Interpelacja w sprawie nielegalnego graffiti

Interpelacja w sprawie nielegalnego graffiti Interpelacja nr 12372 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie nielegalnego graffiti Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski Data wpływu: 19-09-2025 Szanowny Panie Ministrze, nielegalne graffiti jest coraz poważniejszym problemem w wielu polskich miastach. Dewastowane są elewacje budynków mieszkalnych, obiekty użyteczności publicznej, przystanki, pociągi, mosty, a także cenne zabytki wymagające szczególnej ochrony. Straty finansowe związane z ich usuwaniem liczone są w milionach złotych rocznie. Oprócz aspektu ekonomicznego problemem jest poczucie bezkarności sprawców oraz pogorszenie estetyki przestrzeni publicznej, co negatywnie wpływa na komfort życia mieszkańców i wizerunek miast. Coraz częściej proceder ten przybiera zorganizowany charakter. Grafficiarze dokumentują swoje działania i chwalą się nimi w Internecie, publikując zdjęcia i nagrania na portalach społecznościowych czy w zamkniętych grupach komunikatorów. W ten sposób promują wandalizm i zachęcają innych do naśladowania podobnych zachowań. Zjawisko to staje się coraz bardziej widoczne, a mieszkańcy zgłaszają przypadki profili internetowych, na których sprawcy wprost pokazują akty dewastacji. Skala problemu jest ogromna. Według danych Komendy Stołecznej Policji, opublikowanych w kwietniu 2025 roku, w Warszawie w 2024 roku odnotowano 902 zgłoszenia dotyczące nielegalnego graffiti, a sprawców udało się ustalić jedynie w 89 przypadkach, co oznacza wykrywalność na poziomie poniżej 10 procent. W pierwszych trzech miesiącach 2025 roku zgłoszeń było już 246, przy ustaleniu tożsamości 30 sprawców. Podobne sygnały płyną z innych dużych miast, w tym z Łodzi, gdzie dewastowane są m.in. budynki mieszkalne, przystanki i infrastruktura kolejowa. Wiele wspólnot mieszkaniowych i samorządów inwestuje znaczne środki w usuwanie graffiti, często przy wsparciu funduszy miejskich, jednak problem stale narasta, gdyż działania prewencyjne i represyjne okazują się niewystarczające. Skuteczność organów państwa w walce z tym zjawiskiem jest ograniczona – sprawcy działają najczęściej nocą w miejscach słabo oświetlonych lub poza zasięgiem monitoringu. Często zasłaniają twarze, a dowody w postaci nagrań czy zdjęć okazują się niewystarczające do ustalenia ich tożsamości. Tymczasem internetowe profile promujące graffiti mogą stanowić cenne źródło informacji dla służb, pozwalając na identyfikację sprawców i powiązań między nimi. Na przykład w Łodzi w ostatnich miesiącach głośnym echem odbiła się sprawa młodego wandala, który w połowie czerwca został przyłapany na dewastowaniu elewacji w rejonie ul. Kilińskiego. Na widok strażników miejskich wyciągnął w ich stronę środkowe palce i krzyknął wulgarnie: „I tak mnie k… nie złapiecie!“. Niestety, jego przekonanie o bezkarności znalazło potwierdzenie – po krótkim czasie ponownie został ujęty, tym razem podczas niszczenia przystanku i murów w rejonie parku im. Sienkiewicza, gdzie w biały dzień malował napisy białą farbą w sprayu. Na widok funkcjonariuszy próbował uciekać, jednak ponownie został zatrzymany. Wartość szkód zdecyduje, czy odpowie on za wykroczenie (art. 124 Kodeksu wykroczeń – szkody do 800 zł), czy za przestępstwo z art. 288 Kodeksu karnego zagrożone karą nawet do 5 lat pozbawienia wolności, przy czym w przypadku recydywy sankcje mogą być surowsze. Opisany przypadek pokazuje, jak duże jest poczucie bezkarności wśród sprawców i jak ważne jest skuteczne działanie służb w celu ich identyfikacji i ukarania, a także prowadzenie działań prewencyjnych, w tym edukacyjnych. W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, w tym nadzorowana przez Pana Ministra Policja, w celu monitorowania Internetu i identyfikacji profili promujących nielegalne graffiti, na których sprawcy chwalą się dewastacją mienia publicznego i prywatnego? Czy w strukturach Policji funkcjonują specjalistyczne zespoły zajmujące się analizą treści publikowanych w Internecie w kontekście wandalizmu, a jeśli tak – jakie są ich zadania, liczebność i procedury działania? Jakie działania operacyjne i prewencyjne są prowadzone w skali kraju, aby ograniczyć skalę nielegalnego graffiti, szczególnie w miejscach o wysokiej wartości historycznej lub strategicznej, takich jak zabytki, dworce, tabor kolejowy czy obiekty infrastruktury krytycznej? Czy ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi liczby zgłoszeń związanych z nielegalnym graffiti w ostatnich trzech latach? Proszę o przedstawienie tych danych w podziale na województwa wraz z informacją o wykrywalności tych przestępstw. Jakie mechanizmy współpracy funkcjonują między Policją, samorządami, Strażą Miejską, zarządcami nieruchomości i innymi instytucjami w zakresie zapobiegania graffiti oraz szybkiego usuwania skutków wandalizmu? Czy ministerstwo planuje kampanie edukacyjne skierowane do młodzieży, mające na celu ograniczenie zjawiska nielegalnego graffiti przez promowanie legalnych form sztuki ulicznej, takich jak murale, oraz jakie środki finansowe mogą zostać przeznaczone na ten cel? Czy w ocenie ministerstwa obecne przepisy prawne są wystarczające do skutecznej walki z nielegalnym graffiti, czy też widzi Pan Minister potrzebę ich nowelizacji, np. przez zaostrzenie sankcji lub uproszczenie procedur ścigania sprawców? Z wyrazami szacunku Krzysztof Piątkowski Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie nielegalnego graffiti Odpowiedź na interpelację nr 12372 w sprawie nielegalnego graffiti Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 20-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12372 pana posła Krzysztofa Piątkowskiego w sprawie nielegalnego graffiti , w oparciu o stanowisko Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Zgodnie z ustawą z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji [1] do podstawowych zadań wskazanej formacji należy m.in. wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizując ustawowe zadania, w celu zapobiegania popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym, jednostki organizacyjne Policji pozostają ze sobą w stałej współpracy, a także współdziałają w przedmiotowym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi. W ramach wskazanych zadań Policja podejmuje działania mające na celu zwalczanie czynów polegających na umieszczaniu na murach budynków, ogrodzeniach oraz pojazdach transportu miejskiego lub wagonach kolejowych różnego rodzaju napisów lub malunków. Policja monitoruje zjawisko nielegalnego graffiti oraz podejmuje czynności operacyjno-rozpoznawcze i dochodzeniowo-śledcze mające na celu identyfikację osób/grup dokonujących tego rodzaju przestępstw. W przypadkach nanoszenia bez zezwolenia napisów i rysunków w przestrzeni publicznej są prowadzone analizy pod kątem np. naniesionych tagów, podobieństw graficznych. Ponadto miejsca szczególnie narażone na tego typu przestępstwa i wykroczenia są cyklicznie poddawane kontrolom w celu ewentualnego zatrzymania sprawców na gorącym uczynku. Sporządzana jest również analiza stanu bezpieczeństwa i porządku zawierająca informacje pochodzące z komórek realizujących czynności operacyjno-rozpoznawcze, od kierowników komórek służby prewencyjnej, a także pochodzące z innych źródeł, w tym ze środków masowego przekazu, od władz samorządowych i społeczności lokalnej oraz podmiotów pozapolicyjnych. Należy dodać, że od 2016 r. funkcjonuje Krajowa Mapa Zagrożeń Bezpieczeństwa stanowiąca interaktywne narzędzie służące do powiadamiania Policji o lokalnych zagrożeniach bezpieczeństwa. Wśród dostępnych do wyboru kategorii zagrożeń jest także kategoria „Akty wandalizmu“, w ramach której użytkownicy mogą zgłaszać przypadki nielegalnego graffiti. Z uwagi na fakt, że sprawcy publikują w Internecie akty wandalizmu (nanoszenia graffiti), służba kryminalna Policji współpracuje w przedmiotowym zakresie ze służbą zwalczania cyberprzestępczości odpowiedzialną za monitoring cyberprzestrzeni. Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości prowadzi monitoring publicznych źródeł informacji w celu wykrywania i analizy treści związanych z przestępstwami popełnianymi przy użyciu Internetu, w tym publikacji dokumentujących lub gloryfikujących wandalizm/graffiti. W momencie ujawnienia lub powzięcia informacji o takich aktach działania obejmują identyfikację kont i powiązań, zabezpieczanie publicznych materiałów jako materiału dowodowego, analizę techniczną oraz współpracę z wydziałami śledczymi w celu podjęcia dalszych czynności procesowych. W sytuacjach tego wymagających współpraca polega na wymianie informacji i materiałów dowodowych między Policją (w tym Centralnym Biurem Zwalczania Cyberprzestępczości) a samorządami lub zarządcami, wspólnych działaniach prewencyjnych i informacyjnych oraz procedurach szybkiego zgłaszania wandalizmu (dotyczy przypadków ujawnionych w Internecie). Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości udziela wsparcia analitycznego i technicznego dla jednostek lokalnych. Dostrzegając wagę problemu rozpowszechniania treści nienawistnych za pomocą Internetu, których przykładem mogą być wspomniane przez pana posła treści publikowane przez grafficiarzy (niejednokrotnie nawołujące do nienawiści na tle m.in. narodowościowym czy wyznaniowym), MSWiA ogłosiło otwarty konkurs ofert na realizację w okresie listopad-grudzień 2025 r. zadania publicznego pn. „Ogólnopolska kampania edukacyjno-profilaktyczna na rzecz przeciwdziałania mowie nienawiści“. Po dokonaniu oceny ofert decyzją ministra spraw wewnętrznych i administracji zatwierdzono wyniki postępowania konkursowego. Celem kampanii będzie zwiększenie świadomości społecznej na temat zagrożeń wynikających z mowy nienawiści oraz promowanie postaw opartych na szacunku, empatii, odpowiedzialności społecznej i zasadach równego traktowania. Na realizację opisanego wyżej zadania minister spraw wewnętrznych i administracji planuje przekazać środki w wysokości do 120 tysięcy złotych. Mając na uwadze zapobieganie zjawisku nielegalnego nanoszenia graffiti, należy wskazać, że Policja realizuje działania profilaktyczne w przedmiotowym zakresie, organizując m.in. spotkania, kampanie profilaktyczno-edukacyjne czy też opracowuje różnego rodzaju materiały informacyjne (np. ulotki) dotyczące przedmiotowego zagadnienia. Inne działania profilaktyczne obejmują edukację prawną dzieci i młodzieży, która jest realizowana przez policjantów w szkołach. Zapobieganie nielegalnemu graffiti jest również elementem działań profilaktycznych, które znalazły się wśród zadań przypisanych do priorytetów komendanta głównego Policji na lata 2021-2025. Funkcjonariusze Policji w ramach tych aktywności edukują głównie młodzież w zakresie znaczenia symboliki związanej z nienawiścią, organizują inne aktywności, np. różnego rodzaju konkursy, współpracują w tym zakresie z mediami, zamieszczając komunikaty radiowe lub w Internecie. Warto podkreślić, że kwestia bezpieczeństwa w miejscach publicznych oraz w miejscu zamieszkania została w 2025 r. ujęta w obszarach priorytetowych zadań Policji. Dotyczy to w szczególności dostosowania działań profilaktycznych do zdiagnozowanych potrzeb społecznych, zgodnie z priorytetem III komendanta głównego Policji na lata 2024-2025, tj. „Podniesienie efektywności działań Policji w celu realizacji oczekiwań społecznych“. Zgodnie z informacją Komendy Głównej Policji decyzje dotyczące metod oraz taktyk zwalczania tego procederu należą do kierownictw poszczególnych jednostek organizacyjnych Policji, przy czym zakres i formy działania podejmowane przez właściwe miejscowo jednostki Policji są dostosowywane do poziomu aktywności grup grafficiarzy oraz ich specyfiki działań na danym obszarze. Jak wskazała KGP, forma i zakres gromadzonych przez Policję danych statystycznych uniemożliwia wyszczególnienie wykroczeń lub przestępstw dotyczących wyłącznie nielegalnego graffiti, a tym samym na określenie ich wykrywalności. Jednocześnie w ocenie Komendy Głównej Policji obowiązujące instrumenty prawne w sposób kompleksowy sankcjonują zachowania obserwowane w nielegalnym graffiti oraz pozwalają penalizować kryminalne zachowania dotyczące nielegalnego graffiti (jako wykroczenie lub przestępstwo). Obowiązujące przepisy prawa dają organom ścigania i sądom wystarczające instrumenty do zastosowania wobec sprawcy adekwatnej represji karnej oraz orzeczenia kompensaty wyrządzonej szkody. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. 2025 poz. 636.