Interpelacja w sprawie wprowadzenia obowiązkowej nauki języka polskiego jako drugiego dla uczniów cudzoziemskich w polskim systemie edukacji

Interpelacja w sprawie wprowadzenia obowiązkowej nauki języka polskiego jako drugiego dla uczniów cudzoziemskich w polskim systemie edukacji Interpelacja nr 13024 do ministra edukacji w sprawie wprowadzenia obowiązkowej nauki języka polskiego jako drugiego dla uczniów cudzoziemskich w polskim systemie edukacji Zgłaszający: Barbara Okuła, Piotr Górnikiewicz, Bożenna Hołownia, Maja Ewa Nowak, Ewa Schädler, Ewa Szymanowska, Wioleta Tomczak Data wpływu: 20-10-2025 Szanowna Pani Minister, z danych opublikowanych w ostatnim raporcie Centrum Edukacji Obywatelskiej (2025) wynika, że jedynie 48% dzieci z doświadczeniem migracji korzysta z dodatkowych zajęć języka polskiego oferowanych w szkołach. Oznacza to, że ponad połowa uczniów cudzoziemskich nie otrzymuje systemowego wsparcia językowego, mimo że ich codzienna edukacja odbywa się w języku polskim. W wielu szkołach funkcjonują tzw. oddziały cudzoziemskie. Są to regularne klasy (a nie oddziały przygotowawcze), ale uczą się w nich tylko uczniowie z Ukrainy. Uczą się w nich, bo z powodu braku systemowego wsparcia nie znają wystarczająco dobrze języka polskiego, aby uczyć się w regularnych klasach. 1. Perspektywa nauczycieli Nauczyciele szkół podstawowych i ponadpodstawowych w licznych raportach (CEO, 2025, 2024, 2023; NIK, 2023) wskazują brak lub bardzo słabą znajomość języka polskiego przez uczniów cudzoziemskich jako jedno z najtrudniejszych wyzwań dydaktycznych i wychowawczych w procesie edukacji. Uczniowie, którzy nie znają języka edukacji szkolnej, mają ograniczony dostęp do treści nauczania, co utrudnia im rozwój i integrację. 2. Brak przedmiotu obowiązkowego Pomimo że nauka w polskiej szkole jest obowiązkowa dla wszystkich dzieci i odbywa się ona w języku polskim, wsparcie uczniów z doświadczeniem migracji słabo lub wcale nieznających języka polskiego odbywa się poprzez fakultatywne zajęcia opisane w dokumentach jako „dodatkowe zajęcia z języka polski”. Zajęcia te nie są obowiązkowym elementem kształcenia dla uczniów z doświadczeniem migracji i decyzje o uczestnictwie w nich pozostają w gestii rodziców tych dzieci, migrantów, którzy sami często mają problemy adaptacyjne i często nie rozumieją systemu, w którym uczą się dzieci. Brak jest także podstawy programowej, bo są to zajęcia dodatkowe, zatem nauczyciele nie wiedzą czego i jak uczyć. Jest to sytuacja zupełnie niezrozumiała: dzieci mają obowiązek uczestniczyć w zajęciach, na których języka często nie rozumieją, a szkoły nie mają narzędzia systemowego, by zapewnić im adekwatne wsparcie. 3. Praktyki międzynarodowe W krajach o restrykcyjnej polityce migracyjnej, dbających o bezpieczeństwo i spokój społeczny, takich jak choćby Szwajcaria, znajomość języka kraju osiedlenia stanowi warunek uczestnictwa w życiu społecznym i edukacyjnym. Dzieci cudzoziemskie obowiązkowo uczą się języka obowiązującego w kraju przyjmującym, co służy ich integracji, podnosi bezpieczeństwo obywateli oraz zapewnia większą spójność społeczną. Polska nie może pozostawać w tyle za tymi standardami. 4. Podstawa programowa już opracowana W Instytucie Badań Edukacyjnych powstała już ekspercka grupa, która opracowała podstawę programową dla języka polskiego jako drugiego. Oznacza to, że narzędzie merytoryczne i metodyczne jest gotowe do wdrożenia. Otwarte pozostaje pytanie: kiedy i w jakim trybie przedmiot „język polski jako drugi” zostanie wprowadzony do szkół? 1. Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie obowiązkowego przedmiotu „język polski jako drugi” dla wszystkich uczniów z doświadczeniem migracji, którzy dołączają do systemu edukacji w Polsce i nie posługują się językiem polskim na poziomie umożliwiającym im samodzielne uczestnictwo w zajęciach? 2. Czy podjęto działania legislacyjne i wykonawcze, które pozwolą wdrożyć opracowaną podstawę programową do języka polskiego jako drugiego oraz przygotować szkoły do realizacji nowych zadań? 3. Czy przewidziane jest zabezpieczenie środków finansowych w budżecie państwa na realizację przedmiotu „język polski jako drugi” oraz na szkolenie nauczycieli i przygotowanie materiałów dydaktycznych?

Odpowiedź na interpelację w sprawie wprowadzenia obowiązkowej nauki języka polskiego jako drugiego dla uczniów cudzoziemskich w polskim systemie edukacji Odpowiedź na interpelację nr 13024 w sprawie wprowadzenia obowiązkowej nauki języka polskiego jako drugiego dla uczniów cudzoziemskich w polskim systemie edukacji Odpowiadający: minister edukacji Barbara Nowacka Warszawa, 06-11-2025 Szanowni Państwo Posłowie, w odpowiedzi na pytania, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień: Czy Ministerstwo przewiduje wprowadzenie obowiązkowego przedmiotu „język polski jako drugi” dla wszystkich uczniów z doświadczeniem migracji, którzy dołączają do systemu edukacji w Polsce i nie posługują się językiem polskim na poziomie umożliwiającym im samodzielne uczestnictwo w zajęciach? Ministerstwo nie przewiduje na tym etapie wprowadzenia obowiązkowego przedmiotu „język polski jako drugi” dla wszystkich uczniów z doświadczeniem migracji. Opracowana zostanie natomiast podstawa programowa do nauczania dodatkowych, bezpłatnych zajęć z języka polskiego, uwzględniającego metodykę nauczania języka polskiego jako drugiego. Opracowanie projektu podstawy programowej zlecone zostało Instytutowi Badań Edukacyjnych – Państwowemu Instytutowi Badawczemu. Osoby niebędące obywatelami polskimi, podlegające obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, mają prawo do dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego nie dłużej niż przez okres 24 miesięcy. Dodatkową naukę języka polskiego dla tych osób organizuje organ prowadzący szkołę [1] . Zajęcia prowadzone są indywidualnie lub w grupach w wymiarze pozwalającym na opanowanie języka polskiego w stopniu umożliwiającym udział w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, nie niższym niż 2 godziny lekcyjne tygodniowo [2] . Czy podjęto działania legislacyjne i wykonawcze, które pozwolą wdrożyć opracowaną podstawę programową do języka polskiego jako drugiego oraz przygotować szkoły do realizacji nowych zadań? W związku ze, wskazanym wyżej, zleceniem prac IBE-PIB przygotowania projektu podstawy programowej do nauczania dodatkowych, bezpłatnych zajęć z języka polskiego, uwzględniającego metodykę nauczania języka polskiego jako drugiego, na tym etapie nie podjęto jeszcze działań legislacyjnych związanych z wdrożeniem wspomnianej podstawy programowej. Czy przewidziane jest zabezpieczenie środków finansowych w budżecie państwa na realizację przedmiotu „język polski jako drugi” oraz na szkolenie nauczycieli i przygotowanie materiałów dydaktycznych? Planowane jest przeprowadzanie szkoleń dla nauczycieli wdrażających do stosowania podstawy programowej do dodatkowych, bezpłatnych zajęć z języka polskiego. Szkolenia przeprowadzone zostaną przez placówki doskonalenia nauczycieli w ramach posiadanych przez nie środków finansowych. Środki finansowe na realizację dodatkowych, bezpłatnych zajęć z języka polskiego są co roku zabezpieczane w budżecie państwa. W rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 28 lipca 2025 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2026, przewidziano wagi P60, P61 i P62 dla uczniów lub słuchaczy korzystających z dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego, o której mowa w art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. Z poważaniem Barbara Nowacka Minister Edukacji [1] Art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.) [2] § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw (Dz. U. z 2023 r. poz. 2301)