Interpelacja w sprawie konieczności utworzenia awaryjnego systemu głębinowych ujęć wody na terenie miast w Polsce

Interpelacja w sprawie konieczności utworzenia awaryjnego systemu głębinowych ujęć wody na terenie miast w Polsce Interpelacja nr 12638 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie konieczności utworzenia awaryjnego systemu głębinowych ujęć wody na terenie miast w Polsce Zgłaszający: Bartosz Józef Kownacki Data wpływu: 01-10-2025 Szanowny Panie Premierze, zwracam się z uprzejmą prośbą o podjęcie działań mających na celu utworzenie awaryjnego systemu głębinowych ujęć wody w miastach na terenie całego kraju. Dnia 30 lipca 2025 r. złożona została petycja dotycząca utworzenia takiego systemu – rozwiązania o kluczowym znaczeniu dla zapewnienia bezpieczeństwa oraz zwiększenia szans przeżycia mieszkańców polskich miast w sytuacji kryzysowej, w tym w przypadku wybuchu wojny. Choć petycja została pierwotnie skierowana w odniesieniu do miasta Krakowa, poruszana problematyka ma charakter uniwersalny i dotyczy wszystkich aglomeracji miejskich w Polsce. W dniu 5 września 2025 r. zastępca prezydenta miasta Krakowa, Pan Stanisław Mazur, udzielił odpowiedzi na przedmiotową petycję. Następnie, dnia 25 września 2025 r., wnioskodawca przesłał swoje stanowisko wraz z listą sugerowanych działań oraz szacunkowym kosztem realizacji projektu awaryjnego systemu głębinowych ujęć wody. Z przedstawionej korespondencji wynika jednoznacznie, iż istnieje realna potrzeba wdrożenia tego rodzaju rozwiązań, które mogłyby stanowić istotny element systemu bezpieczeństwa ludności cywilnej w sytuacjach nadzwyczajnych. W związku z powyższym zwracam się z prośbą o rozważenie ujęcia realizacji tego zadania w ramach rządowego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026, w którym przewidziano środki finansowe w wysokości 17 mld zł pozostające w dużej części w dyspozycji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Mając na uwadze wagę problemu oraz konieczność zapewnienia mieszkańcom miast dostępu do wody pitnej w sytuacjach kryzysowych, wnoszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy zostanie uruchomiony program pilotażowy budowy awaryjnych głębinowych ujęć wody w wybranych miastach wojewódzkich? Czy rząd RP planuje włączenie zadania polegającego na budowie awaryjnych głębinowych ujęć wody do Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026? Czy zostanie opracowany krajowy plan wdrożenia tego systemu w pozostałych jednostkach samorządu terytorialnego? Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji rozważa uruchomienie dedykowanego programu wsparcia dla samorządów w tym zakresie? Czy będzie zabezpieczenie środków finansowych na realizację przedmiotowego zadania w budżecie państwa na rok 2025? Jakie działania są obecnie podejmowane w celu zapewnienia dostępu do wody pitnej dla ludności w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowej lub konfliktu zbrojnego? Czy rząd planuje przeprowadzenie audytu stanu zabezpieczenia wodnego miast na wypadek zagrożeń o charakterze militarnym lub infrastrukturalnym?

Odpowiedź na interpelację w sprawie konieczności utworzenia awaryjnego systemu głębinowych ujęć wody na terenie miast w Polsce Odpowiedź na interpelację nr 12638 w sprawie konieczności utworzenia awaryjnego systemu głębinowych ujęć wody na terenie miast w Polsce Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 24-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12638 Pana Posła Bartosza Kownackiego w sprawie konieczności utworzenia awaryjnego systemu głębinowych ujęć wody na terenie miast w Polsce [1] , w porozumieniu z Ministrem Infrastruktury, uprzejmie przedstawiam co następuje. Minister Infrastruktury w piśmie [2] z 21 października 2025 r. wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków [3] , zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Doprecyzowaniem ww. normy prawnej jest art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym [4] stanowiący, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w szczególności w sprawie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, stanowi zadanie własne gminy. Do obowiązków gminy należy zaopatrzenie mieszkańców gminy w wodę, tym samym gmina nie może tego obowiązku zaniechać ani przerzucać na inne podmioty. Władztwo organów gminy i obowiązki z tym związane obejmują wszystkich mieszkańców gminy, jako członków wspólnoty samorządowej i całe terytorium należące do danej gminy. Jednakże niektórzy mieszkańcy gminy lub grupy mieszkańców zaopatrują się w wodę z własnych studni lub z ujęć wody, nienależących formalnie do gminy, czy też z przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, którym gmina powierzyła na swym terenie wykonywanie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Odnosząc się do zagadnień poruszonych w niniejszej interpelacji Minister Infrastruktury wskazał, że elementy, urządzenia zakładów wodociągowo-kanalizacyjnych uznane jako niezbędne, w celu zapewnienia dostępu do wody pitnej dla ludności, zdefiniowane jako infrastruktura krytyczna, są poddawane szczególnej ochronie. Zgodnie z art. 3 pkt. 2 lit. f ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym [5] , infrastruktura krytyczna obejmuje m.in. systemy zaopatrzenia w wodę. Na podstawie art. 6 ust. 5 ww. ustawy właściciele oraz posiadacze samoistni i zależni obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej mają obowiązek ich ochrony, w szczególności przez przygotowanie i wdrażanie, stosownie do przewidywanych zagrożeń, planów ochrony infrastruktury krytycznej oraz utrzymywanie własnych systemów rezerwowych zapewniających bezpieczeństwo i podtrzymujących funkcjonowanie przedmiotowej infrastruktury, do czasu jej pełnego odtworzenia. Zagadnienia dotyczące kwalifikacji systemów oraz wchodzących w ich skład powiązanych ze sobą funkcjonalnie obiektów, w tym obiektów budowlanych, urządzeń, instalacji, usług kluczowych dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służących zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców regulują przepisy ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej (NPOIK), który jest przyjmowany przez Radę Ministrów w drodze uchwały. Zgodnie z załącznikiem numer 2 do NPOIK – „Kryteria pozwalające wyodrębnić obiekty, instalacje, urządzenia i usługi wchodzące w skład systemów infrastruktury krytycznej”, wytypowany obiekt powinien być poddany ocenie pod względem spełnienia wymogów określonych kryteriami sektorowymi i przekrojowymi. Załącznik numer 2 do NPOIK ma charakter niejawny i jest prawnie chroniony. Ponadto zapewnienie dostępu do wody pitnej w sytuacjach kryzysowych wymaga odpowiedniego planowania i podejmowania działań prewencyjnych. Dokumenty planistyczne w zakresie gospodarki wodnej – Plany gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy (PGW), Plan przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS) oraz Plan zarządzania ryzykiem powodziowym (PZRP) – dotyczące ochrony ujęć wód i zapewnienia wody pitnej, w odniesieniu do sytuacji kryzysowych koncentrują się na zagrożeniach naturalnych, takich jak powódź i susza. Jak wskazał Minister Infrastruktury, w PGW ujęto zarówno działania pośrednio, jak i bezpośrednio wpływające na ochronę ujęć wód oraz zapewnienie dostępu do wody pitnej. Do działań pośrednich zaliczają się m.in. inwestycje przeciwpowodziowe, takie jak prace w korytach rzek, modernizacja obwałowań oraz budowa i przebudowa budowli piętrzących i zbiorników retencyjnych. Realizacja przedmiotowych przedsięwzięć ogranicza ryzyko zalania ujęć, zapobiega skażeniu wód ujmowanych do spożycia oraz wspiera odbudowę i utrzymanie zasobów wód podziemnych poprzez zwiększenie retencji i stabilizację poziomu wód gruntowych. Z kolei działania bezpośrednie obejmują m.in. opracowanie i aktualizację dokumentacji hydrogeologicznej dla ujęć wód podziemnych, weryfikację ich zasobów eksploatacyjnych oraz ustanawianie stref ochronnych ujęć. Należy podkreślić, że PGW odwołuje się do PPSS, w którym wprost wskazano na potrzebę budowy i przebudowy ujęć wód podziemnych. W załączniku numer 4 do PPSS, wśród działań mających na celu przeciwdziałanie skutkom suszy, ujęto zadanie pn. „Budowa i przebudowa ujęć wód podziemnych oraz budowa lub przebudowa rurociągów wodociągowych magistralnych do przesyłania wody do obszarów zagrożonych suszą hydrologiczną dla potrzeb zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi mieszkańców tych obszarów." Działania mające na celu ograniczenie negatywnych skutków powodzi zostały określone w PZRP. Przedmiotowy dokument odnosi się do ochrony istniejących ujęć wód m.in. przed zalaniem, uszkodzeniem i skażeniem. Uwzględnia zarówno działania techniczne, takie jak budowa lub modernizacja wałów przeciwpowodziowych, jak i działania nietechniczne, obejmujące m.in. planowanie przestrzenne, ustanawianie stref ochronnych oraz rozwój systemów wczesnego ostrzegania. Celem ww. działań jest poprawa bezpieczeństwa ujęć wód i ograniczenie ryzyka ich zanieczyszczenia lub zniszczenia podczas powodzi. Pragnę jednocześnie wskazać, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej [6] , źródło finansowania dla inwestycji przeznaczonych na realizację zadań obrony ludności i ochrony cywilnej stanowi Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (dalej: „Program OLiOC”). Katalog inwestycji, które mogą być realizowane w ramach Programu OLiOC został określony w samym Programie, jak i w zestawieniu asortymentu przekazanym wojewodom. Jednym z czterech obszarów Programu OLiOC, w ramach których mają być wydatkowane środki jest Obszar 2 pn.: „Zabezpieczenie logistyczne i zapewnienie ciągłości dostaw”, w którym wyszczególniono m.in. działanie „Zapewnienie ciągłości dostaw podstawowych usług”. W ramach ww. działania kluczowe jest zapewnienie ciągłości dostaw żywności, produktów leczniczych, wody pitnej, w tym awaryjnych ujęć wody i budowa lokalnych studni. Należy podkreślić, że budowa głębinowych ujęć wody jest zadaniem wpisanym bezpośrednio do Programu OLiOC. Wojewodowie zgłaszają do realizacji przedmiotowe inwestycje, a Zespół opiniujący inwestycje realizowane w ramach Programu OLiOC, złożony z przedstawicieli Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Obrony Narodowej opiniuje wnioski w ww. zakresie. Inwestycje polegające na budowie studni, z uwagi na ujęcie ich bezpośrednio w Programie OLiOC, mogą być realizowane na terenie całego kraju. Zarówno w 2025 r., jak i w 2026 r. na realizację działań w Obszarze 2 przewidziano znaczne środki finansowe (w 2025 r. ponad 5 mld zł), które mogą być przeznaczone również na budowę studni głębinowych. Inwestycje finansowane z Programu OLiOC są w większości wydatkami wskazywanymi przez jednostki samorządu terytorialnego (jst). Środki na lata 2025-2026 zostały już rozdzielone na województwa i w ramach wskazanych limitów będą przyznawane na pozytywnie zaopiniowane inwestycje. Zgłoszony w ramach Programu OLiOC do wojewody wniosek jst o przyznanie środków na budowę awaryjnych głębinowych ujęć wody, zostanie poddany ocenie zespołu opiniującego inwestycje z Programu OLiOC pod względem znaczenia ww. inwestycji dla systemu ochrony ludności i obrony cywilnej. Należy wskazać, że przepisy art. 33 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej wskazują na bezpośredni obowiązek terytorialnych organów ochrony ludności do udzielania pomocy doraźnej i pomocy humanitarnej, obejmujące w szczególności zapasy wody i środki do jej magazynowania, transportu i uzdatniania. Sposób realizacji ww. obowiązku został określony w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 sierpnia 2025 r. w sprawie sposobu utrzymania zasobów ochrony ludności przez obowiązane organy ochrony ludności [7] . Przykładowo, zgodnie z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia, infrastrukturę zapewniającą dostęp do wody utrzymuje się w sposób umożliwiający nieprzerwane korzystanie z niej w sytuacji zagrożenia. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Przekazaną pismem Pana Jakuba Stefaniaka, Zastępcy Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, z 7 października 2025 r., sygn. DSP.INT.4510.656.2025. [2] Sygn. DGW-8.054.7.2025. [3] Dz. U. z 2024 r. poz. 757, z późn. zm. [4] Dz. U. z 2025 r. poz. 1153. [5] Dz. U. z 2023 r. poz. 122, z późn. zm. [6] Dz. U. poz. 1907. [7] Dz. U. poz. 1201.