Interpelacja w sprawie włączenia edukacji i nauki w realizację ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (OLiOC)

Interpelacja w sprawie włączenia edukacji i nauki w realizację ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (OLiOC) Interpelacja nr 13218 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie włączenia edukacji i nauki w realizację ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (OLiOC) Zgłaszający: Iwona Małgorzata Krawczyk, Katarzyna Matusik-Lipiec, Adam Krzemiński Data wpływu: 27-10-2025 Szanowny Panie Ministrze, współczesne zagrożenia – od zjawisk klimatycznych i katastrof naturalnych, przez awarie infrastruktury krytycznej, po sytuacje kryzysowe i militarne – wymagają nie tylko sprawnych służb, lecz także obywateli mających podstawowe umiejętności obronne i zdolność reagowania w kryzysie. Szkoły i uczelnie są miejscem, w którym można te umiejętności kształtować konsekwentnie i praktycznie: przez edukację, ćwiczenia, współpracę z formacjami ratowniczymi oraz działania projektowe. Integracja celów edukacyjnych z systemem ochrony ludności powinna być traktowana jako element budowy bezpieczeństwa narodowego. Realizacja ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (OLiOC) jest przedsięwzięciem o znaczącej skali organizacyjnej i finansowej, w znacznej części współfinansowanym ze środków europejskich. Aby osiągnąć jej cele, niezbędne jest także ścisłe współdziałanie z systemem edukacji i nauki, tak aby proces kształcenia i wychowania wzmacniał przygotowanie społeczeństwa do reagowania w sytuacjach zagrożenia oraz budował świadomość odpowiedzialności za bezpieczeństwo wspólnoty. W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na poniższe pytania : 1. Jakie miejsce w systemie OLiOC przewidziano dla szkół i uczelni – w kontekście kształcenia i utrwalania praktycznych umiejętności reagowania, ewakuacji i obrony ludności? 2. Jakie konkretne narzędzia i instrumenty zostaną uruchomione w latach 2026–2027, aby zapewnić współdziałanie edukacji i nauki z systemem ochrony ludności – w szczególności w zakresie szkoleń, ćwiczeń oraz współpracy z formacjami ratowniczymi i samorządami? 3. Czy MSWiA, we współpracy z resortami edukacji i nauki, opracuje jednolite standardy współpracy szkół i uczelni z PSP, RCB i WOT – obejmujące procedury reagowania, schematy ćwiczeń i zasady wykorzystania infrastruktury w sytuacjach zagrożenia? Z poważaniem Iwona Krawczyk Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie włączenia edukacji i nauki w realizację ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (OLiOC) Odpowiedź na interpelację nr 13218 w sprawie włączenia edukacji i nauki w realizację ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (OLiOC) Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 19-11-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 13218 Pani Poseł Iwony Małgorzaty Krawczyk, Pani Poseł Katarzyny Matusik-Lipiec oraz Pana Posła Adama Krzemińskiego w sprawie włączenia edukacji i nauki w realizację ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej , uprzejmie przekazuję następujące informacje. W pierwszej kolejności warto zauważyć, że przywołana w ww. wystąpieniu ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej [1] po raz pierwszy w porządku prawnym tak kompleksowo uregulowała zagadnienia dotyczące edukacji obywateli w obszarze bezpieczeństwa. Odnosząc się szerzej do kwestii miejsca szkół i uczelni w systemie ochrony ludności, uprzejmie informuję, że ustawa przewiduje szczególne uprawnienia i zadania dla placówek oświatowych, edukacyjnych i naukowych różnego szczebla, w tym, m.in.: w art. 50 ust. 2 wskazuje się, że uczelnie mogą prowadzić szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej; art. 76 określa, że uczelnie publiczne udzielają operatorowi Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej wsparcia technicznego przy realizacji jego zadań ustawowych; w art. 57 ustawy wskazano, że zajęcia pozaszkolne oraz inne formy edukacji z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej organizuje organ ochrony ludności. Ponadto ww. zajęcia mogą prowadzić podmioty ochrony ludności oraz osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, z którymi organ ochrony ludności zawarł umowę na ich realizację. Jednocześnie należy zauważyć, że w ustawie wprost wskazano, że edukacja z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej w systemie oświaty, odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe [2] . Powyższe dotyczy w szczególności przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa. Warto podkreślić, że ustawa rozróżnia szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, których program jest ściśle określony w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia [3] , od innych działań edukacyjnych, które mogą dotyczyć różnego rodzaju zagadnień istotnych dla bezpieczeństwa obywateli. Działania edukacyjne obejmują wszelkiego rodzaju akcje edukacyjne, również niesformalizowane, których celem jest dotarcie do jak największej grupy odbiorców, w tym dzieci, oraz popularyzacja zagadnień bezpieczeństwa. Pozostałe kwestie dotyczące szkoleń, ćwiczeń i działalności edukacyjnej określono w rozdziale 6 ustawy , która - jak wskazano powyżej - jest pierwszą kompleksową regulacją ww. zagadnień w krajowym porządku prawnym. Ustawa kładzie szczególny nacisk na wzajemne wsparcie organów administracji rządowej i samorządowej odpowiedzialnych za szkolenia oraz podmiotów ochrony ludności. Szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej odbywają się zgodnie z planami opracowanymi przez organizujące je podmioty. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) nie reguluje na poziomie centralnym planów szkoleń. Istotne jest realizowanie ich na jak najniższym szczeblu, w celu skutecznego dotarcia do obywateli w przystępnych dla nich formach i środowisku. Z informacji otrzymywanych na bieżąco w toku współpracy z urzędami wojewódzkimi wynika jednoznacznie, że jednostki samorządu terytorialnego wszystkich szczebli prowadzą intensywne szkolenia oraz akcje edukacyjne. Jednocześnie warto nadmienić, że MSWiA monitoruje realizację szkoleń w formie Wyższych Kursów Ochrony Ludności przez Akademię Pożarniczą. Z kolei odnosząc się do zagadnienia dotyczącego jednolitych standardów współpracy placówek oświatowych z podmiotami ochrony ludności, należy zauważyć, że z uwagi na fakt, iż ustawa zawiera wyczerpujące kompleksowe regulacje dotyczące szkoleń i ćwiczeń, w opinii MSWiA nie ma potrzeby regulowania powyższych kwestii dodatkowymi aktami wewnętrznymi. Akty wykonawcze w postaci rozporządzeń, tj. aktów prawa powszechnie obowiązującego, określają zarówno programy szkoleń oraz wymagania dla podmiotów szkolących, jak i szczegółowe sposoby prowadzenia ćwiczeń organów i podmiotów ochrony ludności. Nie można wykluczyć, że na dalszym etapie wdrażania ustawy powyższe regulacje, stosownie do potrzeb, mogą być uzupełniane szczegółowymi wytycznymi. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że MSWiA pozostaje w stałym kontakcie z innymi organami, m.in. z Rządowym Centrum Bezpieczeństwa – odnośnie do kwestii ewakuacji, z Ministerstwem Edukacji – w zakresie bezpieczeństwa w szkołach i w organizacjach harcerskich oraz z Ministerstwem Obrony Narodowej – w związku z realizacją Programu Tarcza Wschód. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. poz. 1907, dalej: „ustawa”. [2] Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, z późn. zm. [3] Dz. U. poz. 162.