Interpelacja w sprawie możliwości objęcia programem ochrony zabytków mało znanych, ale istotnych obiektów sakralnych i świeckich zlokalizowanych na wsiach północnego Mazowsza

Interpelacja w sprawie możliwości objęcia programem ochrony zabytków mało znanych, ale istotnych obiektów sakralnych i świeckich zlokalizowanych na wsiach północnego Mazowsza Interpelacja nr 12474 do ministra kultury i dziedzictwa narodowego w sprawie możliwości objęcia programem ochrony zabytków mało znanych, ale istotnych obiektów sakralnych i świeckich zlokalizowanych na wsiach północnego Mazowsza Zgłaszający: Rafał Romanowski Data wpływu: 24-09-2025 Szanowna Pani Minister, na terenie północnego Mazowsza znajduje się wiele cennych obiektów zabytkowych – sakralnych i świeckich – które odgrywają ważną rolę w życiu lokalnych wspólnot. Są to m.in. drewniane kościoły, przydrożne kapliczki i krzyże, dawne dwory i parki dworskie, cmentarze, a także budynki użyteczności publicznej, pamiętające XIX i początek XX wieku. Niestety, ze względu na ograniczone możliwości finansowe gmin wiejskich i parafii, wiele z nich ulega stopniowej degradacji. W związku z powyższym, kieruję do Pani Minister następujące pytania: 1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje w najbliższych latach rozszerzenie programów dotacyjnych na ochronę zabytków w sposób, który wprost uwzględniałby mniejsze obiekty o znaczeniu lokalnym, zlokalizowane na wsiach północnego Mazowsza? 2. Czy resort przewiduje wyodrębnienie specjalnej puli środków finansowych w ramach programów MKiDN przeznaczonych na obiekty wiejskie, które nie są znane na skalę ogólnopolską, ale mają kluczowe znaczenie dla lokalnych społeczności? 3. Czy możliwe jest wprowadzenie odrębnego programu wsparcia dla parafii i gmin wiejskich, które z powodu ograniczonych budżetów nie są w stanie aplikować w konkurencyjnych programach ogólnopolskich, a które chciałyby podjąć prace konserwatorskie lub ratunkowe? 4. Czy ministerstwo rozważa opracowanie i sfinansowanie inwentaryzacji mało znanych zabytków sakralnych i świeckich na obszarach wiejskich Mazowsza, w celu objęcia ich ochroną prawną i konserwatorską? 5. Czy w ramach obecnych lub planowanych programów MKiDN istnieje możliwość wsparcia także tych obiektów, które nie są wpisane do rejestru zabytków, lecz figurują jedynie w ewidencji konserwatorskiej prowadzonej przez powiaty? 6. Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby wspierać samorządy powiatowe i gminne w dokumentowaniu i zabezpieczaniu lokalnych zabytków przed całkowitą utratą ich wartości historycznej? 7. Czy resort planuje uruchomienie programów edukacyjno-promocyjnych, które pozwolą lokalnym społecznościom na lepsze poznanie i promocję własnego dziedzictwa materialnego, a tym samym zwiększą szanse na jego ochronę? Zachowanie dziedzictwa lokalnego – zarówno sakralnego, jak i świeckiego – jest kluczowe dla pielęgnowania tożsamości regionalnej i narodowej. Zabytek nie musi być monumentalny, aby miał ogromne znaczenie dla społeczności, która wokół niego się gromadzi i która z nim się identyfikuje. Niestety, brak dedykowanych narzędzi wsparcia powoduje, że liczne zabytki północnego Mazowsza giną bezpowrotnie. Podjęcie działań systemowych pozwoliłoby na ich uratowanie oraz włączenie w rozwój turystyki kulturowej regionu. Z wyrazami szacunku Rafał Romanowski Poseł na Sejm RP