Interpelacja w sprawie standardów ochrony dostępu do edukacji w małych miejscowościach w kontekście likwidacji Szkoły Podstawowej - filii w Malużynie (gm. Glinojeck, pow. ciechanowski)

Interpelacja w sprawie standardów ochrony dostępu do edukacji w małych miejscowościach w kontekście likwidacji Szkoły Podstawowej - filii w Malużynie (gm. Glinojeck, pow. ciechanowski) Interpelacja nr 12523 do ministra edukacji w sprawie standardów ochrony dostępu do edukacji w małych miejscowościach w kontekście likwidacji Szkoły Podstawowej - filii w Malużynie (gm. Glinojeck, pow. ciechanowski) Zgłaszający: Rafał Romanowski Data wpływu: 25-09-2025 Szanowna Pani Minister, władze samorządowe gminy Glinojeck podjęły działania zmierzające do likwidacji Szkoły Podstawowej – filii w Malużynie. Sprawa ta wywołała ogromne poruszenie społeczne w moim okręgu wyborczym, a do mojego biura poselskiego licznie zgłaszają się rodzice, nauczyciele oraz mieszkańcy, wyrażając głębokie zaniepokojenie zarówno samą decyzją, jak i trybem jej procedowania. Co szczególnie istotne, mazowiecki kurator oświaty początkowo nie wyraził zgody na likwidację szkoły. Burmistrz Glinojecka odwołał się od tej decyzji bezpośrednio do Pani Minister, która nakazała ponowne rozpatrzenie sprawy przez kuratora. Dopiero wtedy kurator zmienił swoje stanowisko i wydał pozytywną opinię w sprawie likwidacji filii w Malużynie. Ten fakt rodzi uzasadnione pytania o prawidłowość procedury, niezależność organów nadzoru pedagogicznego i przejrzystość całego procesu. Szkoła w Malużynie od dziesięcioleci pełniła nie tylko funkcję edukacyjną, ale także integracyjną i kulturotwórczą dla lokalnej społeczności. Jej zamknięcie rodzi szereg pytań dotyczących organizacji nauki, zapewnienia uczniom właściwych warunków opieki i kształcenia, a także przyszłości samego budynku szkolnego. W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami: 1. Jak Ministerstwo Edukacji Narodowej ocenia sytuację związaną z likwidacją filii Szkoły Podstawowej w Malużynie i czy podziela obawy mieszkańców co do skutków tej decyzji dla lokalnej społeczności? 2. Dlaczego w tej sprawie, mimo negatywnej opinii mazowieckiego kuratora oświaty, Pani Minister zdecydowała się na wydanie polecenia ponownego rozpatrzenia sprawy? Jakie argumenty zdecydowały o tej ingerencji? 3. W jaki sposób ministerstwo gwarantuje niezależność decyzji kuratorów oświaty, skoro w praktyce możliwe jest odwrócenie ich rozstrzygnięć wskutek interwencji ministerialnej? 4. Czy ministerstwo monitoruje standardy procedowania tego typu decyzji w gminach i zapewnia ich zgodność z prawem oraz dobrymi praktykami dotyczącymi konsultacji społecznych i jawności? 5. Jakie działania systemowe planuje ministerstwo, aby przeciwdziałać sytuacjom, w których brak wieloletnich inwestycji w infrastrukturę szkolną staje się argumentem do likwidacji placówek, zamiast do ich modernizacji? 6. Czy ministerstwo przewiduje dodatkowe instrumenty wsparcia dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich w zakresie utrzymania małych szkół, zwłaszcza klas 0–III, które pełnią fundamentalną rolę wychowawczą i opiekuńczą? 7. Czy w ministerstwie trwają prace nad rozwiązaniami zabezpieczającymi przed wyprzedażą lub komercjalizacją nieruchomości po zlikwidowanych szkołach bez szerokiego konsensusu społecznego i bez zapewnienia funkcji publicznej dla tych obiektów? 8. Czy Pani Minister podejmie interwencję w sprawie szkoły w Malużynie i podejmie działania kontrolne wobec władz gminy Glinojeck, aby zweryfikować zgodność ich postępowania z obowiązującymi przepisami oraz interesem dzieci i rodziców? Uważam, że sprawa ta ma znaczenie szersze niż lokalne – dotyczy bowiem jakości i dostępności edukacji w małych gminach w całej Polsce. Likwidacja najmniejszych szkół, szczególnie wczesnoszkolnych, może prowadzić do pogłębiania się wykluczenia edukacyjnego i społecznego w obszarach wiejskich, co stoi w sprzeczności z polityką wyrównywania szans. Z wyrazami szacunku Rafał Romanowski Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie standardów ochrony dostępu do edukacji w małych miejscowościach w kontekście likwidacji Szkoły Podstawowej - filii w Malużynie (gm. Glinojeck, pow. ciechanowski) Odpowiedź na interpelację nr 12523 w sprawie standardów ochrony dostępu do edukacji w małych miejscowościach w kontekście likwidacji Szkoły Podstawowej - filii w Malużynie (gm. Glinojeck, pow. ciechanowski) Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 20-10-2025 Szanowny Panie Pośle, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. Ad pytania 1. i części pytania 4. Zasady i procedury związane z likwidacją szkoły prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego nie uległy zmianie od roku 2016. Wprowadzono je ustawą z dnia 29 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Oznacza to, że zarówno obecni kuratorzy oświaty, jak i obecny minister właściwy do spraw oświaty i wychowania działają w tym samym stanie prawnym, co ich poprzednicy. W stosunku do rodziców uczniów likwidowanej szkoły, zgodnie z art. 89 ustawy – Prawo oświatowe, jednostki samorządu terytorialnego mają jedynie obowiązek zawiadomienia ich o zamiarze likwidacji szkoły (zwykle jest to list polecony). Uprzejmie informuję, że minister edukacji podjął działania legislacyjne w celu zmiany takiego stanu rzeczy. Jednym z celów projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (numer w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów – UD244) jest uspołecznienie procesu likwidacji szkoły, jego skrócenie oraz wskazanie – czego nie zrobiono w 2016 r. – jakich kwestii będzie dotyczyć opinia wydawana przez kuratora oświaty (opinia ta nadal będzie miała charakter wiążący). Projekt ustawy jest już po uzgodnieniach i konsultacjach społecznych i został skierowany do rozpatrzenia przez Stały Komitet Rady Ministrów. Uspołecznienie procesu likwidacji szkoły jest nie tylko wzmocnieniem stale rozwijającego się w Polsce społeczeństwa obywatelskiego, ale także odpowiedzią na wiele głosów rodziców uczniów likwidowanych szkół, którzy zauważają, że są pomijani w podejmowaniu decyzji o likwidacji szkoły, a informacje docierające do nich są bardzo skąpe. Zgodnie z projektem ustawy – w ramach wspomnianego uspołecznienia procesu likwidacji szkoły – nastąpi zmiana w zakresie powiadomienia rodziców. Rodzice wraz z zawiadomieniem o zamiarze likwidacji szkoły otrzymają dostęp do: analiz lub dokumentów uzasadniających likwidację szkoły; informacji o sposobie realizacji obowiązku zapewnienia możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe – kształcącej także w tym samym lub zbliżonym zawodzie, oraz informacji o niepogorszeniu warunków nauki, wychowania i opieki uczniów szkoły, której dotyczy likwidacja, oraz uczniów szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki; informacji o planowanym obwodzie szkoły lub planowanych obwodach szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki – w przypadku zamiaru likwidacji szkoły podstawowej; informacji o planowanej organizacji transportu i opieki, w szczególności informacji o trasach przewozu, miejscach oczekiwania uczniów na transport oraz czasie przewozu z poszczególnych miejsc oczekiwania na transport do szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki, a w przypadku likwidacji szkoły ponadpodstawowej – także informację o połączeniach komunikacji publicznej umożliwiających uczniom dotarcie do szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki. Rodzice otrzymają również informację o: możliwości i miejscu zapoznania się przez mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego z ww. analizami, dokumentami i informacjami, możliwości, sposobie i miejscu składania uwag i wniosków dotyczących zamierzonej likwidacji szkoły oraz terminie ich składania, adresie strony urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego w Biuletynie Informacji Publicznej, pod którym będzie zamieszczone zbiorcze stanowisko wobec zgłoszonych uwag i wniosków, o których mowa wyżej. Ponadto organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego będzie obowiązany przeprowadzić konsultacje w sprawie zamiaru likwidacji szkoły z rodzicami uczniów szkoły przeznaczonej do likwidacji, a w przypadku uczniów pełnoletnich – z tymi uczniami. Konsultacje te będą przeprowadzane w formie zebrania z udziałem upoważnionego przedstawiciela organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, dyrektora likwidowanej szkoły oraz rodziców uczniów (a w przypadku uczniów pełnoletnich – tych uczniów). Ad pytania 2. Wyżej wspomnianą ustawą z dnia 29 grudnia 2015 r. dokonano zmian legislacyjnych, w wyniku których nastąpiło między innymi przywrócenie obowiązku uzyskiwania pozytywnej opinii organu nadzoru pedagogicznego w przypadku zamiaru likwidacji szkoły prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego. Wprowadzono jednocześnie możliwość wniesienia zażalenia na opinię kuratora oświaty do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oraz zaskarżenia ostatecznego postanowienia w tej sprawie do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Powyższa zmiana oznacza, że od 2016 r. minister właściwy do spraw oświaty i wychowania jest organem odwoławczym w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) w stosunku do opinii kuratora oświaty dotyczących zamiaru likwidacji szkoły. Niezależnie od tego czy opinia kuratora oświaty jest pozytywna czy negatywna, w przypadku zażalenia na taką opinię minister edukacji wszczyna postępowanie i wydaje rozstrzygnięcie m.in. na podstawie art. 138 K.p.a. W przypadku opinii dotyczącej zamiaru likwidacji Szkoły Filialnej w Malużynie zastosowanie miał przepis art. 138 § 2 K.p.a., co oznacza, że w tej sprawie minister edukacji nie wypowiedział się, czy opinia dotycząca likwidacji szkoły powinna być negatywna czy pozytywna. Minister stwierdził jedynie, że organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisów K.p.a. W zaistniałym stanie faktycznym wydanie przez ministra rozstrzygnięcia co do istoty (podtrzymanie negatywnej opinii kuratora lub uchylenie jej w całości i wydanie pozytywnej opinii) stanowiłoby de facto zastąpienie organu I instancji, a to z kolei doprowadziłoby do pozbawienia strony możliwości rozpatrywania sprawy przekształcenia Szkoły Podstawowej w Woli Młockiej przez likwidację filii w Malużynie w trybie dwuinstancyjnym. Z uwagi na wydanie przez mazowieckiego kuratora oświaty postanowienia z naruszeniem przepisów oraz w związku z koniecznością wyjaśnienia zagadnień mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, uzasadnione było uchylenie postanowienia kuratora oświaty w całości i odesłanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ad pytania 3., części pytania 4. i pytania 8. Gwarantem niezależności decyzji kuratorów oświaty w przypadku opiniowania zamiarów likwidacji szkoły są przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Jeszcze raz należy podkreślić, że w omawianej sprawie minister edukacji nie rozstrzygnął co do istoty rzeczy, tj. ani nie podtrzymał negatywnej opinii kuratora, ani nie uchylił jej w całości, i nie wydał pozytywnej opinii. Rozstrzygnięcie ministra co do istoty w tej konkretnej sprawie byłoby naruszeniem przepisów przez zastąpienie przez organ II instancji organu I instancji. Postępowanie ministra edukacji w przypadku opiniowania przekształcenia Szkoły Podstawowej w Woli Młockiej przez likwidację filii w Malużynie jest więc dobrym przykładem stosowania właściwych standardów, o które Pan Poseł pytał. Minister edukacji nie ma kompetencji do nadzorowania działalności jednostek samorządu terytorialnego. Działania nadzorcze, o które pyta Pan Poseł, w stosunku do gminy Glinojeck leżą w kompetencji wojewody mazowieckiego. Ad pytań 5., 6. i 7. Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi prace mające na celu wprowadzenie do porządku prawnego regulacji pozwalających na dostosowanie sieci szkół do postępującego niżu demograficznego i jednocześnie chroniących – usytuowane blisko domu rodzinnego – bezpieczne miejsca edukacji dzieci (szkoły, przedszkola) wykorzystywane – przede wszystkim po zakończeniu obowiązkowych zajęć szkolnych – do zaspakajania innych potrzeb lokalnej społeczności. Ministerstwo zamierza umożliwić gminom wykorzystanie infrastruktury pustoszejących z powodu niżu demograficznego szkół do zaspokojenia potrzeb rodziców powracających na rynek pracy (możliwość zapewnienia w budynku szkoły, oprócz wychowania przedszkolnego, także opieki nad dziećmi do lat 3). Szkoła, przy zachowaniu wszelkich zasad związanych z bezpieczeństwem uczniów, może być również miejscem realizacji polityki senioralnej czy rozwijania różnych form aktywności obywatelskiej. Wsparcie organów prowadzących szkoły podstawowe o małej liczbie uczniów zawsze było ważne zarówno dla ministra edukacji, jak i całej Rady Ministrów. W skali kraju wysokość dodatkowych środków w latach 2024-2025 w ramach subwencji/potrzeb oświatowych naliczonych za pomocą wagi dla małych szkół (waga P 4 ) wyniosła 0,8 mld zł. Duże środki naliczane są w ramach potrzeb oświatowych dla uczniów szkół położonych na terenach wiejskich i w miastach do 5 tys. mieszkańców. Tzw. wagą wiejską w ramach subwencji/potrzeb oświatowych (P 1 i P 2 ) w latach 2024-2025 naliczono ok. 9,6 mld zł. Ponadto na dzieci objęte edukacją przedszkolną w placówkach zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 000 mieszkańców naliczono w latach 2024-2025 dodatkową kwotę subwencji/potrzeb oświatowych w łącznej wysokości ok. 0,9 mld zł. W algorytmie podziału potrzeb oświatowych jest jeszcze inne rozwiązanie sprzyjające między innymi samorządom prowadzącym małe szkoły –mechanizm połączenia wskaźnika „zamożności“ ustalanego na podstawie dochodów podatkowych i wskaźnika określającego wielkość szkoły dla dzieci i młodzieży (dodatkowe środki otrzymują mniej zamożne samorządy z małymi szkołami). W subwencji/potrzebach oświatowych na lata 2024-2025 wagą w tym zakresie naliczono środki w wysokości 2,5 mld zł. Ponadto w rozporządzeniu Ministra Edukacji w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2026 [1] zwiększono wartość wagi P 3 (waga z uwzględnieniem zamożności JST i wielkości szkoły) z wartości 0,4 do wartości 0,5, czyli o 25%. Celem tej zmiany jest dalsze wzmocnienie wsparcia szkół w zależności od zamożności JST i wielkości szkoły. Zmiana spowoduje naliczenie wyższych środków w ramach kwot potrzeb oświatowych w kwocie ok. 286 mln zł. Zastosowane w algorytmie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych rozwiązania stanowią realne wsparcie samorządów prowadzących szkoły o małej liczbie uczniów. Wsparcie to w wielu przypadkach powinno przeciwdziałać zamiarom likwidacji szkoły. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 30 lipca 2025 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2026 (Dz. U. poz. 1032).