również budzi poważne zastrzeżenia w zakresie przestrzegania przepisów prawa. Nie został rozpoznany złożony przez obrońcę wniosek o umorzenie postępowania, a przesłuchanie pokrzywdzonej w charakterze świadka odbyło się w trybie nieznanym ustawie, tj. wbrew art. 177 § 1a K.p.k., z kancelarii jej pełnomocnika. Ustanowiony prawomocnie reprezentant małoletnich nie był poinformowany o żadnej czynności ani jakimkolwiek terminie rozprawy. Niedopuszczalnym i nieakceptowalnym społecznie jest, aby prokuratorzy czy sędziowie nie znali bądź nie stosowali przepisów prawa, na podstawie których zobowiązani są procedować. Opisane okoliczności negatywnie rzutują na wizerunek wymiaru sprawiedliwości i Rzeczypospolitej Polskiej. Należałoby w tym miejscu zadać pytanie, z czego wynikają opisane powyżej okoliczności – czy z braku należytej dbałości i deficytu profesjonalizmu osób prowadzących postępowania karne, czy też może są już ogólnie przyjętym nieformalnym standardem w funkcjonowaniu szeroko pojętego wymiaru sprawiedliwości. Społeczeństwo ewidentnie odczuwa potrzebę wzmocnienia mechanizmów chroniących obywatela przed łamaniem prawa w postępowaniach przygotowawczych i sądowych, tak aby osoby decydujące o czyimś życiu czy wolności odczuwały realny wymiar ciążącej na nich odpowiedzialności oraz świadomość realnych i nieuniknionych konsekwencji swoich zaniedbań, a nie dominujące poczucie nobilitacji z racji pełnionej funkcji, gwarantowanej niezawisłości lub zajmowanego stanowiska. Nieakceptowalne i nieznajdujące żadnego logicznego uzasadnienia jest rozstrzyganie spraw pomiędzy stronami, od których rozpoznawania już raz dany sędzia był wyłączany. Skala opisanych nieprawidłowości godzi w dobre imię wymiaru sprawiedliwości, podważa zaufanie obywateli do Rzeczypospolitej Polskiej i wskazuje na iluzoryczność przestrzegania wynikających z konstytucji i ratyfikowanych umów międzynarodowych w zakresie praw człowieka oraz praw dziecka. Wobec powyższego zwracam się do pana ministra sprawiedliwości – prokuratora generalnego o: 1) podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do zakreślenia konkretnego, zdefiniowanego w dniach terminu na złożenie do właściwego sądu wniosku o wyznaczenie reprezentanta dziecka w myśl art. 99 K.r.i.o. w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 98 § 2 K.r.i.o.; 2) zbadanie przywołanych w treści niniejszej interpelacji postępowań pod względem prawidłowości ich prowadzenia, zasadności podejmowanych decyzji oraz merytorycznej oceny końcowych rozstrzygnięć. Proszę również o udzielenie następujących informacji: 1. Czy, a jeżeli tak, to w jaki sposób są realizowane zwierzchnie działania kontrolne/nadzorcze/analityczne nad prowadzonymi postępowaniami przygotowawczymi? Jaki jest zakres tych czynności? W przypadku gdy takie czynności są prowadzone, proszę o zestawienie obejmujące lata 2023–2025. W jakim procencie postępowań stwierdzono nieprawidłowości oraz czego one dotyczyły? 2. Czy, a jeżeli tak, to w jaki sposób analizowane/weryfikowane jest orzecznictwo w zakresie wydawanych postanowień dotyczących wyłączeń sędziów oraz jaka jest utrwalona linia orzecznicza w tym zakresie, tj. czy np. przyjęte jest, że sędzia wyłączony od orzekania przy udziale stron w jednym postępowaniu może bez przeszkód orzekać z udziałem tych samych stron w kolejnym postępowaniu? 3. Czy, a jeżeli tak, to w ilu przypadkach podczas czynności zwierzchnich lub nadzorczych stwierdzono brak prawidłowego reprezentanta małoletnich w toku prowadzonych postępowań? Czy w przypadku postępowań karnych lub wykroczeniowych ciężar stwierdzenia tej nieprawidłowości w całości leży po stronie sądu rozpatrującego wniosek o ukaranie lub akt oskarżenia? 4. W ilu przypadkach w latach 2021–2024 przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstwa z art. 190a §1 K.k. rodzicowi realizującemu zabezpieczenie sądu rozwodowego lub rodzinnego w zakresie kontaktów z dziećmi, gdzie osobą poszkodowaną jest drugi rodzic lub/i dziecko? 5. Czy, a jeżeli tak, to jakie działania są realizowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości oraz prokuraturę zmierzające do unikania i eliminacji zjawisk niepożądanych, jak m.in. nepotyzm, kumoterstwo etc. oraz jaka jest skuteczność tych działań, tj. jaka jest skala ujawnionych przypadków wśród sędziów, asesorów, referendarzy, prokuratorów i czego te przypadki dotyczą? 6. Czy, a jeżeli tak, to jakie i w jakim zakresie zmiany legislacyjne rozważają postulować Ministerstwo Sprawiedliwości oraz prokuratura w zakresie eliminowania zjawisk niepożądanych wśród sędziów, asesorów, referendarzy i prokuratorów?