Interpelacja w sprawie chaosu programowego i braków kadrowych w systemie edukacji

Interpelacja w sprawie chaosu programowego i braków kadrowych w systemie edukacji Interpelacja nr 12579 do ministra edukacji w sprawie chaosu programowego i braków kadrowych w systemie edukacji Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska Data wpływu: 29-09-2025 Szanowna Pani Minister, obecny rząd obiecywał poprawę jakości nauczania oraz zwiększenie atrakcyjności zawodu nauczyciela. Tymczasem rok szkolny 2024/2025 rozpoczął się w atmosferze chaosu programowego, braku spójnych podręczników oraz niedoboru nauczycieli. Dyrektorzy szkół w całej Polsce alarmują, że nie są w stanie skompletować pełnych kadr pedagogicznych, a rodzice skarżą się na bałagan organizacyjny i niespójność w nauczaniu. Związek Nauczycielstwa Polskiego oraz inne organizacje branżowe informują o rosnącej liczbie wakatów w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Sytuacja ta skutkuje przepełnionymi klasami, przemęczeniem nauczycieli i spadkiem jakości edukacji. Jednocześnie wyniki egzaminów maturalnych i ósmoklasistów wskazują na wyraźny spadek poziomu wiedzy i umiejętności uczniów. Chaos legislacyjny oraz brak realnego dialogu z nauczycielami prowadzą do dalszej destabilizacji systemu edukacji. Działając na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, a w związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami: Ilu nauczycieli brakuje obecnie w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych w skali całego kraju? Jakie działania podjęło ministerstwo, aby zapewnić każdemu uczniowi dostęp do nauczyciela prowadzącego zgodnie z wymaganym programem nauczania? Ile podręczników wprowadzono w roku szkolnym 2024/2025 bez przeprowadzenia pełnych konsultacji z nauczycielami i środowiskiem akademickim? Jakie są średnie wyniki egzaminów maturalnych i ósmoklasisty w 2024 roku w porównaniu do lat wcześniejszych? Jakie konkretne rozwiązania wprowadzi rząd, aby zatrzymać odpływ nauczycieli z zawodu i zachęcić młodych absolwentów do pracy w szkołach? Z poważaniem Poseł na Sejm RP Olga Semeniuk-Patkowska

Odpowiedź na interpelację w sprawie chaosu programowego i braków kadrowych w systemie edukacji Odpowiedź na interpelację nr 12579 w sprawie chaosu programowego i braków kadrowych w systemie edukacji Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 24-10-2025 Szanowna Pani Poseł, dynamika ruchu kadrowego nauczycieli monitorowana jest na podstawie ogłoszeń o wolnych miejscach pracy dla nauczycieli, o których, zgodnie z przepisami, dyrektorzy szkół informują kuratora oświaty. Informacje o wolnych stanowiskach pracy udostępniane są na stronie podmiotowej kuratorium oświaty. Aktualnie dynamika ruchu kadrowego jest stabilna – średnia liczba wolnych stanowisk od początku września (tj. od początku roku szkolnego 2025/2026) wynosi ok. 5 400 (3 500 etatów). Dla porównania w roku szkolnym 2024/2025 średnia liczba wolnych stanowisk w tym okresie wynosiła ok. 6 700 (4 400 etaty), natomiast na początku roku szkolnego 2023/2024, kiedy rządzili jeszcze nasi poprzednicy, było to ok. 8 400 wolnych stanowisk pracy dla nauczycieli. Dane o wolnych stanowiskach pracy wg stanu na dzień 6 października kształtują się następująco: Liczba ogłoszeń o wolnych stanowiskach pracy ogółem: 4 232 (2 732 etaty) , z tego: Przedszkola (w tym punkty i zespoły przedszkolne): 1 076 (720 etatów) , Szkoły podstawowe: 1 628 (1 071 etatów) , Szkoły ponadpodstawowe (liceum, technikum, branżowe): 373 (200 etatów) , Inne (w tym zespoły szkół, bursy, poradnie psych-ped.): 1 155 (741 etatów) . Biorąc pod uwagę, że według bazy SIO liczba etatów nauczycieli pracujących w szkołach wynosi aktualnie ok. 740 000, liczba wolnych etatów stanowi ok. 0,4 % wszystkich etatów nauczycieli zatrudnionych w systemie oświaty. W związku z pytaniem Pani Posłanki dotyczącym „ zapewnienia każdemu uczniowi dostępu do nauczyciela prowadzącego zgodnie z wymaganym programem nauczania ” wyjaśnić należy, że przepisy prawa nie przewidują istnienia „wymaganych programów nauczania”. Przepisy wskazują na obowiązek realizacji przez szkołę programów nauczania uwzględniających podstawę programową kształcenia ogólnego lub kształcenia w zawodach, które, w drodze rozporządzenia, określa minister właściwy do spraw oświaty i wychowania. Natomiast program nauczania do danych zajęć edukacyjnych, zgodnie z art. 22a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881, z późn. zm.), przedstawia dyrektorowi szkoły nauczyciel lub zespół nauczycieli. Dyrektor, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej, dopuszcza program nauczania do użytku w szkole. Program nauczania musi uwzględniać całość podstawy programowej ustalonej dla danego etapu edukacyjnego, może również obejmować treści wykraczające poza zakres podstawy programowej. Natomiast kwestie przygotowania nauczycieli do prowadzenia poszczególnych zajęć edukacyjnych i wymagań formalnych w tym zakresie uregulowano w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. poz. 2102 ze. zm.). W 2025 r. wprowadzono zmiany do ww. przepisów polegające na: - określeniu kwalifikacji do nowo wprowadzanego przedmiotu - edukacji zdrowotnej, - rozszerzeniu, na wniosek Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego - możliwości uzyskiwania kwalifikacji do nauczania przedmiotów artystycznych (muzyki i plastyki), - rozszerzeniu katalogu osób, które mogą zajmować stanowisko nauczyciela: pedagoga specjalnego, nauczyciela współorganizującego kształcenie integracyjne i kształcenie uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie lub zagrożonych niedostosowaniem społecznym, psychologa, - umożliwieniu zatrudniania w placówkach oświatowo-wychowawczych nauczycieli różnych specjalności, - określeniu kwalifikacji do nauczania języka regionalnego odpowiednio do form w jakich to kształcenie jest realizowane w uczelniach. Ponadto, w dokonanej w 2025 r. nowelizacji ww. rozporządzenia, uregulowano sytuację nauczycieli, którzy przygotowanie do zawodu uzyskiwali przed 2019 r. tj. przed wejściem w życie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 453). Uregulowano również sytuację osób, które podjęły od roku akademickiego 2019/2020 (od dnia 1 października 2019 r.) do dnia wejścia w życie rozporządzenia w sprawie kwalifikacji, studia drugiego stopnia przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela, stosownie do obowiązujących wówczas wymagań kwalifikacyjnych, określonych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Uprawnienia zawodowe ww. dwóch grup nauczycieli nie były w odpowiedni sposób zagwarantowane w przepisach rozporządzenia w sprawie kwalifikacji z 2023 r. Odnosząc się do pytania dotyczącego liczby podręczników wprowadzonych w roku szkolnym 2024/2025 bez przeprowadzenia pełnych konsultacji z nauczycielami i środowiskiem akademickim uprzejmie informuję, że warunki, jakie muszą spełniać podręczniki, aby mogły zostać dopuszczone do użytku szkolnego oraz procedura dopuszczania podręczników są określone w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty [1] oraz w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 października 2019 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników. [2] Zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia, warunkiem dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika w postaci papierowej jest uzyskanie trzech pozytywnych opinii sporządzonych przez rzeczoznawców: dwóch opinii merytoryczno-dydaktycznych zawierających szczegółową ocenę poprawności pod względem merytorycznym i szczegółową ocenę przydatności dydaktycznej, w tym ocenę materiału ilustracyjnego oraz jednej opinii językowej zawierającej szczegółową ocenę poprawności pod względem językowym, w tym ocenę tekstów zamieszczonych w materiale ilustracyjnym oraz ocenę komunikatywności tekstu podręcznika. Podręcznik do określonych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego w szkole podstawowej i ponadpodstawowej powinien zawierać usystematyzowaną prezentację treści nauczania z zakresu danych zajęć edukacyjnych na danym etapie edukacyjnym, ustalonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego (art. 22ao ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o systemie oświaty). Podręcznik nie może zawierać odwołań i poleceń, wymagających korzystania z opracowanych przez określonego wydawcę dodatkowych materiałów dydaktycznych przeznaczonych dla ucznia. Nie może zawierać również materiałów i treści o charakterze reklamowym. Jeśli podręcznik nie spełnia któregoś z ww. kryteriów uzyskuje negatywną ocenę, a tym samym nie może zostać dopuszczony do użytku szkolnego. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania – w drodze decyzji administracyjnej – dopuszcza podręcznik do użytku szkolnego, po uzyskaniu pozytywnych opinii rzeczoznawców wyznaczonych przez tego ministra z listy rzeczoznawców do spraw podręczników. Decyzja o dopuszczeniu podręcznika do użytku szkolnego wydawana jest na podstawie opinii rzeczoznawców posiadających kompetencje teoretyczne i praktyczne wynikające z przygotowania akademickiego i doświadczenia zawodowego. Określona przepisami prawa procedura dopuszczania podręcznika do użytku szkolnego nie przewiduje konsultacji z nauczycielami i środowiskiem akademickim. Dopuszczone do użytku szkolnego podręczniki są wpisywane do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego, publikowanego na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej, w zakładce: https://podreczniki.men.gov.pl/ . Wszystkie podręczniki dopuszczone do użytku szkolnego w roku szkolnym 2024/2025 zostały wpisane do wykazu podręczników po starannym przeprowadzeniu ww. procedury. W związku z pytaniem dotyczącym średnich wyników egzaminów maturalnych i ósmoklasisty wyjaśnić należy, że szczegółowe informacje i analizy w tym zakresie są każdego roku publikowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną i są dostępne na stronie internetowej komisji www.cke.gov.pl . Wyników tych nie można jednak porównywać między latami, ponieważ przepisy prawa, m.in. przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, uniemożliwiają zamieszczanie w arkuszach egzaminacyjnych zadań kotwiczących – tj. tych samych zadań wykorzystywanych w kolejnych latach przeprowadzania danego egzaminu, o dobrze znanych parametrach statystycznych – które pozwoliłyby na dokonywanie metodologicznie uprawnionych porównań pomiędzy wynikami tego samego egzaminu w kolejnych latach, jak ma to miejsce np. w badaniu PISA. Odnosząc się do pytania Pani Poseł dotyczącego wprowadzenia rozwiązań mających na celu zatrzymanie odpływu nauczycieli z zawodu oraz zachęcenia młodych absolwentów do pracy w szkołach uprzejmie informuję, że rząd podejmuje działania mające na celu poprawę warunków pracy nauczycieli i wzmocnienie prestiżu tego zawodu. Biorąc pod uwagę rozwiązania zawarte w projekcie ustawy budżetowej na 2026 r., po ich wdrożeniu wynagrodzenie nauczycieli początkujących w stosunku do stanu z 2023 r. będzie wyższe o 44%, a wynagrodzenie nauczycieli mianowanych i dyplomowanych będzie wyższe o 41%. Szereg korzystnych dla nauczycieli rozwiązań systemowych wprowadzono w ustawie z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1160). Zawarto w niej regulacje wspierające zarówno młodych pedagogów rozpoczynających karierę, jak i nauczycieli z długim stażem pracy. Zmiany te mają na celu poprawę warunków zatrudnienia, zatrzymanie doświadczonych pedagogów oraz zachęcenie młodych absolwentów do podjęcia pracy w oświacie. Szczególnie ważną zmianą dla młodych absolwentów podejmujących pracę w szkołach jest skrócenie okresu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony z dwóch do jednego roku szkolnego. Zmiana ta umożliwi szybsze uzyskanie stabilnego zatrudnienia w szkole. Dla nauczycieli z wieloletnim doświadczeniem wprowadzono regulacje doceniające ich zaangażowanie i wspierające w dalszej pracy zawodowej. Podwyższono nagrodę jubileuszową za 40 lat pracy do 300 % miesięcznego wynagrodzenia oraz wprowadzono nagrodę jubileuszową za 45 lat pracy w wysokości 400 % wynagrodzenia miesięcznego. Może to mieć charakter motywujący do kontynuowania pracy w zawodzie nauczyciela. Nauczyciele, którym brakuje mniej niż rok do nabycia prawa do emerytury, zyskali możliwość skorzystania z urlopu dla poratowania zdrowia na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową. Uregulowano również kwestie ochrony przedemerytalnej, zapewniając bezpieczeństwo zatrudnienia w okresie poprzedzającym emeryturę i zatrzymując cennych specjalistów w systemie. Większość zawartych w nowelizacji rozwiązań weszła w życie już z dniem 1 września 2025 r., natomiast niektóre rozwiązania, z uwagi na konieczność zapewnienia ich finansowania, wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. oraz 1 września 2026 r. Trwają dalsze analizy nad innymi oczekiwanymi zmianami warunków pracy nauczycieli, dotyczące m.in. wynagrodzeń nauczycieli. Realizowane i planowane zmiany mają na celu wzmocnienie prestiżu i stabilności zawodu nauczyciela. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 881 z późn. zm. [2] Dz. U. z. 2019 r. poz. 2013