Interpelacja w sprawie zmiany przepisów w celu zapewnienia stabilnego finansowania izb wytrzeźwień

Interpelacja w sprawie zmiany przepisów w celu zapewnienia stabilnego finansowania izb wytrzeźwień Interpelacja nr 13401 do ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra zdrowia w sprawie zmiany przepisów w celu zapewnienia stabilnego finansowania izb wytrzeźwień Zgłaszający: Joanna Wicha Data wpływu: 04-11-2025 Szanowna Pani Ministro, Szanowny Panie Ministrze, finansowanie izb wytrzeźwień w Polsce jest tematem, który wymaga pilnej i dogłębnej analizy. Aktualny model finansowania, oparty na budżetach samorządów jest niewystarczający i prowadzi do radykalnego zmniejszenia liczby funkcjonujących placówek tego typu na terenie kraju. Izby wytrzeźwień pełnią bardzo ważną rolę. Nie chodzi tylko o porządek publiczny, ale przede wszystkim o ochronę zdrowia i życia osób nietrzeźwych, osoby te wymagają stałego nadzoru, który ciężko zapewnić w pomieszczeniach dla osób zatrzymanych (PdOZ) oraz na szpitalnych oddziałach ratunkowych (SOR). Funkcjonowanie izb wytrzeźwień odciąża zarówno SOR-y jak i Policję. Koszty utrzymania tych placówek są wysokie. Jednocześnie samorządy prowadzące takie placówki muszą szukać finansowania we własnych dochodach. Logiczne i sprawiedliwe jest, aby część dochodów z akcyzy lub zwiększonej opłaty za wydanie zezwoleń na sprzedaż alkoholu była obowiązkowo przeznaczana na finansowanie izb wytrzeźwień. Środki te powinny być kierowane na łagodzenie negatywnych skutków społecznych wynikających ze spożycia alkoholu. Byłaby to bezpośrednia realizacja zasady, że zyski osiągane z handlu alkoholem muszą częściowo pokrywać związane z nim koszty społeczne. Stworzenie stabilnego i przewidywanego mechanizmu finansowania mogłaby znacząco zwiększyć liczbę izb wytrzeźwień w całej Polsce. W związku z powyższym, zwracam się do Państwa Ministrów z następującymi pytaniami: Czy ministerstwa analizowały możliwość zmiany przepisów pod kątem wprowadzenia mechanizmów finansowania izb wytrzeźwień? Na przykład poprzez przeznaczenie minimalnego, stałego procentu wpływów z akcyzy od wyrobów alkoholowych na tworzenie i utrzymanie izb wytrzeźwień? Czy ministerstwa analizowały zmiany nakazujące tworzenie izb wytrzeźwień przez miasta powyżej 50 tys. mieszkańców oraz powiaty? Czy ministerstwa analizowały możliwość uelastycznienia wymogów kadrowych w izbach wytrzeźwień w celu ułatwienia pozyskania personelu chętnego do pracy w tych placówkach? Czy planowane są zmiany legislacyjne mające na celu poprawę mechanizmów ściągania należności za pobyt w izbach wytrzeźwień, np. poprzez stworzenie centralnego funduszu pokrywającego nieściągnięte opłaty i następnie odzyskiwanie ich na poziomie Skarbu Państwa?

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmiany przepisów w celu zapewnienia stabilnego finansowania izb wytrzeźwień Odpowiedź na interpelację nr 13401 w sprawie zmiany przepisów w celu zapewnienia stabilnego finansowania izb wytrzeźwień Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 11-12-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 13401 Pani Poseł Joanny Wichy w sprawie zmiany przepisów w celu zapewnienia stabilnego finansowania izb wytrzeźwień , uprzejmie informuję, że regulacje związane z finansowaniem izb wytrzeźwień, pozostają poza właściwością Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Niemniej z uwagi na istotną rolę Policji w postępowaniu z osobami nietrzeźwymi, należy zwrócić uwagę na następujące kwestie. W ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi [1] (dalej: ustawa ) ustawodawca przewidział sytuację, zgodnie z którą w przypadku braku izby wytrzeźwień lub placówki, osoby w stanie nietrzeźwości mogą być doprowadzone do jednostki organizacyjnej Policji. Zapewnienie opieki osobom nietrzeźwym, umieszczanym w policyjnych pomieszczeniach dla osób zatrzymanych [2] lub doprowadzonym w celu wytrzeźwienia, jest zagadnieniem, z którym Policja mierzy się od lat. Taka sytuacja jest spowodowana w głównej mierze brakiem odpowiedniej liczby izb wytrzeźwień, placówek lub podmiotów leczniczych profesjonalnie wyposażonych, w których można umieszczać osoby nietrzeźwe. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) podejmuje szereg działań i inicjatyw mających na celu analizę przepisów prawa, diagnozę funkcjonujących rozwiązań, a także wypracowanie propozycji uregulowań prawnych w zakresie funkcjonowania izb wytrzeźwień. Działania te mają na celu wprowadzenie jednolitych, systemowych rozwiązań w zakresie problematyki dotyczącej tworzenia, prowadzenia oraz funkcjonowania izb wytrzeźwień lub placówek o podobnym charakterze działania. Wyrazem powyższego są m.in. cykliczne wystąpienia Ministra SWiA kierowane do Ministra Zdrowia, w których sygnalizowana jest konieczność szybkiego, systemowego i kompleksowego uregulowania kwestii związanych z funkcjonowaniem izb wytrzeźwień. Od lat zauważalna jest dalsza tendencja do likwidowania izb wytrzeźwień. Przyczyn takiego stanu rzeczy należy upatrywać w poszukiwaniu przez jednostki samorządu terytorialnego oszczędności i przenoszeniu w ten sposób na Policję ciężaru opieki nad osobami nietrzeźwymi. W efekcie tych działań osoby nietrzeźwe, zamiast być kierowane do wyspecjalizowanych placówek, posiadających profesjonalnie przygotowany personel medyczny, gwarantujący odpowiednią, całodobową opiekę, są umieszczane w PdOZ. Obecnie na terenie kraju w jednostkach organizacyjnych Policji funkcjonuje 295 PdOZ, dysponujących 3 899 miejscami, w których umieszczane są zarówno osoby zatrzymane przez policjantów, jak i doprowadzone w celu wytrzeźwienia. Średniorocznie w PdOZ umieszczanych jest blisko 235 tys. osób, z czego w celu wytrzeźwienia doprowadzanych jest około 58 tys. osób – co stanowi około 25% ogólnej liczby osób umieszczonych w takich pomieszczeniach. Podkreślenia wymaga fakt, że PdOZ pełnią, co do zasady, funkcję izolacyjną, nie zaś leczniczą czy terapeutyczną. Pomieszczenia, o których mowa przeznaczone są bowiem przede wszystkim dla osób, wobec których zachodzą przesłanki do ich zatrzymania. W kontekście omawianego zagadnienia istotna pozostaje również kwestia wysokich kosztów ponoszonych przez Policję w związku z realizacją zadań w powyższym zakresie, wynikających z konieczności zapewnienia stosownych badań lekarskich osobom doprowadzonym do PdOZ w celu wytrzeźwienia. Natomiast opłaty za pobyt osoby w PdOZ w celu wytrzeźwienia stanowią dochód budżetu państwa. Na marginesie warto zauważyć, że Komisja do Spraw Petycji Sejmu RP rozpatrywała petycję w sprawie zmiany ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2151 ze zm.) w zakresie organizowania i prowadzenia izb wytrzeźwień [3] . Posłowie pozytywnie zaopiniowali postulat nowelizacji art. 39 ust. 1 ustawy , znoszący kryterium liczby mieszkańców (miasta powyżej 50 000) dla możliwości tworzenia przez organy samorządu terytorialnego i organy powiatu izb wytrzeźwień. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji również pozytywnie przyjmuje powyższą inicjatywę, która może przyczynić się do zwiększenia liczby izb wytrzeźwień pod warunkiem, że samorządy dostrzegą społeczną potrzebę tworzenia takich placówek i wyrażą gotowość finansowania ich utrzymania. Postulowane w ww. petycji zmiany nie rozwiążą jednak całości problemów w omawianym zakresie. Problematyka osadzania w PdOZ osób zatrzymanych do wytrzeźwienia była również przedmiotem analiz Rzecznika Praw Obywatelskich, a konkluzje tych analiz są jednoznaczne – PdOZ nie powinny być przeznaczone do sprawowania opieki nad osobami nietrzeźwymi, natomiast obecne systemowe rozwiązanie opieki nad osobami nietrzeźwymi nie zapewnia im odpowiedniej ochrony zdrowia i wymaga zmiany. W Raporcie Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur w 2022 r. [4] podkreślono, że w PdOZ nie ma stałej opieki medycznej, a w przypadku stwierdzenia konieczności jej udzielenia osobie nietrzeźwej, z reguły wzywany jest zespół ratownictwa medycznego. Brak w PdOZ bezpośredniej opieki lekarskiej, a tym samym możliwości stałego monitorowania pod względem medycznym i przy użyciu fachowej aparatury, podstawowych czynności życiowych oraz towarzyszących im często objawów chorobowych u osób nietrzeźwych, może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia [5] . W ocenie Ministerstwa SWiA obecne rozwiązania, umożliwiające umieszczanie w PdOZ osób nietrzeźwych powinny mieć charakter doraźny i funkcjonować jedynie do czasu utworzenia odpowiedniej liczby izb wytrzeźwień lub innych wyspecjalizowanych placówek. Powyższe wymaga jednak zmian systemowych. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2023 r. poz. 2151, z późn. zm. [2] Dalej: PdOZ [3] https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/agent.xsp?symbol=PETYCJA&NrPetycji=BKSP-155-X-238/24 [4] https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-raport-dzialalnosc-kmpt-2022 [5] Vide Część IV. Sytuacja w miejscach pozbawienia wolności. Policyjne miejsca zatrzymań (str. 54-55).