Interpelacja w sprawie zmian w algorytmie finansowania oświaty - standard A, kwoty potrzeb oświatowych oraz ich wpływu na szkoły niepubliczne

Interpelacja w sprawie zmian w algorytmie finansowania oświaty - standard A, kwoty potrzeb oświatowych oraz ich wpływu na szkoły niepubliczne Interpelacja nr 13281 do ministra edukacji w sprawie zmian w algorytmie finansowania oświaty - standard A, kwoty potrzeb oświatowych oraz ich wpływu na szkoły niepubliczne Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 30-10-2025 Szanowna Pani Minister, zwracam się z niniejszą interpelacją w sprawie zasad ustalania tzw. finansowego standardu A w ramach nowego systemu finansowania oświaty przez „kwotę potrzeb oświatowych“ oraz konsekwencji tych regulacji dla funkcjonowania szkół niepublicznych. Doszło do sytuacji, w której – z uwagi na korektę liczby uczniów „przeliczanych“ – kwota standardu A została pomniejszona (ok. 62 zł na ucznia) i to dla całego roku 2025, w efekcie czego szkoły niepubliczne muszą zwracać część dotacji, z której wcześniej korzystały (np. w przypadku szkoły z 1000 uczniów – zwrot może przekroczyć 100 000 zł). Taka sytuacja powoduje poważne zagrożenie dla stabilności finansowania szkół niepublicznych, planowania budżetów tych placówek oraz podważa zaufanie do systemu finansowania oświaty. Wobec powyższego zwracam się z następującymi pytaniami: W jakim trybie została dokonana korekta liczby uczniów przeliczeniowych uwzględnionych w algorytmie podziału kwoty potrzeb oświatowych na rok 2025, której efektem była redukcja standardu A (lub zmiana jego realnej wartości) o ok. 62 zł na ucznia? Czy, kiedy i w jaki sposób szkoły niepubliczne zostały wcześniej poinformowane o możliwości takiej korekty kwoty standardu A oraz związanej z tym konieczności zwrotu dotacji? Jaką kwotę (lub zakres wartości) MEN przewiduje do zwrotu przez szkoły niepubliczne w związku z opisaną korektą – czy ministerstwo posiada dane szacunkowe dla poszczególnych typów placówek (np. szkoły z 200 uczniami, z 500 uczniami, z większą liczbą uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi)? W jaki sposób MEN zapewnia, że planowanie budżetów przez szkoły niepubliczne – w oparciu o dotacje naliczone w oparciu o standard A – jest wiarygodne i bezpieczne, skoro mogą zostać dokonane korekty w trakcie roku budżetowego z żądaniem zwrotu środków? Czy MEN przewiduje mechanizm rekompensaty lub wsparcia dla szkół niepublicznych, które poniosły szkody budżetowe w wyniku takiej korekty (np. konieczności zwrotu już wydatkowanych środków, straty wynikłe z zaplanowanych inwestycji lub działalności edukacyjnej)? Jakie działania podejmuje (lub planuje podjąć) MEN, by zwiększyć transparentność algorytmu podziału kwoty potrzeb oświatowych – w szczególności wobec szkół niepublicznych – oraz by zapobiec sytuacjom, w których korekty mogą prowadzić do nieprzewidywalnych strat dla placówek? Czy MEN rozważa – lub czy już zostało przeanalizowane – podniesienie standardu A lub wprowadzenie mechanizmu amortyzującego skutki korekt danych statystycznych dotyczących uczniów (np. migracji, zmiany liczebności uczniów po dniu ustalenia danych bazowych) tak, by budżety szkół i JST były stabilniejsze? W związku ze zwiększonym obciążeniem szkół niepublicznych zwrotem dotacji: jak MEN ocenia wpływ tej sytuacji na dostępność i jakość edukacji niepublicznej w Polsce – czy istnieje ryzyko ograniczenia liczby tych placówek albo pogorszenia warunków dla uczniów? Uważam za konieczne, aby Ministerstwo Edukacji Narodowej podjęło działania zmierzające do zapewnienia stabilności finansowej szkół niepublicznych oraz przejrzystości i przewidywalności systemu finansowania oświaty. W szczególności oczekuję, że zostaną przedstawione konkretne rozwiązania, które zabezpieczą placówki przed poważnymi skutkami korekt w ostatnim momencie oraz że uczciwie przedstawi się skalę problemu i sposób jego rozwiązania. Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania w ustawowym terminie. Z wyrazami szacunku Marcin Józefaciuk

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmian w algorytmie finansowania oświaty - standard A, kwoty potrzeb oświatowych oraz ich wpływu na szkoły niepubliczne Odpowiedź na interpelację nr 13281 w sprawie zmian w algorytmie finansowania oświaty - standard A, kwoty potrzeb oświatowych oraz ich wpływu na szkoły niepubliczne Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 13-03-2026 Warszawa, 12 marca 2026 r. Szanowny Panie Pośle, zgodnie z nową ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego [1] , od 2025 r. zmianie uległ dotychczasowy system finansowania zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST). Jego integralną częścią jest finansowanie oświaty. W zakresie finansowania zadań oświatowych ustawa przewidziała, że dla samorządów od 2025 roku będą ustalane kwoty potrzeb oświatowych zamiast wcześniej naliczanych środków w ramach części oświatowej subwencji ogólnej i tzw. dotacji przedszkolnej. Z powodu szybkiego tempa prac legislacyjnych nad nową ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego autorstwa Ministerstwa Finansów, do naliczenia kwoty potrzeb oświatowych na 2025 r. wyjątkowo nie przeprowadzono, na linii Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) – JST, dotychczasowej standardowej weryfikacji danych, która pozwoliłaby na wykluczenie wszelkich niezgodności. Procedura ta, trwająca standardowo 30 dni, umożliwia szczegółowe sprawdzenie przekazanych danych oraz wyeliminowanie ewentualnych nieprawidłowości i rozbieżności. W latach poprzednich stanowiła ona stały i nieodzowny element procesu ustalania subwencji oświatowej. Należy podkreślić, że brak przeprowadzenia wskazanej weryfikacji miał charakter jednorazowy i był bezpośrednio związany z wdrażaniem reformy systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego. W roku 2025 odbyła się już standardowa weryfikacja danych do naliczenia potrzeb oświatowych na rok 2026. Ministerstwo Edukacji Narodowej już od pierwszych miesięcy 2025 roku informowało JST, że z powodu braku ww. weryfikacji danych wystąpiły nieprawidłowości w podziale łącznej kwoty potrzeb oświatowych w 2025 r. i będą one skorygowane z wykorzystaniem rezerwy na uzupełnienie dochodów JST. Nieprawidłowości te dotyczyły głównie uwzględnienia uczniów szkół przysposabiających do pracy oraz dzieci w wychowaniu przedszkolnym w gminach wiejskich. 21 maja 2025 roku, strona samorządowa Zespołu ds. Edukacji, Kultury i Sportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego zaopiniowała pozytywnie przedstawione przez MEN propozycje korekty podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych na rok 2025. W dniu 30 maja 2025 r. MEN przekazał skorygowany podział potrzeb oświatowych do Ministerstwa Finansów, a Minister Finansów i Gospodarki ponownie przeliczył dochody JST i przekazał środki wynikające z ich korekty na rachunki JST w dniu 29 września 2025 roku. W związku z uwzględnieniem większej liczby uczniów przeliczeniowych w skorygowanym podziale potrzeb oświatowych na rok 2025, zmniejszeniu uległ standard finansowy A, który pierwotnie określono na 9 477,19 zł. Ostatecznie standard finansowy A na rok 2025 wynosił 9 415,18 zł. Należy zauważyć, że w związku ze zmianą wskaźnika korygującego Di (do jego ustalenia uwzględniana jest liczba dzieci uczęszczających do szkół położonych na terenach wiejskich) oraz uwzględnieniem w wyliczeniu potrzeb oświatowych nowego standardu finansowego A, dla części szkół, w tym zwłaszcza dla uczniów szkół przysposabiających do pracy, przeprowadzona korekta nie skutkuje tylko obniżeniem wysokości dotacji dla szkół. W części przypadków prowadzi do zwiększenia rocznej kwoty dotacji na ucznia, co zostało uwzględnione w nowych wyliczeniach, np. korekta naliczenia potrzeb oświatowych na szkoły przysposabiające do pracy skutkuje zwiększeniem naliczenia w zakresie szkół niesamorządowych w kwocie ok. 37,6 mln zł. W związku z powyższym zmniejszenie standardu finansowego A o zaledwie 0,6%, łagodzone pozytywnym wpływem zwiększeń kwoty naliczenia potrzeb oświatowych w szkołach przysposabiających do pracy oraz wzrostem wysokości wskaźnika korygującego Di w niektórych JST, nie ma istotnego wpływu na sytuację finansową szkół niepublicznych i publicznych nieprowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Aktualnie sposób finansowania zadań oświatowych jest powiązany ze swobodą jednostek samorządu terytorialnego w kształtowaniu polityki oświatowej na swoim terenie. W każdym samorządzie faktyczne skutki realizacji zadań oświatowych są efektem samodzielnego stosowania przepisów. Z tego względu kwestie rozliczeń między JST a szkołami niesamorzadowymi, w tym ewentualnych zwrotów dotacji, nie są monitorowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. W odniesieniu do kwestii skutków zmiany zakresu zadań oświatowych w trakcie roku szkolnego informuję, że zmianą wprowadzoną do nowego systemu jest mechanizm ponownego przeliczenia potrzeb oświatowych. W celu systemowego rozwiązania problemu tzw. wzrostu zadań szkolnych w trakcie roku szkolnego w nowej ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego przewidziano – w zakresie potrzeb oświatowych – w terminie do 30 czerwca 2026 r. ponowne przeliczenie kwoty potrzeb finansowych dla JST za rok bazowy. Po czym Minister Edukacji przekaże ministrowi właściwemu ds. finansów publicznych, w terminie do 15 lipca 2026 r., informację o wynikach tych obliczeń. W przypadku gdy wystąpi różnica między tymi kwotami potrzeb finansowych (w tym potrzeb oświatowych) nastąpi odpowiednia korekta dochodów obejmująca zarówno wzrosty, jak i spadki zakresu zadań oświatowych. Ponadto należy zauważyć, że aktualizacja kwoty dotacji na dziecko w wychowaniu przedszkolnym, ucznia, wychowanka lub słuchacza jest ugruntowanym elementem systemu dotowania niesamorządowych jednostek systemu oświaty, wprowadzonym jeszcze pod rządami ustawy o systemie oświaty (ustawa ta co do zasady została zastąpiona w 2016 r. ustawą – Prawo oświatowe). W przypadku każdej dotowanej jednostki systemu oświaty wymagana prawem jest co najmniej jedna aktualizacja kwoty dotacji (jej termin jest zależny od opublikowania ustawy budżetowej w danym roku). W przypadku placówek wychowania przedszkolnego obowiązkowo przeprowadzana jest jeszcze jedna aktualizacja, tzw. aktualizacja październikowa, która zwykle skutkuje zmianą stawki dwóch ostatnich części dotacji na dziecko, wypłacanych w listopadzie i grudniu. W systemie istnieje też aktualizacja „w szczególnie uzasadnionych przypadkach”, której można dokonać w każdym miesiącu roku budżetowego. Sposób przeprowadzania ww. aktualizacji jest określony ustawą z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 439). Zgodnie z tą ustawą, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustalają tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji. Styczeń 2026 r. jest miesiącem, w którym następuje rozliczanie dotacji za rok 2025. Aktualizacja kwoty dotacji na dziecko w wychowaniu przedszkolnym, ucznia, wychowanka lub słuchacza nie zawsze oznacza niekorzystną dla jednostki dotowanej zmianę wysokości dotacji, zarówno w ujęciu całego roku jak i części dotacji wypłacanych po aktualizacji. Dla przykładu, zmniejszenie wysokości standardu finansowego A ma korzystny skutek dla dotowanej placówki wychowania przedszkolnego. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1572