Interpelacja w sprawie przyznania uprawnień kierowcom OSP z kategorią B do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 5000 kg

Interpelacja w sprawie przyznania uprawnień kierowcom OSP z kategorią B do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 5000 kg Interpelacja nr 12755 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie przyznania uprawnień kierowcom OSP z kategorią B do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 5000 kg Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski Data wpływu: 07-10-2025 Gniezno, 7 października 2025 r. Szanowny Panie Ministrze, jednostki ochotniczej straży pożarnej pełnią kluczową rolę w systemie ratowniczo-gaśniczym, szczególnie na terenach wiejskich i podmiejskich, gdzie dostępność jednostek Państwowej Straży Pożarnej jest ograniczona. Dlatego istotne jest zapewnienie ich pełnej mobilności oraz natychmiastowej gotowości operacyjnej. Znaczącym elementem sił operacyjnych wykorzystywanych w jednostkach OSP, w szczególności na terenach wiejskich, są lekkie samochody ratowniczo-gaśnicze. Wiele z tych pojazdów, szczególnie zakupowanych do jednostek OSP w ostatnich latach, to pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t i nieprzekraczającej 5 t, jednak wymagające posiadania przez strażaka-kierowcę prawa jazdy kat. C. Rosnąca liczba takich pojazdów we flocie jednostek ochotniczych straży pożarnych jest wynikiem m.in. realizacji wytycznych Państwowej Straży Pożarnej, szczególnie w zakresie ilości posiadanej wody do celów gaśniczych. Również rosnąca ilość sprzętu ratownictwa technicznego powoduje, iż nowe pojazdy „lekkie“ przekraczają DMC 3,5 t. Wg posiadanych danych, w samym tylko województwie wielkopolskim znajduje się ponad 30 pojazdów ratowniczo-gaśniczych, których dopuszczalna masa całkowita przekracza 3500 kg i jednocześnie nie przekracza 5000 kg. Powyższa sytuacja i obecnie obowiązujące regulacje ograniczają możliwość prowadzenia takich pojazdów ratowniczo-gaśniczych do osób posiadających prawo jazdy kategorii C, co znacząco utrudnia funkcjonowanie jednostek OSP, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach. Niestety, obecne przepisy skutkują w efekcie znacznym ograniczeniem liczby dostępnych kierowców, co przekłada się na wydłużony czas reakcji na zdarzenia. Większość druhów posiadających uprawnienia kategorii C to osoby pracujące zawodowo, jako kierowcy pojazdów ciężarowych, co oznacza, że ich dostępność w godzinach pracy jest mocno ograniczona. W praktyce oznacza to, że w bardzo wielu przypadkach jednostki OSP nie mają wystarczającej liczby kierowców do natychmiastowego wyjazdu do akcji. Mając na uwadze powyższe Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski, reprezentujące samorządy lokalne w regionie, zwraca się z postulatem wprowadzenia w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2011 Nr 30 poz. 151 ze zm.) następującej zmiany: w art. 6 ust. 3 pkt 4 dodać literę c w brzmieniu: c ) pojazdem samochodowym uprzywilejowanym w jednostkach ochotniczych straży pożarnych i zespołach ratownictwa medycznego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5000 kg, z wyjątkiem autobusu i motocykla. Wprowadzenie zmian w przepisach i przyznanie uprawnień kierowcom OSP z kategorią B do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 5000 kg pozwoliłoby na znaczące zwiększenie liczby dostępnych kierowców i poprawę zdolności operacyjnej jednostek. Bez zmiany regulacji prawnych wiele jednostek OSP może mieć trudności w zapewnieniu kierowców do obsługi nowo zakupionych pojazdów. Warunki dające uprawienia do kierowania pojazdami uprzywilejowanymi OSP nie wymagają zmiany, w związku z czym zmiana przepisów nie będzie wiązała się z ponoszeniem dodatkowych kosztów przez gminy. Zmiana nie wygeneruje także dodatkowych kosztów po stronie budżetu państwa ani samych strażaków kierowców. Proponowana zmiana przepisów miałaby obejmować również zespoły ratownictwa medycznego, których pojazdy, z uwagi na rosnące wymagania techniczne, sprzętowe, wyposażeniowe doprowadzają do sytuacji, w których kierowane przez nich pojazdy mogą nieznacznie przekraczać 3,5 t. Obecne przepisy i sztywne stosowanie granicy DMC 3,5 t dla ww. pojazdów prowadzić może do patologicznych sytuacji, w których homologacja pojazdu i jego „formalna“ dopuszczalna masa całkowita ujawniona w dokumentach faktycznie nie przekracza 3,5 t, jednak pojazdy te podczas faktycznego poruszania się po drogach i pełnej obsadzie sprzętowej i ludzkiej przekraczają ww. granicę i narażają kierowcę ratownika na ew. odpowiedzialności za kierowanie pojazdem zbyt ciężkim i jednocześnie za dopuszczenie do przekroczenia DMC pojazdu. Wprowadzenie wyżej proponowanych zmian przepisów urealniłoby sytuację i umożliwiło faktyczne stosowanie przez producentów pojazdów lepszych rozwiązań, bardziej wytrzymałych i homologację pojazdów na nieco wyższych wartościach, bez utraty zdolności do kierowania tymi pojazdami przez kierowców-ratowników posiadających wyłącznie prawo jazdy kat. B. Proponowane rozwiązanie nie generuje zagrożenia w bezpieczeństwie ruchu, z uwagi na fakt, że zarówno kierowcy OSP, jak i kierowcy zespołów ratownictwa medycznego przechodzą odpowiednie szkolenia i badania. W przypadku kierowców OSP rozważyć można rozszerzenie zakresu kursu podstawowego realizowanego przez Państwową Straż Pożarną o zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa kierowania pojazdem o masie przekraczającej 3,5 t. Warto w tymi miejscu zaznaczyć także, że ustawodawca w art. 6 ust. 3 pkt 4 litera b dopuścił podobne do proponowanego odstępstwo od generalnej zasady limitu DMC pojazdu do 3,5 t dla prawa jazdy kat. B poprzez zapis: kat. B uprawnia do kierowania „pojazdem samochodowym zasilanym paliwami alternatywnymi o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t oraz nieprzekraczającej 4250 kg, jeżeli przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej 3,5 t wynika z zastosowania paliw alternatywnych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, a informacja o tym przekroczeniu jest odnotowana w dowodzie rejestracyjnym, pod warunkiem, że osoba posiada prawo jazdy kategorii B od co najmniej 2 lat“. A zatem uznaje się za zasadne dopuszczenie podobnego wyjątku w przepisach dla osób posiadających pojazdy zasilane paliwami alternatywnymi, tylko z uwagi na poszerzenie ich dostępności z uwagi na uwarunkowania konstrukcyjne wpływające na ich masę. W proponowanej zmianie rosnąca masa pojazdu jest wynikiem wymagań technicznych i sprzętowych wobec pojazdów ratunkowych. Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę pana Ministra o odpowiedź na następujące pytanie: Czy ministerstwo dostrzega zasadność postulatu SGiPW i planuje wprowadzenie zmiany w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2011 Nr 30 poz. 151 ze zm.) w art. 6 ust. 3 pkt 4 poprzez dodanie litery c o brzmieniu podanym powyżej? Z wyrazami szacunku Poseł Tadeusz Tomaszewski

Odpowiedź na interpelację w sprawie przyznania uprawnień kierowcom OSP z kategorią B do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 5000 kg Odpowiedź na interpelację nr 12755 w sprawie przyznania uprawnień kierowcom OSP z kategorią B do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 5000 kg Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 29-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12755 pana posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie przyznania uprawnień kierowcom OSP z kategorią B do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5000 kg , z uwzględnieniem stanowiska m.in. Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP), uprzejmie przedstawiam, co następuje. Zgodnie z art. 8 w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych [1] do udziału w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych jest uprawniony strażak, który: ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat (umożliwia się pełnienie funkcji kierowcy przez strażaków ratowników OSP [2] po ukończeniu przez nich 65 lat pod warunkiem posiadania aktualnych badań lekarskich dopuszczających do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych), posiada aktualne ubezpieczenie (od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków podczas wykonywania powierzonych zadań), posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych, odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Jednocześnie kwalifikacje osoby, która może kierować pojazdem uprzywilejowanym, zostały określone w art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami [3] , zgodnie z którym pojazdem uprzywilejowanym może kierować osoba, która: ukończyła 21 lat, posiada prawo jazdy kategorii odpowiedniej do rodzaju pojazdu, ukończyła kurs dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi, uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym, posiada zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym w zakresie określonej kategorii prawa jazdy. Przepis art. 106 ust. 3 ww. ustawy zwalnia kierujących pojazdami strażaków OSP z wymogu ukończenia kursu dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi. Natomiast na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych : szkolenia, w tym szkolenia specjalistyczne strażaków ratowników OSP oraz kandydatów na strażaków ratowników OSP, prowadzi nieodpłatnie PSP na podstawie programów opracowywanych przez komendanta głównego PSP i zatwierdzanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz na podstawie programu kursu w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy, o którym mowa w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym [4] , w ramach szkoleń specjalistycznych dla strażaków ratowników OSP są realizowane kursy przygotowujące do uzyskiwania przez strażaków ratowników OSP kwalifikacji i uprawnień do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t. Należy wskazać, że zasady organizacji systemu szkolenia dla strażaków ratowników OSP określa, zatwierdzony przez komendanta głównego PSP, dokument [5] pn. „Zasady przygotowania strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych do udziału w działaniach ratowniczych“. Obecnie PSP prowadzi szkolenia dla OSP na podstawie zatwierdzonych przez ministra spraw wewnętrznych i administracji programów, w tym m.in.: Programu [6] szkolenia kierowcy-konserwatora sprzętu ratowniczego ochotniczych straży pożarnych, Programu [7] szkolenia kierującego działaniem ratowniczym dla strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych (dowódcy OSP), Programu [8] szkolenia przygotowującego do egzaminu dopuszczającego do kierowania pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t dla strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych. Ponadto zgodnie z „Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026“ przewiduje się przeszkolenie co najmniej 500 kierowców rocznie w zakresie prowadzenia pojazdów objętych obowiązkiem posiadania prawa jazdy kategorii C+E oraz D z przeznaczeniem dla krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i mobilizacji do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe może znacząco zwiększyć liczbę kierowców z uprawnieniami do kierowania pojazdami uprzywilejowanymi oraz poprawić zdolności operacyjne jednostek OSP. Zgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami do kierowania pojazdami na drogach publicznych jest wymagane posiadanie odpowiednich uprawnień. Ustawodawca w art. 6 ust. 3 pkt 4 lit. b ww. ustawy umożliwił prowadzenie pojazdów powyżej 3,5 t osobom posiadającym prawo jazdy kategorii B, jednakże powyższe wynika z przekroczenia masy pojazdu w związku z zastosowaniem paliwa alternatywnego i związanych z nim rozwiązań technicznych. W przypadku pojazdów elektrycznych zasilanych wodorem, gazem ziemnym sprężonym (CNG), gazem ziemnym skroplonym (LNG) lub innymi paliwami alternatywnymi łączna masa całkowita pojazdu może przekraczać 3,5 t, dochodząc do 4250 kg. Wyższa masa ww. pojazdów wynika bezpośrednio z zastosowania alternatywnych źródeł napędu (np. masy akumulatorów, zbiorników na gaz). Przedmiotowe rozwiązanie odpowiada obecnie zmieniającemu się rynkowi motoryzacyjnemu, który dostosowuje się do przyjętej polityki ograniczającej emisję spalin i CO 2 . Aby prowadzić ww. pojazd, konieczne jest spełnienie kilku warunków: należy posiadać prawo jazdy kategorii B od co najmniej 2 lat, a w dowodzie rejestracyjnym pojazdu musi znajdować się adnotacja o tym, że jego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 t z powodu zastosowania paliwa alternatywnego. Odnośnie do przedstawionej przez Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski propozycji rozszerzenia dla kierowców OSP zakresu kursu podstawowego realizowanego przez PSP o zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa kierowania pojazdem o masie przekraczającej 3,5 t, należy pamiętać, że uczestnikami szkolenia podstawowego nie są jedynie kierowcy. Jednocześnie, w ocenie zarówno Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), jak i Komendy Głównej PSP, przyznanie kierowcom OSP, posiadającym prawo jazdy kategorii B, uprawnień do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5 t jest niezasadne, przede wszystkim z uwagi na ryzyko wystąpienia zagrożenia w ruchu drogowym, wynikające m.in. ze: znacznej różnicy między wymogami dotyczącymi kategorii B i kategorii C. W zakresie kategorii C wymaga się od kierowców większej wiedzy, umiejętności i sprawności fizycznej przy prowadzeniu pojazdu. Dodatkowa różnica jest związana z rodzajem i masą pojazdów, którymi można kierować. Jednocześnie wymagania, szkolenia i egzaminy w przypadku kategorii C są bardziej zaawansowane ze względu na zwiększoną odpowiedzialność związaną z prowadzeniem ciężkich pojazdów, co wynika z dużych różnic w zakresie skali i złożoności pojazdów; zwiększonego ryzyka wystąpienia zdarzeń drogowych z udziałem kierujących pojazdem uprzywilejowanym (w tym przypadku ratowniczym) oraz innych uczestników ruchu drogowego, zwłaszcza niechronionych, związanego z umożliwieniem kierowania pojazdem uprzywilejowanym bez stosownych kwalifikacji; zwiększonego ryzyka narażenia na znaczące straty finansowe w przypadku ewentualnych szkód (wartość średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego wynosi około 1,2 mln zł lub więcej, w zależności od stanu wyposażenia). Mając powyższe na uwadze, pragnę poinformować, że aktualnie w MSWiA nie są prowadzone prace legislacyjne w zakresie stanowiącym przedmiot niniejszej interpelacji. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. 2025 poz. 244. [2] Ochotniczych straży pożarnych. [3] t.j. Dz. U. 2025 poz. 1226. [4] Dz. U. 2025 poz. 91 z późn. zm. [5] Z 11 września 2023 r. [6] Z 4 marca 2022 r. [7] Z 4 marca 2022 r. [8] Z 1 grudnia 2022 r.