Odpowiedź Sekretarz stanu Henryk Kiepura
12.11.2025
Odpowiedź na interpelację w sprawie braku wsparcia państwa dla szkolnictwa branżowego w sektorze budowlanym
Odpowiedź na interpelację nr 12963
w sprawie braku wsparcia państwa dla szkolnictwa branżowego w sektorze budowlanym
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 12-11-2025
Szanowna Pani Poseł,
odpowiadając na interpelację w sprawie braku wsparcia państwa dla szkolnictwa branżowego w sektorze budowlanym.
Ad 1. Ile szkół branżowych o profilu budowlanym w Polsce zostało doposażonych w nowoczesny sprzęt i materiały dydaktyczne w latach 2020–2024?
Zapewnienie finansowania realizacji zadań przedszkola, szkoły lub placówki, zaspokojenie potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów, należy do kompetencji organu prowadzącego daną jednostkę systemu oświaty.
Zgodnie z przepisami art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe [1] organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów i zadań inwestycyjnych w tym zakresie.
Natomiast – zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych – środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Od 2025 r. zmianie uległ system finansowania jednostek samorządu terytorialnego. Z dniem 25 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ustawa ta zastąpiła ustawę z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W ramach ww. ustawy wprowadzono mechanizm potrzeb finansowych. Są to następujące potrzeby: wyrównawcze, oświatowe, rozwojowe, ekologiczne oraz uzupełniające [2] , które są finansowane dochodami JST. Nowa ustawa wprowadziła zmianę podstawy naliczania dochodów JST z tytułu udziału w podatku PIT i CIT z podatku należnego na dochody podatników co wpływa na wzmocnienie i ustabilizowanie finansów JST poprzez zwiększenie ich dochodów własnych. Subwencja ogólna ma stanowić wyłącznie uzupełnienie dochodów JST.
W zakresie finansowania zadań oświatowych określono, że dla jednostek samorządu terytorialnego od 2025 roku są naliczane kwoty potrzeb oświatowych zamiast wcześniej naliczanych środków w ramach subwencji oświatowej i tzw. dotacji przedszkolnej.
W związku z wejściem w życie nowej ustawy Minister Edukacji wydał rozporządzenie w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 [3] . Należy zauważyć, że finansowanie określone w rozporządzeniu w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych określa pewien sposób naliczenia środków , który determinuje wysokość kwot potrzeb oświatowych dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast same kwoty potrzeb oświatowych są elementem kalkulacyjnym, branym pod uwagę w kształtowaniu poziomu dochodów JST w danym roku budżetowym oraz w odróżnieniu od subwencji oświatowej, nie są częścią budżetu państwa.
Jednostki samorządu terytorialnego do roku 2024 mogły ubiegać się o środki z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na wydatki bieżące, w tym m.in. na dofinansowanie doposażenia pomieszczeń dla szkół rozpoczynających kształcenie w nowych zawodach oraz dofinansowanie doposażenia szkół i placówek oświatowych w zakresie pomieszczeń do nauki w nowo wybudowanych budynkach, nowych pomieszczeń do nauki pozyskanych w wyniku adaptacji. Kryteria podziału rezerwy były skierowane do jednostek samorządu terytorialnego będących organami prowadzącymi szkoły i placówki oświatowe, które mogły ubiegać się o środki z przeznaczeniem na doposażenie szkół.
Obecnie, w ramach podziału rezerwy na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego w obszarze oświaty na rok 2025 nie zaplanowano kryterium dotyczącego ww. dofinansowania. Ze względu na zmianę systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego kwota rezerwy jest niższa i nie obejmuje wszystkich kryteriów, które pojawiały się w ostatnich latach.
Kryteria podziału ww. rezerwy na rok 2025 obejmują określony zakres dofinansowania uzgodniony z Zespołem do spraw Edukacji, Kultury i Sportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego w dniu 3 czerwca br. Środki rezerwy mogą być przeznaczone dla jednostek samorządu terytorialnego realizujących zadania bieżące lub inwestycyjne m.in. w obszarze oświaty [4] . Kryteria podziału rezerwy na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego w obszarze oświaty na rok 2025 zostały opublikowane na stronie internetowej MEN:
https://www.gov.pl/web/edukacja/kryteria-podzialu-rezerwy-na-uzupelnienie-dochodow-jednostek-samorzadu-terytorialnego-w-obszarze-oswiaty-na-rok-2025
Jednocześnie informuję, że jak co roku jest możliwość aplikowania o dodatkowe środki zaplanowane w budżecie państwa, m.in. na realizację zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych). Są one zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej.
Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy w poz. 45 pn. - Środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego , dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami.
Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej Prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
O dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej jednostki samorządu terytorialnego wnioskują za pośrednictwem wojewody.
Ad 2. Czy Ministerstwo planuje wdrożenie krajowego programu modernizacji szkolnictwa branżowego, w szczególności w obszarze budownictwa i instalacji technicznych?
Jednym z kluczowych działań podjętych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w zakresie rozwoju kształcenia zawodowego, w tym w branży budowlanej oraz instalacyjnej jest podjęcie dialogu i współpracy z organizacjami branżowymi, w tym z przedstawicielami samorządu gospodarczego w ramach realizowanego od 2024 r. projektu pn. „Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwiększenie udziału przedstawicieli i przedstawicielek branż w rozwoju kształcenia zawodowego i uczenia się w miejscu pracy”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.
W listopadzie 2024 r. rozpoczęto cykl cotygodniowych spotkań branżowych poświęconych kształceniu zawodowemu, które są platformą do rozmów z przedstawicielami branż m. in. na temat zapotrzebowania na kadry średniego i niższego szczebla, sposobów pozyskiwania pracowników oraz potrzeb i oczekiwań branż związanych z kształceniem zawodowym. Spotkania mają także na celu prezentację możliwości współpracy pracodawców ze szkolnictwem branżowym, w tym kształcenia dualnego oraz pozyskanie reprezentantów branż do działań mających na celu doskonalenie i rozwój oraz promocję systemu kształcenia zawodowego. W 2024 r. odbyły się spotkania z przedstawicielami 6 sektorów gospodarki: ogrodnictwa, energetyki odnawialnej, mechaniki precyzyjnej, nieruchomości, automatyki i robotyki oraz lotnictwa, a od marca do października 2025 r. odbyło się już 20 spotkań w dziedzinach: zarządzanie nieruchomościami (FM), ochrona osób i mienia, transport drogowy, bezzałogowe statki powietrzne, przetwórstwo mleczarskie, papiernictwo, plecionkarstwo, przemysł drzewny, przemysł meblarski, kosmetyka i podologia, elektryka, energetyka, ślusarstwo, mechanika i obróbka skrawaniem, spawalnictwo, cukiernictwo, piekarstwo, dekarstwo, blacharstwo i ciesielstwo, stolarka budowlana, eksploatacja portów i terminali lądowych, eksploatacja portów i terminali morskich, logistyka, spedycja, transport intermodalny, budownictwo i eksploatacja infrastruktury kolejowej, eksploatacja i utrzymanie kolejowych środków transportu, interoperacyjność systemu kolei, transport kolejowy, turystyka i agroturystyka, teleinformatyka, rolnictwo, mechanizacja rolnictwa, technika weterynaryjna, obuwnictwo, przemysł skórzany, moda, włókiennictwo i tekstylia, renowacja elementów architektury i kamieniarstwo, chłodnictwo, klimatyzacja i pompy ciepła, instalacje sanitarne, grzewcze i gazowe, izolacje przemysłowe, odlewnictwo i metalurgia, handel, administracja i archiwistyka, ekonomia i rachunkowość przemysł targowo-wystawienniczy. Działania te będą kontynuowane w 2026 r., tak aby objęły wszystkie dziedziny zawodowe.
Ponadto, na podstawie Zarządzenia Ministra Edukacji z dnia 16 czerwca 2025 r. został powołany Krajowy zespół konsultantów branżowych do spraw zawodów i kwalifikacji właściwych dla zawodów szkolnictwa branżowego. Zespół jest organem pomocniczym ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Celem zespołu jest udział w tworzeniu, konsultowaniu i opiniowaniu rozwiązań organizacyjno-prawnych ukierunkowanych na dostosowanie szkolnictwa branżowego do potrzeb polskiej gospodarki oraz wyzwań współczesnego rynku pracy, w szczególności poprzez aktywną współpracę z pracodawcami.
Jednocześnie, w ramach ww. projektu, we współpracy z przedstawicielami branż, Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi także przegląd i modyfikację podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego, w tym pod kątem nowych technologii, a także transformacji cyfrowej.
Od września 2027 r. w szkołach ponadpodstawowych (liceach ogólnokształcących, technikach, branżowych szkołach I stopnia) będą również obowiązywać nowe podstawy programowe kształcenia ogólnego (dla klas I). Jednym z celów Reformy „Kompas Jutra” i zmian w podstawach programowych jest lepsze przygotowanie uczniów do podejmowania wyzwań współczesnego i dynamicznie zmieniającego się rynku pracy.
Ad 3. Jakie działania podejmowane są w celu zacieśnienia współpracy między szkołami branżowymi a przedsiębiorstwami budowlanymi w zakresie praktyk i kształcenia dualnego?
Jak wyżej wspomniano, od 2024 r. podejmowany jest dialog i współpraca z organizacjami branżowymi, w tym z przedstawicielami samorządu gospodarczego w ramach realizowanego przez MEN projektu pn. „Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwiększenie udziału przedstawicieli i przedstawicielek branż w rozwoju kształcenia zawodowego i uczenia się w miejscu pracy”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. W trakcie spotkań branżowych jednym z tematów podejmowanych z przedstawicielami branż jest praktyczna nauka zawodu uczniów w rzeczywistych warunkach pracy oraz współpraca pracodawców ze szkołami w tym zakresie.
W ramach ww. projektu zostanie opracowany poradnik dla pracodawców w zakresie podejmowania współpracy ze szkołami prowadzącymi kształcenie zawodowe, w tym szkołami kształcącymi w zawodach z branży budowlanej, a także dokonany zostanie przegląd rozwiązań prawnych w zakresie delegowania pracowników i pracownic firm do pracy w szkołach, pod kątem uwzględnienia nowych rozwiązań wspierających zaangażowanie pracowników w proces kształcenia zawodowego. Planuje się również opracowanie propozycji zmian legislacyjnych w tym zakresie.
Ad 4. Czy resort analizuje skutki braku wykwalifikowanych kadr technicznych dla realizacji publicznych inwestycji infrastrukturalnych?
MEN nie prowadzi analiz zapotrzebowania na kadry techniczne pod kątem publicznych inwestycji infrastrukturalnych, analizy takie prowadzone są natomiast w celu określenia zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Analizy te są realizowane z uwzględnieniem źródeł danych ekonomicznych, demograficznych i edukacyjnych na poziomie ogólnokrajowym i regionalnym, w przekroju branżowym, w tym: dokumentów strategicznych (strategii rozwoju państwa i poszczególnych województw), danych GUS (badania zapotrzebowania na absolwentów szkolnictwa branżowego, danych demograficznych, wskaźników ekonomicznych i makroekonomicznych), danych z urzędów pracy (danych publicznych służb zatrudnienia, internetowych ofert pracy) oraz danych edukacyjnych z Systemu Informacji Oświatowej i monitorowania losów absolwentów szkół wyższych, a także danych o inwestycjach, pochodzących z Kompasu Inwestycji. Ponadto do procesu zbierania danych służących przygotowaniu prognozy włączono konsultacje z resortami właściwymi dla poszczególnych zawodów oraz z radami sektorowymi ds. kompetencji, jak również badanie delfickie w środowisku Wojewódzkich Rad Rynku Pracy, Wojewódzkich Rad Dialogu Społecznego oraz organizacji branżowych.
Ad 5. Czy rozważane jest uruchomienie programów stypendialnych lub zachęt dla uczniów podejmujących naukę zawodów budowlanych i instalacyjnych?
Biorąc pod uwagę, że obecnie pracodawcy zgłaszają zapotrzebowanie na absolwentów szkół kształcących w bardzo różnych zawodach, w MEN nie są prowadzone prace dotyczące uruchomienia programów stypendialnych, czy też innych zachęt dla uczniów podejmujących naukę w zawodach budowlanych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ministrowie właściwi dla zawodów mogą wspomagać materialnie i organizacyjnie szkoły prowadzące kształcenie zawodowe oraz placówki i centra, o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy – Prawo oświatowe, w zakresie realizacji kształcenia zawodowego.
Ponadto, zachętą dla organów prowadzących szkoły kształcące w zawodach do uruchomienia kształcenia w danym zawodzie może być ujęcie tego zawodu w prognozie zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy. W obecnie obowiązującej prognozie, na tzw. liście krajowej (tj. liście zawodów o szczególnym zapotrzebowaniu na krajowym rynku pracy), znajduje się kilka zawodów z branży budowlanej, a co za tym idzie na uczniów rozpoczynających edukację w tych zawodach przy podziale łącznej kwoty potrzeb oświatowych między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego naliczona zostanie wyższa kwota.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 1043,
[2] Art. 23 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1572).
[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 1930.
[4] art. 34 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.