Interpelacja w sprawie nowych przepisów ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich

Interpelacja w sprawie nowych przepisów ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich Interpelacja nr 1250 do ministra edukacji w sprawie nowych przepisów ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich Zgłaszający: Michał Wawer Data wpływu: 31-01-2024 Szanowna Pani Minister! W dniu 15.02.2024 r. wchodzą w życie znowelizowane przepisy ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. Nowe regulacje nakładają na pracodawców z szeroko rozumianej branży edukacyjnej szereg nowych obowiązków. Dyrektorzy placówek edukacyjnych zgłaszają liczne problemy interpretacyjne związane z wykonywaniem tychże obowiązków. Art. 21 ust. 1 tejże ustawy zobowiązuje pracodawców do wykonania szeregu czynności sprawdzających wobec osób mających świadczyć pracę lub być dopuszczonymi do działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem lub opieką nad małoletnimi. Problemów interpretacyjnych nastręcza już samo pojęcie pracy lub działalności związanej z edukacją i opieką. Wątpliwości dotyczą zwłaszcza personelu administracji i obsługi w placówkach edukacyjnych. W doktrynie funkcjonuje zarówno pogląd, że rygorom weryfikacyjnym podlega cały personel placówki, bez względu na zakres obowiązków i stopień kontaktu z małoletnimi (Ochrona danych osobowych w zatrudnieniu, pod red. D. Doerre-Kolasy, C. H. Beck, Warszawa 2020, s. 164.), jak i stanowisko przeciwne, że przepis należy stosować wąsko, wobec tych tylko osób, których kontakty z małoletnimi wynikają z zakresu ich obowiązków, jak np. pomoce nauczyciela. Zwolennicy tego stanowiska wskazują na art. 24 tejże ustawy, przewidujący karę za nadużycie uprawnień do weryfikacji. Art. 21 ust. 4 wprowadza, dla obywateli innych państw, obowiązek przedłożenia pracodawcy informacji z rejestru karnego państwa obywatelstwa uzyskiwanej do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi. Analogiczny obowiązek, dostarczenia informacji z rejestru karnego państwa obcego, na obywateli polskich, którzy w okresie ostatnich 20 lat zamieszkiwali za granicą, nakłada art. 21 ust. 5. Dokumenty takie powinny być, zgodnie z ustawą z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, przetłumaczone na język polski. Nie jest jasne, kto i w jakim trybie powinien uzyskać przekład dokumentu i ponieść jego koszty. Nie jest też jasne, czy dokumenty takie posiadają jakieś okresy ważności, czy też należy je uzyskiwać, ponosząc odpowiednie koszty, każdorazowo, w związku np. z zawieraniem kolejnych umów na czas określony, umów cywilnoprawnych etc. Art. 21 ust. 5 obliguje do przedłożenia pracodawcy informacji z rejestru karnego państwa obcego, obywateli polskich, którzy w okresie ostatnich 20 lat zamieszkiwali za granicą. Nie zostało zdefiniowane pojęcie zamieszkiwania. W związku z tym nie wiadomo jakie pobyty podlegają tym rygorom. Czy decyduje długość pobytu (jeśli tak, to jaka?), czy też jego charakter. Wobec mnogości stypendiów zagranicznych, staży, wymiany studenckiej, pobytów au pair etc. kwestia ta wymaga pilnego uściślenia. Art. 21 ust. 7 wprowadza dwa wyjątki od obowiązku przedłożenia informacji z rejestru karnego: jeśli prawo danego państwa nie przewiduje wydawania takich dokumentów lub państwo nie prowadzi rejestru karnego. 14.10.2023 r. Pani mec. Monika Horna-Cieślak, w wywiadzie dla serwisu prawo.pl poinformowała, że „planowane jest przygotowanie m.in. listy krajów ze wskazaniem, gdzie znajdują się stosowne rejestry”. Do dnia dzisiejszego brak jest informacji o powstaniu takiej listy. Sytuacja ta pozbawia pracodawców możliwości weryfikacji ewentualnych oświadczeń o niemożności dostarczenia stosownego dokumentu. Biorąc pod uwagę zarysowane wyżej problemy, proszę o precyzyjne i pilne zajęcie stanowiska we wskazanych kwestiach, a w szczególności: 1. Jak należy rozumieć pojęcie pracy lub dopuszczenia do działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem lub opieką nad małoletnimi? Czy za takie osoby należy uznawać cały, bez wyjątku, personel placówek edukacyjnych, a jeśli nie, proszę o wskazanie kryteriów, którymi należy kierować się kwalifikując pracowników do tej grupy? 2. Kto i w jakim trybie zobowiązany jest uzyskać przekład informacji z rejestru karnego państwa obcego i ponieść jego koszty? 3. Czy informacje z rejestrów karnych państw obcych i ich tłumaczenia należy pozyskiwać każdorazowo przy zawieraniu kolejnych umów z tym samym pracodawcą? 4. Jak należy rozumieć użyte w art. 21 ust. 5 pojęcie zamieszkiwania? Jakiego rodzaju pobyty za granicą skutkować będą obowiązkiem dostarczania informacji z rejestru karnego państwa pobytu? 5. Kiedy i gdzie dostępne będzie narzędzie, w postaci listy państw nieprowadzących rejestrów karnych lub niewydających informacji z tych rejestrów? 6. Czy, biorąc pod uwagę cel wprowadzanych regulacji, przepisy art. 21 ust. 1-9 należy odnosić wyłącznie do osób nowo zatrudnianych po 15.02.2024 r., czy też należy wykonać czynności sprawdzeniowe także wobec osób już zatrudnionych, w zakresie, w jakim nie zostały wcześniej wykonane? Z poważaniem Poseł na Sejm RP Michał Wawer

Odpowiedź na interpelację w sprawie nowych przepisów ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich Odpowiedź na interpelację nr 1250 w sprawie nowych przepisów ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz Warszawa, 28-02-2024 Szanowny Panie Pośle, zjawisko wykorzystywania seksualnego małoletnich może wystąpić w każdym środowisku, a wykształcenie czy też poziom zamożności osoby pokrzywdzonej i sprawcy są tutaj bez znaczenia. Z praktyki wynika, że na wykorzystanie seksualne może być narażone każde dziecko, zarówno w świecie rzeczywistym, jak i w cyberprzestrzeni. [1] Ustawą z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw [2] wzmocniono ochronę małoletnich. Od 15 lutego 2024 r. m.in. rozszerzony został obowiązek weryfikacji niekaralności zatrudnianych osób przed nawiązaniem z nimi stosunku pracy lub dopuszczeniem do działalności, w której będą miały kontakt z małoletnimi. Ustawodawca wskazał, że informacja z Krajowego Rejestru Karnego dotyczy przestępstw określonych w rozdziale XIX (przeciwko życiu i zdrowiu) i XXV (przeciwko wolności seksualnej i obyczajności) Kodeksu karnego [3] , w art. 189a (handel ludźmi) i art. 207 (znęcanie się) Kodeksu karnego oraz w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii [4] , lub za odpowiadające tym przestępstwom czyny zabronione określone w przepisach prawa obcego. Szczegółowe informacje o uzyskiwaniu informacji z Krajowego Rejestru Karnego zarówno drogą tradycyjną jak i elektroniczną przez obywateli polskich zamieszczone są na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości [5] . Podobnie w przypadku osób posiadających obywatelstwo innego państwa niż Polska, informacje o uzyskiwaniu informacji z Krajowego Rejestru Karnego udostępnione są na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości [6] . Dla pozyskiwania informacji z rejestrów karnych innych państw dla obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej został stworzony na podstawie decyzji ramowej Rady 2009/315/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie organizacji wymiany informacji pochodzących z rejestru karnego pomiędzy państwami członkowskimi oraz treści tych informacji - System ECRIS (Europejski system przekazywania informacji z rejestrów karanych). Biuro informacyjne Krajowego Rejestru Karnego pośredniczy w uzyskaniu informacji z rejestrów zagranicznych za pośrednictwem tego systemu informatycznego ECRIS. Zatem w przypadku osoby będącej obywatelem państwa członkowskiego UE, która ubiega się o uzyskanie zaświadczenia z polskiego rejestru karnego, rejestr, wydając informację ma ustawowy obowiązek zwrócić się z zapytaniem o taką osobę do państwa obywatelstwa osoby i otrzymaną informację z rejestru zagranicznego (w formie wydruku z systemu ECRIS) załączyć do informacji z polskiego rejestru karnego. W sytuacji, gdy dane państwo nie prowadzi tego typu rejestru osoba dopuszczana do pracy z małoletnimi składa pracodawcy oświadczenie stwierdzające ten fakt oraz potwierdzające niekaralność tej osoby za przestępstwa wymienione w powyższych przepisach. Ministerstwo Edukacji i Nauki współpracuje z Ministerstwem Sprawiedliwości m.in. w zakresie standardów ochrony małoletnich. Mając na uwadze ewentualne zapytania dyrektorów jednostek systemu oświaty oraz organizatorów wypoczynku, które mogą powstać podczas wdrażania nowych obowiązków, Minister Edukacji wystąpi o interpretację w indywidualnych rozstrzygnięciach. Praktyczne stosowanie prawa w postaci bazy pytań i odpowiedzi zostanie upowszechnione na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej, aby do wszystkich odpowiedzialnych za bezpieczeństwo dzieci dotarły właściwe informacje. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz Podsekretarz Stanu [1] https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/minister-sprawiedliwosci-adam-bodnar-wzial-udzial-w-spotkaniu-w-sprawie-wdrozenia-krajowego-planu-przeciwdzialania-przestepstwom-przeciwko-wolnosci-seksualnej-i-obyczajnosci-na-szkode-maloletnich [2] Dz. U. z 2023 r. poz. 1606. [3] Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17). [4] Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2023 r. poz. 172 oraz z 2022 r. poz. 2600). [5] https://www.gov.pl/web/krajowy-rejestr-karny/uzyskanie-informacji-z-krajowego-rejestru-karnego-droga-tradycyjna i https://www.gov.pl/web/krajowy-rejestr-karny/uzyskiwanie-informacji-z-krajowego-rejestru-karnego-droga-elektroniczna3 [6] https://www.gov.pl/web/krajowy-rejestr-karny/uzyskiwanie-informacji-za-posrednictwem-systemu-informatycznego-ecris