Interpelacja w sprawie jakości kształcenia, przygotowania uczniów do rynku pracy oraz wsparcia psychofizycznego w polskich szkołach

Interpelacja w sprawie jakości kształcenia, przygotowania uczniów do rynku pracy oraz wsparcia psychofizycznego w polskich szkołach Interpelacja nr 13212 do ministra edukacji w sprawie jakości kształcenia, przygotowania uczniów do rynku pracy oraz wsparcia psychofizycznego w polskich szkołach Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski Data wpływu: 27-10-2025 Szanowna Pani Minister, kondycja polskiej oświaty pozostaje jednym z kluczowych tematów społecznych. W ostatnich latach coraz częściej pojawiają się głosy rodziców, nauczycieli i ekspertów wskazujące na konieczność gruntownej reformy sposobu nauczania. Z badania „Szkoła przyszłości” przeprowadzonego przez LiveCareer.pl w 2023 roku wynika, że aż 79% Polaków uważa, że szkoła nie przygotowuje uczniów do wymagań współczesnego rynku pracy. Oznacza to, że mimo intensywnego rozwoju technologicznego i zmian w strukturze gospodarki, system edukacji wciąż skupia się głównie na przekazywaniu wiedzy teoretycznej, a nie na rozwijaniu kompetencji praktycznych. Raport Centrum Nauczania Domowego „Bo każde dziecko jest inne” z 2024 roku ujawnia natomiast, że prawie 80% uczniów w Polsce doświadcza trudności emocjonalnych lub rozwojowych, a jedynie 47% uczniów deklaruje, że dobrze czuje się w szkole. Dane te potwierdzają narastający problem przeciążenia psychicznego uczniów, niedoboru wsparcia psychologicznego i braku indywidualnego podejścia w procesie nauczania. Z kolei raport CBOS „Polskie szkoły 2022” wskazuje, że najczęściej wskazywanymi problemami w polskim szkolnictwie są brak indywidualizacji nauczania (29%) oraz braki kadrowe i duża rotacja nauczycieli (18%). W wielu szkołach wciąż brakuje pedagogów specjalnych i psychologów, mimo obowiązku ich zatrudnienia. Te dane pokazują, że potrzebna jest nie tylko modernizacja programów nauczania, ale też wzmocnienie wsparcia psychologicznego i emocjonalnego uczniów. Współczesna szkoła powinna przygotowywać młodych ludzi do samodzielności, współpracy i odpowiedzialności - nie tylko do zdania egzaminów. W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania. 1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Edukacji Narodowej w celu dostosowania programów nauczania do potrzeb współczesnego rynku pracy i nowoczesnej gospodarki? 2. Czy resort planuje wprowadzenie nowych rozwiązań wspierających rozwój kompetencji praktycznych i cyfrowych w szkołach średnich oraz zawodowych? 3. Ile obecnie etatów psychologów i pedagogów specjalnych funkcjonuje w szkołach publicznych i czy ministerstwo monitoruje realizację obowiązku ich zatrudnienia? 4. Czy prowadzone są analizy dotyczące stanu zdrowia psychicznego uczniów i nauczycieli oraz jakie działania planowane są w celu poprawy dobrostanu psychicznego w szkołach? 5. Jakie są plany resortu dotyczące ograniczenia przeciążenia uczniów programem nauczania i zwiększenia roli zajęć praktycznych, twórczych i rozwijających umiejętności społeczne? Z wyrazami szacunku Krzysztof Piątkowski Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie jakości kształcenia, przygotowania uczniów do rynku pracy oraz wsparcia psychofizycznego w polskich szkołach Odpowiedź na interpelację nr 13212 w sprawie jakości kształcenia, przygotowania uczniów do rynku pracy oraz wsparcia psychofizycznego w polskich szkołach Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 19-11-2025 Szanowny Panie Pośle, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi działania, których rezultatem ma być stworzenie szkoły przyjaznej i wymagającej, dzięki której każdy uczeń zdobędzie wiedzę (rozumienie świata), kompetencje (zdolność działania) oraz sprawczość (siłę i motywację do działania). Konieczne są zmiany, które pomogą wszystkim uczniom korzystać ze zdobytej wiedzy i umiejętności potrzebnych w codziennym życiu oraz pomogą dostosować się do potrzeb współczesnego rynku pracy. MEN we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym prowadzi prace nad wdrożeniem w przedszkolach i szkołach kompleksowej reformy programowej: Reforma26. Kompas Jutra . Założenia, kierunki i cele reformy zostały wypracowane w toku szerokich konsultacji społecznych i są przedstawione w dokumencie pt. „Profil absolwenta i absolwentki. Droga do zmian w edukacji“ [1] . Prace eksperckie nad projektem podstawy programowej wychowania przedszkolnego i podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej rozpoczęły się w marcu 2025 roku, natomiast prace w zakresie podstaw programowych kształcenia ogólnego dla szkół ponadpodstawowych są planowane na 2026 rok. Pełne informacje na temat przebiegu prac nad przygotowaniem projektów ww. podstaw programowych są dostępne na stronie internetowej IBE-PIB [2] oraz stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej [3] . Zmiany są planowane do wprowadzenia od 1 września 2026 r. w szkole podstawowej, a od 2027 r. w szkołach ponadpodstawowych. Informacje i aktualności dotyczące reformy są dostępne na stronie internetowej: https://reforma26.men.gov.pl/ . Projekt podstawy programowej dla szkoły podstawowej jest skoncentrowany wokół kompetencji fundamentalnych (językowych, matematycznych, cyfrowych i ruchowych), kompetencji przekrojowych (rozwiązywanie problemów, współpraca i dbanie o innych, myślenie krytyczne oraz kreatywne, dbanie o siebie i kierowanie sobą) oraz sprawczości. Przygotowywana podstawa programowa będzie zawierać doświadczenia edukacyjne, czyli sytuacje edukacyjne, w których powinien uczestniczyć każdy uczeń, a które w sposób celowy wspierają rozwój kompetencji przekrojowych i sprawczości. Podobne zmiany, z naciskiem na kompetencje praktyczne, są planowane na poziomie szkół ponadpodstawowych. W ramach reformy planuje się zwiększenie roli zajęć praktycznych – nowy przedmiot zajęcia praktyczno-techniczne będzie realizowany w klasach IV–VI szkoły podstawowej w wymiarze po 2 godziny tygodniowo w każdej z tych klas (w łącznym wymiarze 6 godzin tygodniowo na II etapie edukacyjnym). Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi konsekwentne działania mające na celu zwiększenie dostępności pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci i młodzieży oraz zapewnienie wsparcia specjalistycznego w szkołach i przedszkolach. Jednym z kluczowych elementów tych działań było wprowadzenie – w przepisach prawa oświatowego – obowiązku zatrudniania nauczycieli specjalistów, w tym psychologów i pedagogów specjalnych, w ogólnodostępnych i integracyjnych przedszkolach, szkołach oraz zespołach tych przedszkoli i szkół. Wdrożenie standardów zatrudniania nauczycieli specjalistów rozpoczęło się 1 września 2022 r. (I etap), a ich pełne obowiązywanie rozpoczęło się od 1 września 2024 r. (II etap). Standardy te określają minimalny wymiar zatrudnienia poszczególnych specjalistów w zależności od liczby dzieci lub uczniów, a także sposób obliczania liczby etatów w przedszkolach, szkołach i zespołach przedszkolno-szkolnych. Zgodnie z danymi z Systemu Informacji Oświatowej (SIO), w roku szkolnym 2025/2026 w przedszkolach i szkołach objętych standaryzacją funkcjonuje łącznie około 55,8 tys. etatów nauczycieli specjalistów (na 12.11.2025 r.), co oznacza wzrost o ponad 9 tys. etatów w porównaniu z rokiem szkolnym 2023/2024 (46,6 tys. etatów na 30.09.2023 r.). W porównaniu do roku szkolnego 2021/2022 łączna liczba etatów nauczycieli specjalistów wzrosła ponad dwukrotnie – z 21,9 tys. do 55,8 tys. Według danych znajdujących się Systemie Informacji Oświatowej (SIO; stan na dzień 12.11.2025 r.): liczba etatów psychologów wyniosła – w roku szkolnym 2025/2026 – niespełna 14,5 tys. (wzrost o ponad 9 tys. w porównaniu z liczbą etatów w roku szkolnym 2021/2022), liczba etatów pedagogów specjalnych – nowo wprowadzonych w ramach standaryzacji – osiągnęła w roku szkolnym 2025/2026 poziom ponad 15 tys. Tabela 1. Liczba etatów (w tys.) nauczycieli specjalistów w przedszkolach i szkołach objętych standaryzacją w roku szkolnym 2021/2022 oraz 2025/2026 wg stanu na dzień 12.11.2025 r. Źródło: SIO Nauczyciel specjalista Rok szkolny 2021/2022 (liczba etatów w tysiącach) Rok szkolny 2025/2026 (liczba etatów w tysiącach) Psycholog 4,9 14,5 Pedagog specjalny 0,0 15,0 Pedagog 10,6 12,7 Logopeda 6,3 10,9 Terapeuta pedagogiczny 0,0 2,4 Razem 21,9 55,8 Zatrudnienie nauczycieli specjalistów jest na bieżąco monitorowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej za pośrednictwem Systemu Informacji Oświatowej . System umożliwia szkołom, organom prowadzącym i kuratoriom oświaty generowanie raportów dotyczących zatrudnienia specjalistów, co pozwala na bieżącą ocenę stopnia realizacji obowiązku zatrudniania nauczycieli specjalistów w poszczególnych jednostkach systemu oświaty. Kryzys zdrowia psychicznego dzieci, młodzieży i dorosłych jest wynikiem wielu czynników. Należą do nich m.in. problemy emocjonalne w domu i szkole, zaburzenia psychiczne, depresja, używanie substancji psychoaktywnych, nadmiarowe korzystanie z mediów. Szkoła ma ustawowy obowiązek przygotowywać program wychowawczo-profilaktyczny, który opracowuje się na podstawie wyników corocznej diagnozy w zakresie występujących w środowisku szkolnym potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka. 1 października 2025 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej oddało szkołom narzędzie informatyczne do przeprowadzania rzetelnej diagnozy. W ramach rozwiązania skorzystano z algorytmów, które proponują dyrektorowi szkoły działania profilaktyczne, w tym te oddziałujące na kondycję psychiczną uczniów i uczennic. Należy zaznaczyć, że podmiotami odpowiedzialnymi za nadzór nad diagnostyką i leczeniem w psychiatrii dziecięcej jest Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia. To one ustalają wytyczne, standardy i zasady funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej, w tym psychiatrii dziecięcej. Szkoły mogą podpisywać porozumienia o współpracy z wybranym podmiotem leczniczym. Porozumienie umożliwia uczniom uczęszczającym do szkoły, ich rodzicom (opiekunom prawnym) oraz pracownikom szkoły korzystanie z usług świadczonych przez podmiot leczniczy, które są bezpłatne dla uczestników. Porozumienie może dotyczyć współpracy m.in. w zakresie prowadzenia zajęć oraz warsztatów przez pracowników podmiotu leczniczego z zakresu ochrony zdrowia psychicznego zgodnie z potrzebami uczniów, rodziców (opiekunów prawnych) i pracowników szkoły lub placówki, konsultacji lub wsparcia szkoły w rozwiązywaniu trudności uczniów z obszaru zdrowia psychicznego. Minister edukacji współpracuje z ministrem zdrowia w ramach systemu rekomendacji wydawanych przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom oraz Instytut Psychiatrii i Neurologii na potrzeby programów profilaktycznych dla dzieci i młodzieży. Współpraca ma celu ułatwienie szkołom wyboru wysokiej jakości programów profilaktycznych. Instytucje te dokonują oceny programów z obszarów promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki uzależnień, m.in. problemów alkoholowych oraz programów profilaktyki innych zachowań problemowych dzieci i młodzieży, np. uzależnień behawioralnych, zagrożeń nowych technologii. W ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025 MEN realizowało we współpracy z organizacjami pozarządowymi projekty z zakresu zdrowia publicznego, w tym pn.: Pozytywny klimat szkoły (2021-2023). Pozytywna szkoła (2022-2024). Wolontariat na rzecz wsparcia rówieśniczego w ochronie zdrowia psychicznego dzieci i uczniów (2023-2025). Zobacz emocje (2024-2025). Przedmiotem konkursu było zadanie polegające na przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach i placówkach programów z zakresu psychoedukacji jako procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę na temat funkcjonowania umysłu i emocji oraz uczy się skutecznych strategii radzenia sobie z trudnościami. Przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej – realizacja projektów edukacyjnych (2025). Odpowiednia do potrzeb dziecka/ucznia sieć wsparcia społecznego jest istotnym czynnikiem ochronnym przed rozwojem zaburzeń psychicznych. Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Fundacją Rozwoju Systemu Edukacji w ramach działania FERS.05.01 Innowacje społeczne realizuje projekt Wparcia Rówieśniczego w Zakresie Zdrowia Psychicznego Młodzieży (PEER SUPPORT). Głównym celem projektu jest opracowanie i przetestowanie w szkołach ponadpodstawowych metody wsparcia dla uczniów i uczennic w kryzysach psychicznych, opartej o wsparcie rówieśnicze, tzw. metodę peer support. Ośrodek Rozwoju Edukacji upowszechnia na swojej stronie internetowej materiały dla nauczycieli i rodziców, dzięki którym mogą oni zwiększać swoje kompetencje z obszaru profilaktyki zdrowia psychicznego. W zakładce: Wychowanie i profilaktyka znajduje się szereg bezpłatnych materiałów m.in. na temat ucznia z zaburzeniami psychicznymi w szkole, kryzysu dorastania, ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży w szkole, depresji, zaburzeń tikowych czy zaburzeń lękowych [4] , a także informacje na temat bazy programów rekomendowanych, skierowanych do dzieci i młodzieży w różnym wieku. Należy przy tym wspomnieć, że w grudniu 2024 r. do wszystkich szkół i placówek przesłane zostały standardy postępowania dla nauczycieli i nauczycieli specjalistów dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej (kompendium + wersja rozszerzona). Autorami standardów są ekspertki z Biura ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym, p. Lucyna Kicińska i p. Małgorzata Łuba. Standardy były konsultowane z przedstawicielami Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Psychologów oraz dr n.m. Aleksandrą Lewandowską, konsultantką krajową w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, która podkreśliła ich istotne znaczenie w podnoszeniu wiedzy oraz kompetencji nauczycieli, nauczycieli specjalistów zarówno w odniesieniu do zapobiegania zachowaniom samobójczym u dzieci i młodzieży, jak i wdrożeniu adekwatnego wsparcia dla ucznia w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] https://ibe.edu.pl/pl/profil-absolwenta-i-absolwentki [2] https://ibe.edu.pl/pl/aktualnosci/3331-projekty-podstaw-programowych-przygotowane-przez-ekspertow-ibe-pib [3] https://reforma26.men.gov.pl/o-reformie/ [4] https://www.ore.edu.pl/2020/06/zdrowie-psychiczne-dzieci-i-mlodziezy-poradniki-dla-nauczycieli-i-rodzicow/ https://www.ore.edu.pl/2021/11/poradnik-postwencja-w-szkole/ https://suicydologia.org/publikacje/