Interpelacja w sprawie refundacji wyrobów medycznych dla osób laryngektomowanych

Interpelacja w sprawie refundacji wyrobów medycznych dla osób laryngektomowanych Interpelacja nr 12370 do ministra zdrowia w sprawie refundacji wyrobów medycznych dla osób laryngektomowanych Zgłaszający: Magdalena Łośko, Iwona Hartwich, Krzysztof Piątkowski Data wpływu: 19-09-2025 Inowrocław, 15 września 2025 r. Szanowna Pani Minister, w 2024 roku powołałam Parlamentarny Zespół ds. Osób Laryngektomowanych, chcąc zwrócić uwagę na potrzeby i wyzwania, z którymi mierzą się pacjenci po operacyjnym usunięciu krtani. W ostatnich latach w Polsce obserwuje się wzrost zachorowań na raka krtani, Polska należy do krajów o najwyższym wskaźniku zachorowalności na ten nowotwór. Najczęstsza lokalizacja nowotworów złośliwych zlokalizowanych w obrębie głowy i szyi to właśnie krtań (ok. 48%). W Polsce rak krtani i gardła stanowi 4% wszystkich nowotworów u mężczyzn i 0,5% nowotworów u kobiet. Według Krajowego Rejestru Nowotworów 1800 pacjentów rocznie jest diagnozowanych z zaawansowanym nowotworem krtani i gardła dolnego w Polsce. Część z nich jest poddawana zabiegowi usunięcia krtani. Takich zabiegów w Polsce wykonuje się rocznie około 750, a całkowita populacja pacjentów po usunięciu krtani w Polsce wynosi obecnie około 3500. Całkowita laryngektomia to zabieg chirurgiczny przeprowadzany u pacjentów z zaawansowanym rakiem krtani i gardła dolnego, polegający na nieodwracalnym usunięciu krtani. Oznacza to, że pacjenci tracą zdolność mówienia i oddychają przez stałą stomię w szyi. Pacjenci oddychający przez otwartą stomię w szyi cierpią na problemy zdrowotne płuc, mają problemy z nadmierną ilością śluzu, częsty kaszel, duszności i zwiększone ryzyko przewlekłego zapalenia dróg oddechowych i infekcji. Ma to negatywny wpływ na jakość życia, w tym sen i dobre samopoczucie psychospołeczne. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 października 2023 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie pacjenci po usunięciu krtani mają dostęp do następujących wyrobów: - krtani elektronicznej (aparat wspomagający mowę), - rurki tracheostomijnej wraz z zapasowym wkładem do 3 sztuk albo rurki tracheostomijnejsilikonowej (1 sztuka), - wymiennika ciepła i wilgoci HME do 35 sztuk, - plastra do mocowania filtrów HME do 20 sztuk. Rurki, wymienniki i plastry są objęte 10-procentową odpłatnością pacjenta. Przy założeniu realizacji zlecenia na rurkę na okres 6 miesięcy, wymienników w limicie 35 sztuk oraz plastrów w limicie 20 sztuk, miesięczna dopłata ze strony pacjenta wynosi 102,50 zł, co w przypadku grupy wiekowej osób po laryngektomii stanowi około 10% ich miesięcznego budżetu domowego. Obecnie z grupy 1600 użytkowników wymienników ciepła i wilgoci 50% rezygnuje z ich korzystania ze względu na powyższy koszt. Przyjmując zatem liczbę 800 pacjentów oraz koszt roczny dopłaty 1230 zł, daje to nam kwotę 984 000 zł dla nieużywających i 1 968 000 zł dla całej populacji HME. Nadmienić należy, że dostępna refundacja na wymienniki HME jest dostępna dla pacjentów w Polsce od stycznia 2023 roku i obecnie ze względu na barierę w postaci oporu oddechowego pacjentów operowanych przed rokiem 2023 tylko 46% całkowitej populacji pacjentów korzysta z tego rozwiązania aczkolwiek liczba ta zwiększa się z każdym rokiem przez nowo operowanych pacjentów. Badania wskazują, że średnia liczba przyjęć do szpitala z powodu infekcji osób laryngektomowanych nieużywających wymienników ciepła jest na poziomie ośmiuset pacjentów w Polsce, co daje 16 464 dodatkowo zajętych łóżek w szpitalach, a po przemnożeniu przez średni koszt osobodoby w szpitalu na poziomie 1000 zł, daje wartość obciążającą budżet na poziomie 16,5 miliona zł. Przy porównaniu z 10-procentową odpłatnością za dostępne wyroby medyczne dla całej populacji 1600 użytkowników HME kwota ta jest dziesięciokrotnie wyższa od poziomu odpłatności pacjentów. Pacjenci wskazują na niewystarczające limity miesięczne 35 sztuk wymienników ciepła i wilgoci oraz 20 plastrów. Optymalne zaopatrzenie powinno być na poziomie 60 sztuk wymienników HME miesięcznie (dwie sztuki na dobę) oraz 30 plastrów (jedna sztuka na dobę), które trzeba wymieniać codziennie. Dodatkowo ze względu na krzywą uczenia pacjentów w stosowaniu HME w pierwszych 12 miesiącach limit dla HME powinien zostać zwiększony do 90 sztuk. Jest to spowodowane zmianami, jakie zachodzą w układzie oddechowym. W pierwszych miesiącach po zabiegu organizm pacjenta produkuje nadmierne ilości śluzu i wydzieliny, które zatykają wymienniki HME. Taki zabrudzony wymiennik musi być wymieniony na nowy i niedopuszczalne jest jego czyszczenie ze względu na wysokie ryzyko infekcji spowodowane kolonizacją bakterii z wydzieliny. Stoma po laryngektomii lub tracheotomii oraz szyja w okolicy stomy to bardzo delikatny i wrażliwy obszar, o który pacjent po laryngektomii lub tracheotomii powinien szczególnie zadbać. Dla prawidłowej opieki okołostomijnej niezbędne są akcesoria specjalnie do tego przeznaczone. Pacjent po laryngektomii powinien mieć do dyspozycji sprzęt pozwalający utrzymać jej prawidłową higienę, aby zapobiegać gromadzeniu się bakterii, grzybów i innych zanieczyszczeń. Brak odpowiedniej higieny może prowadzić do infekcji dróg oddechowych, problemów z przełykaniem, a także pogorszenia funkcji protezy. Refundacja wyrobów medycznych dla pacjentów po laryngektomii w odpowiedniej ilości i dostępności jest nie tylko wyrazem troski o ich zdrowie i jakość życia, ale również ekonomicznie uzasadnioną inwestycją w profilaktykę i rehabilitację. W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytania: Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie zmian w refundacji wyrobów medycznych dedykowanych dla osób laryngektomowanych? Czy Ministerstwo Zdrowia dokonuje analizy zwiększenia dostępności wyrobów medycznych dla tej konkretnej grupy pacjentów? Z poważaniem Poseł na Sejm RP Magdalena Łośko