Interpelacja w sprawie uwzględnienia w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności reformy polegającej na utworzeniu niezależnego organu ds. równości, który spełniać będzie normy i standardy określone w dyrektywach (UE) 2024/1499 i 2024/1500

Interpelacja w sprawie uwzględnienia w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności reformy polegającej na utworzeniu niezależnego organu ds. równości, który spełniać będzie normy i standardy określone w dyrektywach (UE) 2024/1499 i 2024/1500 Interpelacja nr 12384 do prezesa Rady Ministrów w sprawie uwzględnienia w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności reformy polegającej na utworzeniu niezależnego organu ds. równości, który spełniać będzie normy i standardy określone w dyrektywach (UE) 2024/1499 i 2024/1500 Zgłaszający: Bożena Lisowska Data wpływu: 21-09-2025 Szanowny Panie Premierze, na posiedzeniu Komitetu Monitorującego KPO w dniu 11 września br. pani Iwona Janicka, członkini tego gremium, zgłosiła postulat, który następnie ponowiła w formie pisemnej. Dotyczył on konieczności uwzględnienia w ramach rewizji KPO reformy polegającej na wdrożeniu dyrektyw (UE) 2024/1499 i 2024/1500 poprzez powołanie w Polsce niezależnego organu ds. równości (independent equality body). Dyrektywy przyjęte w maju 2024 r. nakładają na państwa członkowskie obowiązek powołania takich organów, zapewniając im niezależność, odpowiednie kompetencje i zasoby. Termin transpozycji dyrektyw i faktycznego powołania organu upływa 19 czerwca 2026 r. Organ ds. równości miałby m.in.: przyjmować i rozpatrywać skargi osób doświadczających dyskryminacji, prowadzić interwencje w przypadkach naruszenia zasady równego traktowania, udzielać wsparcia prawnego i doradczego ofiarom dyskryminacji, monitorować przestrzeganie równości płci i zasady równego traktowania, prowadzić działania edukacyjne i promocyjne, wydawać rekomendacje dla rządu i parlamentu. Utworzenie tego organu nie tylko spełni obowiązek prawny wynikający z prawa UE, lecz także pozwoli uniknąć procedury naruszeniowej i potencjalnych kar finansowych ze strony Komisji Europejskiej i Trybunału Sprawiedliwości UE. Jednocześnie reforma ta wpisuje się w zalecenia dla Polski (CSR) oraz priorytety KPO, wzmacniając wiarygodność państwa w realizacji prawa unijnego. Jest również szansą na istotne wzmocnienie ochrony praw osób doświadczających dyskryminacji, podniesienie jakości równościowego państwa prawa oraz zwiększenie zaufania społecznego i międzynarodowego do działań podejmowanych przez Polskę. W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z pytaniami: 1. Czy rząd RP przewiduje przyjęcie rozwiązania prawnego, które utworzy co najmniej jeden niezależny organ ds. równości spełniający wszystkie minimalne normy wskazane w dyrektywach (UE) 2024/1499 i 2024/1500 oraz w streszczeniu EUR-Lex? 2. Jeśli tak – jaki model instytucjonalny jest rozważany (np. instytut, biuro, komisja) oraz jakie będą gwarancje jego niezależności (np. status prawny, kadencja, zabezpieczenie budżetowe)? 3. Jakie zasoby (finansowe, kadrowe, techniczne) rząd planuje przydzielić temu organowi, aby rzeczywiście mógł wykonywać wszystkie zadania wymagane przez dyrektywy (skargi, interwencje, dochodzenia, sprawozdania, edukacja)? 4. Kiedy planowane jest rozpoczęcie prac legislacyjnych w tym zakresie? 5. Czy rząd przewiduje konsultacje społeczne z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i ekspertami zajmującymi się polityką równościową? 6. Czy reforma zostanie ujęta w rewizji KPO – jeśli tak, w jakim zakresie – i czy przewidziane są konkretne kamienie milowe oraz wskaźniki monitorujące wdrożenie zgodności z dyrektywami? 7. W jaki sposób rząd zamierza zapewnić transparentność działania takiego organu, w tym publikację rocznych i czteroletnich raportów, gromadzenie danych oraz komunikację społeczną dotyczącą instytucji ds. równości? 8. Jakie środki finansowe w ramach KPO lub innych funduszy UE mogą zostać przeznaczone na realizację tej reformy? Z poważaniem