Interpelacja w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich

Interpelacja w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich Interpelacja nr 12668 do ministra edukacji, ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich Zgłaszający: Paulina Matysiak Data wpływu: 03-10-2025 Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze, otrzymałam stanowisko organizacji SOS dla Edukacji dotyczące organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich, oparte na raporcie „Miejsce praktyk w kształceniu nauczycieli”. Zawarte w nim postulaty i diagnoza problemów skłaniają do refleksji i działań ze strony resortów odpowiedzialnych za system edukacji i szkolnictwo wyższe. Praktyki zawodowe stanowią kluczowy element w procesie kształcenia przyszłych nauczycielek i nauczycieli. To podczas nich młodzi ludzie mają okazję skonfrontować wiedzę teoretyczną z rzeczywistością szkolną, a jakość i sposób ich organizacji decydują o kompetencjach zawodowych absolwentów oraz ich motywacji do podjęcia pracy w szkole. Obecny model praktyk w Polsce pozostawia jednak wiele do życzenia. W raporcie wskazano m.in. na brak systemowych standardów ich prowadzenia, niedookreśloną rolę nauczycieli-mentorów, brak wsparcia finansowego ze strony samorządów i państwa, a przede wszystkim bardzo niskie lub wręcz symboliczne wynagrodzenia dla nauczycieli opiekujących się studentami. SOS dla Edukacji przypomina, że zgodnie z najnowszymi wytycznymi Komisji Europejskiej praktyki zawodowe powinny łączyć wartość edukacyjną z zapewnieniem odpowiednich warunków pracy, w tym adekwatnego wynagrodzenia oraz zabezpieczeń socjalnych. Tymczasem w Polsce obszar ten jest systemowo zaniedbany, mimo że to właśnie dobrze przygotowani i wspierani nauczyciele stanowią fundament wysokiej jakości edukacji. Organizacja apeluje o zmiany systemowe obejmujące m.in. stworzenie sieci profesjonalnych szkół dobrych praktyk, wprowadzenie stabilnego systemu wynagrodzeń dla nauczycieli-mentorów, formalne uznanie i wsparcie ich roli poprzez szkolenia i włączenie w proces dydaktyczny, a także zwiększenie przejrzystości i podmiotowości studentów. W mojej ocenie postulaty te są zasadne i dobrze wpisują się w konieczność odbudowy prestiżu zawodu nauczyciela oraz wzmocnienia akademickiego kształcenia kadry pedagogicznej. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego popierają postulaty organizacji SOS dla Edukacji dotyczące praktyk nauczycielskich? Czy prowadzone są obecnie prace nad systemowym uregulowaniem kwestii organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich? Czy ministerstwa planują wprowadzenie minimalnych stawek wynagrodzeń dla nauczycieli sprawujących opiekę nad studentami oraz określenie stabilnych źródeł ich finansowania? Czy w planach obu resortów znajduje się stworzenie sieci szkół dobrych praktyk i formalne uznanie roli mentorów w systemie kształcenia nauczycieli? W jaki sposób ministerstwa zamierzają włączyć środowisko akademickie, nauczycielskie oraz organizacje społeczne w proces przygotowania i wdrażania zmian w zakresie praktyk zawodowych? Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich Odpowiedź na interpelację nr 12668 w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 27-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Pauliny Matysiak w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich. Szanowna Pani Poseł, kształcenie przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela odbywa się w systemie szkolnictwa wyższego na studiach i studiach podyplomowych prowadzonych przez uczelnie. Warunki i sposób kształcenia nauczycieli określa rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 453). W standardzie określono m.in. wymiar, formę, sposób i miejsca realizacji praktyk pedagogicznych, a także ogólne i szczegółowe efekty uczenia się, jakie w trakcie praktyk zawodowych powinien osiągnąć absolwent studiów przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela. Organizacja praktyk pedagogicznych, ich finansowanie oraz odpowiedzialność za właściwą realizację należy do podmiotu prowadzącego kształcenie, tj. uczelni. Ministerstwo Edukacji Narodowej podejmuje działania służące tworzeniu w szkołach i placówkach (jednostkach systemu oświaty) warunków do prowadzenia w nich praktyk pedagogicznych pozwalających na wykształcenie kompetencji niezbędnych przyszłym nauczycielom. W ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 (POWER) zrealizowano projekt pn. „Wsparcie tworzenia sieci szkół ćwiczeń” – finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). Głównym celem projektu było przygotowanie założeń prawno-organizacyjnych i finansowych szkół ćwiczeń, a także zaproponowanie przykładowych form i metod pracy umożliwiających utworzenie oraz prowadzenie szkoły jako szkoły ćwiczeń. Powyższy projekt realizowano w dwóch etapach: jako projekt pozakonkursowy - realizowany przez Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie (ogólnokrajową placówkę doskonalenia nauczycieli prowadzoną przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania), jako projekt konkursowy - ogłoszony przez Departament Funduszy Strukturalnych Ministerstwa Edukacji Narodowej. W ramach projektu pozakonkursowego: - opracowano „Model szkoły ćwiczeń. Standardy pracy i współpracy szkoły ćwiczeń z instytucjami wspomagania oraz innymi szkołami i uczelniami”; - w 11 szkołach przeprowadzony został pilotaż opracowanej koncepcji szkoły ćwiczeń i przygotowano kadrę pedagogiczną do realizacji zadań w tym zakresie; - przygotowano trenerów wspierających działania nauczycieli i dyrektorów; - stworzono zestawy materiałów szkoleniowych, w tym materiałów multimedialnych dla nauczycieli, dyrektorów, pracowników systemu doskonalenia i nadzoru pedagogicznego oraz uczelni; - opracowano programy 10 kursów e-learningowych; - przygotowano założenia merytoryczne do prowadzenia działań konkursowych obejmujących tworzenie szkół ćwiczeń w poszczególnych województwach. Informacje o materiałach wypracowanych w ramach projektu są dostępne pod linkiem: https://ore.edu.pl/category/projekty-po-wer/szkola-cwiczen/szkola-cwiczen-aktualnosci/ W ramach projektu konkursowego rolę szkół ćwiczeń podjęło 41 szkół. W 2021 r. - na zlecenie Ośrodka Rozwoju Edukacji w Warszawie – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu opracował raport pt. „Funkcjonalność modelu szkoły ćwiczeń. Raport z badania.” W 2022 r. - na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej - opracowano raport końcowy z ewaluacji wspomagania szkół w PO WER. W 2024 r. - na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej - przeprowadzono ewaluację rezultatów działań PO WER w obszarze edukacji oraz roli e-materiałów w cyfryzacji oświaty. Przygotowane raporty wykazały, że założenia projektów zostały zrealizowane i wysoko ocenione przez beneficjentów. Projekty wysoko oceniła także Komisja Europejska. Obecnie szkoły ćwiczeń mogą być tworzone w ramach regionalnych programów operacyjnych (link do modelu szkoły ćwiczeń jest dostępny w opracowanych przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej rekomendacjach dla regionów „Edukacja i uczenie się przez całe życie w programach regionalnych”). W perspektywie EFS w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) planowane jest utworzenie szkół ćwiczeń w systemie kształcenia zawodowego. Po zakończeniu realizacji projektu dotyczącego tworzenia szkół ćwiczeń w systemie kształcenia zawodowego - na podstawie rekomendacji z obu projektów - zostaną przygotowane projekty rozwiązań pozwalające zapewnić symetryczne regulacje. Odnosząc się do pytania dotyczącego minimalnych stawek wynagrodzeń za opiekę nad studentami oraz roli mentorów w systemie kształcenia nauczycieli, wyjaśnić należy, że składniki wynagrodzenia nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego są określone w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.). We wskazanym art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawodawca wymienił przysługujące nauczycielowi dodatki w tym dodatek funkcyjny. Jednocześnie na mocy upoważnienia zawartego w ww. ustawie wydane zostało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 755). Zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia do uzyskania dodatku funkcyjnego uprawnieni są nauczyciele, którym powierzono: 1) stanowisko dyrektora lub wicedyrektora przedszkola, szkoły, placówki lub innej jednostki organizacyjnej, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, zwanej dalej "szkołą", albo inne stanowisko kierownicze przewidziane w statucie szkoły; 2) sprawowanie funkcji: a) wychowawcy klasy, b) doradcy metodycznego lub nauczyciela-konsultanta, c) mentora, d) nauczyciela opiekującego się oddziałem przedszkolnym. Należy podkreślić, że mentor, o którym mowa w § 5 pkt 2 lit. c rozporządzenia w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy, dotyczy funkcji sprawowanej przez nauczyciela przy awansie zawodowym, który nauczyciele odbywają na mocy Rozdziału 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Aktualnie przepisy pragmatyki zawodowej nauczycieli nie przewidują możliwości przydzielania nauczycielom funkcji mentora czy opiekuna studentów odbywających praktyki zawodowe (nauczycielskie) w szkole. Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega znaczenie jakości praktyk pedagogicznych dla przygotowania przyszłych nauczycieli. W zakresie swojej właściwości podejmuje działania (wskazane powyżej), których efekty będą mogły służyć poprawie warunków realizacji i jakości praktyk. Ministerstwo jest również otwarte na współpracę w tym zakresie ze środowiskiem akademickim i podmiotami zaangażowanymi w zapewnianie jakości kształcenia przyszłych nauczycieli. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu