Interpelacja w sprawie nowelizacji Karty Nauczyciela

Interpelacja w sprawie nowelizacji Karty Nauczyciela Interpelacja nr 12967 do ministra edukacji w sprawie nowelizacji Karty Nauczyciela Zgłaszający: Ewa Szymanowska, Bożenna Hołownia, Rafał Kasprzyk, Maja Ewa Nowak, Barbara Okuła, Łukasz Osmalak, Ewa Schädler, Piotr Paweł Strach, Kamil Wnuk Data wpływu: 16-10-2025 Szanowna Pani Minister, do mojego biura poselskiego zwrócili się nauczyciele oraz dyrektorzy szkół zaniepokojeni skutkami zmian wprowadzonych od bieżącego roku w art. 35 ust. 3d i 3e ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. Nowelizacja ta, ustanawiająca zasadę wypłaty wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe wyłącznie za zrealizowane zajęcia dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze, prowadzi do szeregu niepożądanych skutków praktycznych. Nauczyciele, którzy byli obecni w pracy i gotowi do prowadzenia zajęć, ale z przyczyn od nich niezależnych nie mogli ich przeprowadzić na przykład z powodu wycieczki szkolnej, wyjścia klasy do teatru lub muzeum, bądź nieobecności ucznia objętego zindywidualizowaną ścieżka kształcenia, lekcjami indywidualnymi realizowanymi z IPET-u (Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego), czy rewalidacją nie otrzymują wynagrodzenia za zaplanowane godziny. Dzieje się tak, mimo że pozostawali do dyspozycji szkoły. Prowadzi to do sytuacji, w której nauczyciel, mimo faktycznego świadczenia pracy i gotowości do jej realizacji, zostaje pozbawiony części wynagrodzenia. Co więcej, dyrektorzy szkół alarmują, że obowiązujące przepisy mogą zniechęcać nauczycieli do organizowania wyjść edukacyjnych i wycieczek, gdyż każdorazowa nieobecność klasy w szkole wiąże się dla nich z ryzykiem utraty wynagrodzenia. W dłuższej perspektywie może to negatywnie wpłynąć na rozwój pozalekcyjnej aktywności uczniów i zubożyć życie szkolne, gdzie proces edukacyjny ograniczałby się tylko do przeprowadzania lekcji bez żadnej aktywności uczniów poza ich ramy. Nowelizacja Karty Nauczyciela w art. 35 ust. 3a zmienia sytuację materialną nauczycieli specjalistów, którzy mają inne pensum niż nauczyciele uczący przy tablicy (18 godzin). Pracownicy świetlicy (26 godzin), biblioteki (30 godzin), pedagodzy i psycholodzy (22 godziny), mimo że idą na zastępstwo do klasy, mają płacone ze swojej stawki – czyli mniej. Regulacje przed zmianą wynagradzały ich tak samo jak nauczycieli przy tablicy, co dawało elementarne poczucie sprawiedliwości i równości wykonywanej pracy. W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania: Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej przeprowadziło analizę skutków ostatnich zmian w przepisach dotyczących wynagradzania nauczycieli za godziny ponadwymiarowe, szczególnie w kontekście sytuacji, gdy zajęcia nie odbywają się z przyczyn niezależnych od nauczyciela, a wcześniej zostały im przydzielone? Czy Pani Minister planuje podjęcie działań legislacyjnych mających na celu zapewnienie nauczycielom wynagrodzenia również w przypadkach, gdy byli obecni w pracy i gotowi do prowadzenia zajęć, ale nie mogły się one odbyć z powodów organizacyjnych, takich jak wycieczki szkolne, wyjścia klasowe czy nieobecność uczniów? Czy ministerstwo jako organ władzy publicznej, który ustanowił dany akt prawny, ma w planie dokonać nowej wykładni autentycznej w kontekście art. 35 ust. 3d i 3e Karty Nauczyciela? Czy zespół ministerialny,będzie planował nowelizacje już wprowadzonego prawa, tak by przywrócić równość w wynagrodzeniu za realizację nadgodzin przez nauczycieli specjalistów? Z poważaniem Ewa Szymanowska Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie nowelizacji Karty Nauczyciela Odpowiedź na interpelację nr 12967 w sprawie nowelizacji Karty Nauczyciela Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 12-11-2025 Szanowna Pani Poseł, Szanowni Państwo Posłowie, z godnie z art. 35 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986 z późn. zm.) godzinami ponadwymiarowymi są przydzielone nauczycielowi godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin tych zajęć. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe wypłaca się według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela z uwzględnieniem dodatku za warunki pracy. Od 1992 r. na mocy ustawy z dnia 5 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela (Dz. U. poz. 252), przepisy ustawy – Karta Nauczyciela nie zawierają już generalnej zasady, zgodnie z którą wynagrodzenie to przysługiwałoby w każdym przypadku usprawiedliwionego nieodbycia zajęć. Jednak brak jednoznacznych, ustawowych zapisów powodował różne interpretacje w zakresie wypłaty wynagrodzenia w przypadku, gdy nauczyciel nie mógł przeprowadzić godzin ponadwymiarowych z przyczyn istniejących po stronie szkoły. Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. poz. 1160): w przepisie art. 35 ust. 3d potwierdziła zasadę, że wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przysługuje za przydzielone i zrealizowane godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych. jednocześnie przewidziała od powyższej zasady dwa wyjątki, dzięki którym nauczyciel zachowuje prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, czyli: gdy nauczyciel zamiast przydzielonych zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych zrealizował w tym samym dniu zajęcia opiekuńcze lub wychowawcze, uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 Karty Nauczyciela; gdy nauczyciel nie zrealizował zajęć indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania na skutek przyczyn niezależnych od niego, a był gotów do ich realizacji (zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 127 ust. 20 ustawy – Prawo oświatowe). Pierwszy wyjątek dotyczy sytuacji, gdy nauczyciel, na polecenie dyrektora, realizuje inne obowiązki opiekuńcze lub wychowawcze, jak na przykład opiekę nad uczniami podczas wycieczki. Drugi przypadek dotyczy sytuacji, gdy niezrealizowanie przez nauczyciela przydzielonych mu w ramach godzin ponadwymiarowych zajęć indywidualnego, obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania, nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, np. choroby dziecka lub ucznia, a nauczyciel był gotów do realizacji tych zajęć. Zatem nauczyciel, który opiekuje się dziećmi na wycieczce szkolnej, w czasie konkursu, wyjścia do kina, teatru, na wystawę lub opiekuje się uczniami w czasie zawodów sportowych, otrzymuje pełne wynagrodzenie za zaplanowane wszystkie zajęcia, w tym za godziny ponadwymiarowe. Natomiast nauczyciel, który nie może zrealizować zaplanowanych zajęć np. z powodu wyjazdu klasy na wycieczkę lub nieobecności dziecka na zajęciach rewalidacyjnych, otrzymuje w pełnej wysokości wynagrodzenie zasadnicze wraz z należnymi dodatkami (np. dodatek stażowy, przydzielone dodatki funkcyjne) wynikające z zatrudnienia na określonym stanowisku, a jeżeli z powyższych przyczyn nie może zrealizować przydzielonych godzin ponadwymiarowych, może mieć w zamian: przydzielone doraźne zastępstwo, za które przysługuje wynagrodzenie w takiej samej stawce jak wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe lub przydzielone zajęcia opiekuńcze i wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów na terenie szkoły i wtedy zachowa prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe. Organizacja pracy szkoły należy do kompetencji dyrektora szkoły. Odnosząc się do kwestii wynagrodzenia za godziny doraźnych zastępstw, uprzejmie informuję że stosownie do art. 35 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela, wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i za godziny doraźnych zastępstw wypłaca się według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela, z uwzględnieniem dodatku za warunki pracy. Powyższy przepis w obecnym brzmieniu został nadany ustawą z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz. 1845) i obowiązuje od 31 sierpnia 2004 r. Dlatego już od ponad 20 lat nauczyciel, któremu przydzielono godzinę doraźnego zastępstwa otrzymuje wynagrodzenie według osobistej stawki zaszeregowania, a nie według stawki zastępowanego nauczyciela. Niezależnie od powyższego pragnę podkreślić, że projekt ww. ustawy był przegłosowany przez posłów ze wszystkich klubów parlamentarnych. W dniu 25 lipca br. w głosowaniu nr 45 na 39. posiedzeniu Sejmu RP głosowało 433 posłów, w tym 430 było za przyjęciem całości projektu ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw. Jednocześnie uprzejmie informuję, że 4 listopada 2025 r. został złożony do Sejmu przez Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska projekt ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela wprowadzający zmiany dotyczące zapewnienia nauczycielom prawa do wynagrodzenia w każdym przypadku, gdy niezrealizowanie przez nauczyciela przydzielonych mu godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel był gotów do realizacji tych zajęć. W kwestii godzin nadliczbowych, uprzejmie wyjaśniamy, że w związku z uchwałą z dnia 26 lutego 2025 r., III PZP 3/24, w której Sąd Najwyższy przyjął, że praca wykonywana przez nauczyciela ponad normy czasu pracy z art. 42 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, w Ministerstwie Edukacji Narodowej podjęto prace nad wypracowaniem rozwiązań prawnych w zakresie godzin nadliczbowych nauczycieli. Wieloaspektowe analizy wykazały konieczność uregulowania tych kwestii w szerszym kontekście uwarunkowań systemowych w zakresie czasu pracy i wynagradzania nauczycieli, z uwzględnieniem specyfiki pracy szkół. Ze względów organizacyjnych, nowe regulacje dotyczące rozliczania czasu pracy nauczycieli powinny wchodzić w życie z początkiem nowego roku szkolnego. Do czasu unormowania tych kwestii na gruncie pragmatyki nauczycielskiej, w zakresie godzin nadliczbowych należy stosować rozwiązania przyjęte w Kodeksie pracy, mając jednocześnie na uwadze przepisy art. 42 ustawy – Karta Nauczyciela. Organizując wycieczkę szkolną dyrektorzy szkół powinni zapewnić obsadę kadrową w sposób umożliwiający zachowanie norm czasu pracy obowiązujących nauczycieli. Jeżeli nie da się zapewnić takiej organizacji czasu pracy opiekunów wycieczki dyrektor szkoły może polecić nauczycielom, którzy mają sprawować opiekę na wycieczce, pracę w godzinach nadliczbowych, mając na względzie konieczność zapewnienia tym nauczycielom wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych lub czas wolny od pracy w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych. Uprzejmie proszę o przyjęcie powyższych wyjaśnień. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu