Interpelacja w sprawie nieskutecznego egzekwowania obowiązku tworzenia straży ochrony kolei przez spółki przewozowe oraz konsekwencji tego stanu rzeczy dla bezpieczeństwa publicznego

Interpelacja w sprawie nieskutecznego egzekwowania obowiązku tworzenia straży ochrony kolei przez spółki przewozowe oraz konsekwencji tego stanu rzeczy dla bezpieczeństwa publicznego Interpelacja nr 12650 do ministra infrastruktury, ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie nieskutecznego egzekwowania obowiązku tworzenia straży ochrony kolei przez spółki przewozowe oraz konsekwencji tego stanu rzeczy dla bezpieczeństwa publicznego Zgłaszający: Marta Stożek, Małgorzata Tracz Data wpływu: 02-10-2025 Szanowny Panie Ministrze, zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, zarządcy infrastruktury kolejowej mają obowiązek powołać własną straż ochrony kolei. Obowiązek ten został dotąd spełniony wyłącznie przez dwa podmioty – PKP PLK SA (Straż Ochrony Kolei) oraz PKP SKM w Trójmieście (Straż Ochrony Kolei SKM). Pozostałe największe spółki przewozowe, które łącznie odpowiadają za ponad 40% krajowego ruchu pasażerskiego, nie utworzyły takich formacji. W efekcie odpowiedzialność za bezpieczeństwo na kolei spoczywa na niedoinwestowanej SOK, służbach publicznych (głównie Policji), a także podmiotach prywatnych – agencjach ochrony. Zgodnie z raportem NIK z 2024 r. wiele spółek przewozowych nie opracowało podstawowych procedur bezpieczeństwa, np. na wypadek napadów, kradzieży czy włamań do pociągów i infrastruktury. Równocześnie w 2024 r. SOK zrealizowała 54 tys. patroli w pociągach pasażerskich, co jest nieprzesadnie wielką liczbą, wziąwszy pod uwagę, że w 2023 roku na krajowe tory wyjechało prawie 2 miliony składów, które obsłużyły 370 mln pasażerów. Średnia wykrywalność przestępstw przez SOK wyniosła 15%, wobec blisko 50% w przypadku Policji (porównanie dotyczy podobnego katalogu przestępstw przeciwko mieniu i zdrowiu). Niewątpliwie wpływ na ten stan rzeczy ma umiejscowienie SOK w kontekście indywidualnych podmiotów działających na zasadzie spółek handlowych. Zasada maksymalizacji zysków, przy jednoczesnej minimalizacji kosztów musi w oczywisty sposób wpływać na niedoinwestowanie formacji, a w wielu przypadkach powodować po prostu jej niepowstanie. W efekcie powstaje przestrzeń, w której liczne sytuacje zagrożenia na kolei obsługiwane są przez inne niż SOK służby, które zresztą same funkcjonują, jak Policja, w sytuacji znaczących niedoborów kadrowych. Uzasadnienie potrzeby reakcji: Brak egzekwowania obowiązku tworzenia straży kolejowych przez przewoźników rodzi poważne obawy w kontekście bezpieczeństwa publicznego. Skala przewozów oraz status kolei jako infrastruktury krytycznej wymagają spójnej, centralnie zarządzanej i efektywnie działającej formacji ochrony, która jest w pełni zintegrowana z państwowymi systemami zarządzania kryzysowego. 1. Czy ministerstwo planuje podjęcie prac legislacyjnych nad nowelizacją ustawy o transporcie kolejowym w celu uszczelnienia obowiązku tworzenia straży ochrony kolei oraz określenia sankcji za jego nieprzestrzeganie? 2. Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec koncepcji przekształcenia straży ochrony kolei w jednolitą, państwową formację ochrony kolei, działającą na wzór Policji lub Straży Granicznej, podległą ministerstwu właściwemu do spraw wewnętrznych? 3. Ile razy w latach 2023–2024 Policja interweniowała w pociągach pasażerskich oraz na dworcach kolejowych? 4. Ile zgłoszeń dotyczących przestępstw i wykroczeń na kolei wpłynęło w tym samym okresie na numery alarmowe 112 oraz 997, zwłaszcza tych, które dotyczyły pasażerów? 5. Jakie są roczne koszty ponoszone przez spółki przewozowe na rzecz prywatnych firm ochroniarskich świadczących usługi na dworcach i w taborze kolejowym? 6. W jaki sposób ministerstwo reaguje na nieprawidłowości wykazane przez NIK w zakresie zarządzania bezpieczeństwem przez przewoźników? 7. Czy państwo polskie posiada mechanizmy zapewniania spójnych standardów kompetencji oraz koordynacji działań między formacjami publicznymi (SOK, Policja, Straż Graniczna, wojsko) i podmiotami prywatnymi, w szczególności w kontekście zagrożeń militarnych i terrorystycznych? Z poważaniem Marta Stożek Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie nieskutecznego egzekwowania obowiązku tworzenia straży ochrony kolei przez spółki przewozowe oraz konsekwencji tego stanu rzeczy dla bezpieczeństwa publicznego Odpowiedź na interpelację nr 12650 w sprawie nieskutecznego egzekwowania obowiązku tworzenia straży ochrony kolei przez spółki przewozowe oraz konsekwencji tego stanu rzeczy dla bezpieczeństwa publicznego Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 28-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12650 posłanek: pani Marty Stożek i pani Małgorzaty Tracz w sprawie nieskutecznego egzekwowania obowiązku tworzenia straży ochrony kolei przez spółki przewozowe oraz konsekwencji tego stanu rzeczy dla bezpieczeństwa publicznego, na podstawie stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam informacje pozostające w zakresie właściwości resortu spraw wewnętrznych i administracji. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z regulacjami wynikającymi z ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym [1] właściwy w zakresie problematyki poruszonej w niniejszej interpelacji jest minister infrastruktury, do którego również zostało skierowane ww. wystąpienie. Ponadto informuję, że z przekazanego przez Komendę Główną Policji (KGP) stanowiska wynika, iż forma i zakres gromadzonych przez Policję danych uniemożliwia ich wygenerowanie w zakresie wnioskowanym w przedmiotowej interpelacji. Jednocześnie warto wskazać, że aktualnie obowiązuje Porozumienie w sprawie przyjęcia do stosowania „Strategii działań zmierzających do poprawy stanu bezpieczeństwa na obszarach kolejowych i w pociągach“ z dnia 8 października 2015 r. zawarte między komendantem głównym Policji, komendantem głównym Straży Granicznej, komendantem głównym Żandarmerii Wojskowej a przedstawicielami 17 spółek kolejowych realizujących przewozy na terenie całego kraju. W myśl postanowień wskazanego powyżej porozumienia, dla zapewnienia i maksymalnego usprawnienia procesu podejmowania decyzji oraz w celu właściwej koordynacji działań, został powołany Centralny Zespół ds. Bezpieczeństwa na obszarach kolejowych i w pociągach. Natomiast na terenie województw zostały powołane regionalne zespoły ds. bezpieczeństwa na obszarach kolejowych i w pociągach. Zgodnie ze stanowiskiem przekazanym przez KGP obecnie trwają prace nad dostosowaniem zapisów porozumienia do aktualnych warunków organizacyjno-strukturalnych na rynku podmiotów kolejowych, a także identyfikowanych zagrożeń na obszarach kolejowych. Ponadto warto zaznaczyć, że z inicjatywy KGP na terenach kolejowych są realizowane działania prewencyjne Policji i podmiotów zewnętrznych, których celem jest zapewnienie bezpieczeństwa osobom wyjeżdżającym i powracającym z wypoczynku, w szczególności w okresie zwiększonego ruchu podróżnych na głównych – najbardziej zagrożonych ciągach i kolejowych węzłach komunikacyjnych. Istotnym aspektem działań Policji jest także udział w ogólnoeuropejskich działaniach organizowanych przez międzynarodową organizację państw członkowskich UE-RAILPOL zrzeszającą służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo na kolei. Przedstawiając powyższe, należy wskazać, że w informacji o wynikach kontroli Najwyższej Izby Kontroli (NIK) pt.: Funkcjonowanie systemu zarządzania kryzysowego na kolei [2] NIK sformułowała wnioski skierowane bezpośrednio do prezesa Rady Ministrów oraz ministra infrastruktury. Przedstawione przez izbę wnioski nie dotyczyły ministra spraw wewnętrznych i administracji. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. 2025 poz. 1234. [2] Informacja o wynikach kontroli NIK, znak: KIN.430.2.2024, nr ewid. 34/2024/P/23/017/KIN.