Interpelacja w sprawie niezgodnego z prawem przyjmowania cudzoziemców na studia w Polsce

Interpelacja w sprawie niezgodnego z prawem przyjmowania cudzoziemców na studia w Polsce Interpelacja nr 12335 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie niezgodnego z prawem przyjmowania cudzoziemców na studia w Polsce Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Anna Dąbrowska-Banaszek Data wpływu: 17-09-2025 Szanowny Panie Ministrze, zwracam Pana uwagę na problem niezgodnego z prawem przyjmowania cudzoziemców na studia w polskich uczelniach, nadużyć związanych z tym procederem oraz zagrożeń wynikających z instrumentalnego wykorzystywania procesu rekrutacyjnego do nielegalnej legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce. W ostatnich latach pojawiły się niepokojące sygnały wskazujące na wykorzystywanie procesu rekrutacyjnego przez niektóre uczelnie jako narzędzia do uzyskiwania przez cudzoziemców pozwoleń na pobyt, bez rzeczywistego zamiaru podjęcia nauki. Jak donoszą media, w wyniku takich praktyk cudzoziemcy uzyskują wizy studenckie, które następnie wykorzystują do legalizacji pobytu w Polsce, nie podejmując faktycznie studiów. Tego rodzaju nadużycia nie tylko naruszają przepisy prawa, ale również podważają zaufanie do polskiego systemu edukacyjnego i imigracyjnego. W odpowiedzi na te nieprawidłowości wprowadzono zmiany w przepisach dotyczących rekrutacji cudzoziemców na studia. Zgodnie z nowymi regulacjami uczelnie nie mogą już samodzielnie weryfikować stopnia znajomości języka wykładowego u cudzoziemców kandydujących na studia. Zamiast tego odpowiedzialność za tę weryfikację spoczywa na odpowiednich instytucjach państwowych. Ponadto wprowadzono ograniczenie liczby cudzoziemców przyjmowanych na studia w danej uczelni do maksymalnie 50% ogólnej liczby studentów w danym roku akademickim. Mimo tych zmian nadal istnieje obawa, że niektóre uczelnie mogą próbować obejść nowe przepisy lub stosować je w sposób nieefektywny. Istnieje również ryzyko, że cudzoziemcy, którzy nie spełniają wymogów dotyczących znajomości języka lub innych kryteriów, mogą znaleźć alternatywne drogi uzyskania wizy studenckiej, co nadal stanowi zagrożenie dla integralności polskiego systemu edukacyjnego i imigracyjnego. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji jest świadome skali problemu niezgodnego z prawem przyjmowania cudzoziemców na studia w Polsce oraz nadużyć związanych z tym procederem? Jeśli tak, to jaka jest skala tego zjawiska? Jakie konkretne działania zostały podjęte przez ministerstwo w ostatnich dwóch latach w celu przeciwdziałania takim nadużyciom? Jakie zmiany w przepisach dotyczących rekrutacji cudzoziemców na studia planuje ministerstwo w najbliższej przyszłości, aby skuteczniej zapobiegać wykorzystywaniu procesu rekrutacyjnego do nielegalnej legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce? Czy ministerstwo współpracuje z innymi instytucjami państwowymi, takimi jak Straż Graniczna czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w celu monitorowania i eliminowania nadużyć związanych z rekrutacją cudzoziemców na studia? Jakie mechanizmy kontrolne i nadzorcze zostały wprowadzone lub planowane są do wprowadzenia, aby zapewnić zgodność procesu rekrutacyjnego z obowiązującymi przepisami prawa i zapobiegać jego instrumentalnemu wykorzystywaniu?

Odpowiedź na interpelację w sprawie niezgodnego z prawem przyjmowania cudzoziemców na studia w Polsce Odpowiedź na interpelację nr 12335 w sprawie niezgodnego z prawem przyjmowania cudzoziemców na studia w Polsce Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 13-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12335 Pani Poseł Agnieszki Ścigaj oraz Pani Poseł Anny Dąbrowskiej-Banaszek w sprawie niezgodnego z prawem przyjmowania cudzoziemców na studia w Polsce, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) jest świadome, że rekrutacja cudzoziemców na studia w Polsce mogła być w ubiegłych latach wykorzystywana do obchodzenia krajowych regulacji z obszaru legalizacji pobytu i pracy cudzoziemców. Należy jednak podkreślić, że przyjmowanie przez uczelnie cudzoziemskich studentów, nawet jeśli dotyczy to wielu osób, samo w sobie nie jest zjawiskiem nielegalnym, bowiem umiędzynarodowienie polskich uczelni jest jednym z pożądanych celów w zakresie funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego. Problem stanowią natomiast przypadki, gdy cudzoziemcy nie realizują głównego celu, jakim jest podjęcie i kontynuowanie kształcenia, lecz wykorzystują status studenta wyłącznie jako podstawę do uzyskania prawa do pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP). Jednoznaczne stwierdzenie takich przypadków jest jednak utrudnione, z uwagi na fakt, że cudzoziemcy – na podstawie obowiązujących przepisów prawa – mają szeroki dostęp do rynku pracy, a wewnętrzne regulacje wielu uczelni dopuszczają stosunkowo niski poziom obecności na zajęciach. Pragnę podkreślić, że Straż Graniczna (SG) sygnalizowała wątpliwości odnośnie do realizacji przez cudzoziemców celu pobytu, jakim jest kształcenie na studiach, zarówno ogólnie, jak i w odniesieniu do konkretnych podmiotów. Należy przy tym zaznaczyć, że szczegółowe zasady organizacji toku studiów pozostają poza zakresem właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] . Ponadto, w odpowiedzi na szacowaną znaczną skalę nadużyć możliwości legalnego wjazdu i pobytu w Polsce w związku z kształceniem na studiach, w ostatnich miesiącach wdrożono pakiet zmian rangi ustawowej, które postulowane były w tzw. „Białej Księdze” powstałej w reakcji na tzw. aferę wizową. Powyższe zmiany uszczelniły system uzyskiwania wiz, w tym w celu odbycia studiów, i obejmują nowe wymogi w zakresie procesu rekrutacji na uczelniach, a także uzyskiwania wiz i zezwoleń na pobyt czasowy oraz zmiany zasad uzyskania zatwierdzenia uczelni na potrzeby przyjmowania cudzoziemców na studia. Zmiany przepisów prawa w zakresie wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym RP zostały wprowadzone ustawą z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej [2] . Za najważniejszą zmianę w przedmiotowej kwestii należy uznać ograniczenie liczby cudzoziemców, którzy mogą być przyjęci na studia do maksymalnie 50% ogólnej liczby studentów danej uczelni [3] . Celem przedmiotowej zmiany jest zapobieganie sytuacjom, w których niemal całość społeczności akademickiej danej jednostki stanowią cudzoziemcy. Ponadto wymogiem zatwierdzania przez Ministra SWiA jednostek wyrażających chęć przyjmowania cudzoziemców na studia zostały objęte również akademickie uczelnie niepubliczne. Jednocześnie nadużyciom w zakresie migracji edukacyjnej na bieżąco przeciwdziałają konsulowie, którzy na etapie wydawania wiz dokonują oceny ryzyka migracyjnego, a także SG i Policja, uczestniczące w procesie konsultacji wizowych. Istotnym mechanizmem zabezpieczającym jest również wspomniana wyżej procedura zatwierdzania jednostek wyrażających chęć przyjmowania cudzoziemców na studia. W ramach tej procedury analizowany jest szereg okoliczności dotyczących funkcjonowania danej uczelni, w tym rzetelność procesu rekrutacyjnego i sposób organizacji kształcenia cudzoziemców. Należy podkreślić, że obecnie MSWiA koncentruje się na wdrożeniu i monitorowaniu efektów wprowadzonego pakietu kompleksowych zmian, o których mowa powyżej, mających na celu ograniczenie ryzyka nadużyć procedury rekrutacyjnej dla realizacji innego niż deklarowany celu pobytu oraz dalszej migracji do innych państw strefy Schengen. Po przeprowadzeniu oceny skutków nowych rozwiązań zostanie rozważone wprowadzenie ewentualnych korekt oraz dalszych działań legislacyjnych lub organizacyjnych. Jednocześnie pragnę poinformować, że w ramach postępowania o zatwierdzenie jednostki prowadzącej studia na potrzeby przyjmowania cudzoziemców w celu podjęcia lub kontynuacji studiów, MSWiA współpracuje m.in. z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW), Ministerstwem Obrony Narodowej, Ministerstwem Spraw Zagranicznych (MSZ), Komendą Główną Policji, Komendą Główną Straży Granicznej, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służbą Kontrwywiadu Wojskowego, Krajową Administracją Skarbową, Urzędem do Spraw Cudzoziemców, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Głównym Inspektorem Pracy. Uwzględnienie stanowiska ww. podmiotów w procedurze zatwierdzania jednostki pozwala na wieloaspektową ocenę funkcjonowania danej uczelni – począwszy od kwestii bezpieczeństwa państwa, przez aspekty podatkowe, aż po zagadnienia dotyczące zgodności z przepisami prawa odnoszącymi się do pobytu i rekrutacji cudzoziemców. Należy podkreślić, że zasadnicza odpowiedzialność za zgodność procesu rekrutacyjnego cudzoziemców na studia z obowiązującymi, nowymi regulacjami spoczywa na uczelniach oraz na Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie posiada bezpośrednich instrumentów nadzorczych wobec szkół wyższych. Należy jednak podkreślić, że brak zgodności działań uczelni z ustalonymi regulacjami dotyczącymi rekrutacji skutkować będzie konsekwencjami na dalszych etapach procedur migracyjnych, pozostających w obszarze właściwości MSWiA – w szczególności odmową wydania wizy, odmową udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, a także odmową zatwierdzenia bądź cofnięciem zatwierdzenia danej jednostki przez Ministra SWiA. W ten sposób obowiązujące przepisy prawa tworzą system powiązanych mechanizmów, który wymusza przestrzeganie zasad rekrutacji i ogranicza możliwość instrumentalnego wykorzystywania statusu studenta. Biorąc pod uwagę wprowadzone w ostatnim czasie, opisane powyżej, zmiany należy wskazać, że przyjęty system opiera się na ścisłej współpracy międzyresortowej. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji współdziała z MNiSW, SG, wojewodami oraz MSZ. W ramach przedmiotowej współpracy zapewniana jest wymiana informacji dotyczących statusu cudzoziemców – od momentu przyjęcia na studia, poprzez faktyczne rozpoczęcie nauki, aż do ewentualnego skreślenia z listy studentów i cofnięcia udzielonego w tym celu tytułu pobytowego. Należy podkreślić, że taki model, oparty na wymianie informacji i współdziałaniu wielu podmiotów administracji państwowej, stanowi obecnie fundament systemu zapobiegania nadużyciom związanym z rekrutacją cudzoziemców na studia. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dalej: Ministra SWiA [2] Dz. U. poz. 622 [3] Art. 323a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce , Dz. U. 2024 poz. 1571, z późn. zm.