Interpelacja w sprawie uwag i wątpliwości dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA)

Interpelacja w sprawie uwag i wątpliwości dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) Interpelacja nr 12274 do ministra - członka Rady Ministrów, koordynatora służb specjalnych w sprawie uwag i wątpliwości dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) Zgłaszający: Waldemar Andzel, Agnieszka Anna Soin, Jarosław Krajewski, Marcin Porzucek, Zbigniew Hoffmann, Michał Jach, Wojciech Michał Zubowski, Michał Kowalski, Magdalena Filipek-Sobczak Data wpływu: 15-09-2025 Szanowny Panie Ministrze, Centralne Biuro Antykorupcyjne (dalej również jako CBA) jako służba specjalna powołana do walki z korupcją odgrywa istotną rolę w systemie bezpieczeństwa państwa. Zobowiązane jest ono do działania na zasadach apolityczności, niezależności oraz z poszanowaniem praworządności i standardów demokratycznego państwa prawa. Znaczenie Centralnego Biura Antykorupcyjnego dla porządku publicznego oraz realizacji w praktyce zasad praworządności jest trudne do przecenienia. Jak expressis verbis wyrażono to w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, CBA jest służbą specjalną do spraw zwalczania korupcji w życiu publicznym i gospodarczym, w szczególności w instytucjach państwowych i samorządowych, a także do zwalczania działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa. Mamy szereg uwag i wątpliwości dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego, w szczególności związane z: 1) destabilizacją kadrową, przejawiającą się m.in. licznymi odejściami doświadczonych funkcjonariuszy, 2) kontrowersyjnymi decyzjami personalnymi, mogącymi budzić wątpliwości co do ich zasadności oraz zgodności z kryteriami merytorycznymi i etycznymi, 3) możliwością występowania nieprawidłowości w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi, 4) potencjalnymi przypadkami mobbingu, nadużyć przełożonych wobec podwładnych lub dyskryminacji. Wszystkie te kwestie mogą mieć negatywny wpływ na efektywność CBA, a także podważać jego autorytet i wiarygodność jako służby specjalnej stojącej na straży praworządności. Z pola widzenia tracić nie można, iż mobbing jest zjawiskiem wywołującym negatywne skutki dla zdrowia, w szczególności zdrowia psychicznego osób nim dotkniętych. Osoby doświadczające mobbingu narażone są na chroniczny stres, obniżenie poczucia własnej wartości, stany lękowe, depresję, a w skrajnych przypadkach nawet myśli samobójcze. Długotrwałe pozostawanie w sytuacji przemocy psychicznej może również prowadzić do pogorszenia zdrowia fizycznego, w tym do rozwoju chorób psychosomatycznych, zaburzeń snu, nadciśnienia tętniczego czy dolegliwości układu pokarmowego. Niezwykle istotne jest zatem, aby Centralne Biuro Antykorupcyjne wykazywało wrażliwość na tego rodzaju zjawiska oraz podejmowało zdecydowane i systemowe działania prewencyjne, mające na celu ich eliminację, jak również zapewnienie realnej ochrony osobom zgłaszającym przypadki mobbingu. W ostatnich latach ze służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym zrezygnowało wielu doświadczonych funkcjonariuszy, co rodzi pytanie o rzeczywiste przyczyny ich odejść. Dnia 30 czerwca 2025 r. została złożona interpelacja poselska nr 10622, dotycząca działań podejmowanych przez Centralne Biuro Antykorupcyjne w zakresie przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji oraz innym formom naruszeń praw funkcjonariuszy. Interpelacja ta miała na celu uzyskanie szczegółowych informacji na temat obowiązujących procedur wewnętrznych, skuteczności istniejących mechanizmów ochronnych oraz przypadków zgłoszeń naruszeń i sposobu ich rozpatrywania. Niestety, odpowiedź udzielona w dniu 25 lipca 2025 r. przez ministra – członka Rady Ministrów, koordynatora służb specjalnych była dalece niewystarczająca. Miała ona charakter wysoce ogólnikowy, lakoniczny i nie zawierała odpowiedzi na szereg konkretnych pytań postawionych w interpelacji. Zabrakło w niej zarówno danych statystycznych, jak i opisu działań faktycznie podjętych przez kierownictwo CBA. Co więcej, pominięto istotne kwestie dotyczące ochrony sygnalistów, konsekwencji służbowych wobec osób dopuszczających się nadużyć, jak również standardów obowiązujących przy rozpatrywaniu skarg i budowaniu kultury organizacyjnej. Tak ogólnikowa i zdawkowa odpowiedź może budzić uzasadnione obawy co do transparentności funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz gotowości jego kierownictwa do realnego przeciwdziałania nieprawidłowościom. Biorąc pod uwagę znaczenie CBA jako służby specjalnej, brak jednoznacznych i pełnych wyjaśnień w tak poważnej sprawie jest nie do przyjęcia. Złożenie niniejszej interpelacji, zawierającej szereg dodatkowych i bardziej szczegółowych pytań dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego, stosowanych w nim procedur kadrowych, mechanizmów prewencyjnych oraz standardów ochrony funkcjonariuszy, jest w pełni zasadne, a wręcz konieczne. Mając na uwadze powyższe, wnoszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na następujące pytania: Ile spośród trzech skarg (dotyczy odpowiedzi na interpelację poselską nr 10622), które wpłynęły do Komisji do rozpatrywania skarg na zachowania noszące znamiona mobbingu, dyskryminacji lub molestowania w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 3 lipca 2025 r., było zasadnych i jakie konsekwencje dyscyplinarne wyciągnięto wobec osób dopuszczających się naruszeń? Czy wprowadzono środki naprawcze? W jakich jednostkach organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego pełnią służbę osoby, których dotyczyły skargi, które w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 3 lipca 2025 r. wpłynęły do Komisji do rozpatrywania skarg na zachowania noszące znamiona mobbingu, dyskryminacji lub molestowania? Czy któraś z tych osób pełni kierownicze stanowisko, jeśli tak, to od kiedy i w której jednostce organizacyjnej Centralnego Biura Antykorupcyjnego? Czy w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 3 lipca 2025 r. wskutek skargi, która wpłynęła do Komisji do rozpatrywania skarg na zachowania noszące znamiona mobbingu, dyskryminacji lub molestowania, jakakolwiek osoba straciła funkcję kierowniczą – jeśli tak, to w której jednostce organizacyjnej Centralnego Biura Antykorupcyjnego? Czy funkcjonariuszowi, o którym mowa w odpowiedzi na interpelację poselską nr 10622, który dokonał zgłoszenia mobbingu i dyskryminacji w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów oraz zarządzenia Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego nr 16/2024 z dnia 6 listopada 2024 r. w sprawie wprowadzenia w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym rozwiązań proceduralnych dotyczących naruszeń prawa, podejmowania działań następczych oraz ochrony osób dokonujących zgłoszeń naruszenia prawa (sygnalistów), zapewniono należną sygnaliście ochronę przed działaniami odwetowymi oraz czy udzielono mu w związku z dokonanym zgłoszeniem pomocy psychologicznej? Czy osobę, której dotyczy zgłoszenie, odizolowano od sygnalisty? Jeśli tak, to w jaki sposób? Jakie środki podjęło Centralne Biuro Antykorupcyjne po otrzymaniu zgłoszenia mobbingu i dyskryminacji w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów oraz zarządzenia Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego nr 16/2024 z dnia 6 listopada 2024 r. w sprawie wprowadzenia w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym rozwiązań proceduralnych dotyczących naruszeń prawa, podejmowania działań następczych oraz ochrony osób dokonujących zgłoszeń naruszenia prawa (sygnalistów), by przeciwdziałać mobbingowi i dyskryminacji oraz by zapobiec stosowaniu ich względem innych funkcjonariuszy? Czy wśród funkcjonariuszy przeprowadzane są anonimowe ankiety dotyczące mobbingu, dyskryminacji i molestowania? Czy osoby pełniące w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym funkcje kierownicze są szkolone, jak reagować w przypadku podejrzenia stosowania w podległych im jednostkach mobbingu, dyskryminacji lub molestowania? Jeśli tak, jaki był program szkolenia i kto je przeprowadzał? Według jakich kryteriów dobierani są członkowie funkcjonującej w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym Komisji do rozpatrywania skarg na zachowania noszące znamiona mobbingu, dyskryminacji lub molestowania? Jakie działania Departament Bezpieczeństwa Centralnego Biura Antykorupcyjnego podejmuje w przypadkach zgłoszeń dotyczących mobbingu? Jaki jest maksymalny czas rozpatrywania skargi dotyczącej mobbingu, dyskryminacji lub molestowania, uwzględniając stopień skomplikowania i zawiłość sprawy? W odpowiedzi na interpelację poselską nr 10622 wskazano, że w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. z Centralnego Biura Antykorupcyjnego odeszło 166 funkcjonariuszy. Ile osób odeszło ze służby w poszczególnych jednostkach organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego? W odpowiedzi na interpelację poselską nr 10622 wskazano, że w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 3 lipca 2025 r. z Centralnego Biura Antykorupcyjnego odeszło 45 osób. Ile osób odeszło z służby w poszczególnych jednostkach organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego? Z których jednostek organizacyjnych do których jednostek organizacyjnych zostały przeniesione osoby wnioskujące o przeniesienie w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 3 lipca 2025 r.? Z których jednostek organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego do których jednostek organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego chciały przenieść się osoby, którym odmówiono przeniesienia? Ile decyzji personalnych szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego zaskarżyli do wojewódzkiego sądu administracyjnego w okresie od 1 stycznia 2025 r. do dnia złożenia niniejszej interpelacji? Czy w związku z dużą liczbą odejść funkcjonariuszy z Delegatury Centralnego Biura Antykorupcyjnego w Warszawie szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego zlecił wykonanie audytu wewnętrznego, żeby zbadać przyczynę licznych odejść ze służby lub przenosin do innych jednostek organizacyjnych? Czy osoba, której dotyczy skarga dotycząca mobbingu, może w świetle obowiązujących przepisów prawa udostępnić treść skargi swoim podwładnym? Czy z funkcjonariuszami, którzy odchodzą ze służby, są przeprowadzane rozmowy mające na celu ustalenie przyczyny, dla której nie chcą dłużej pełnić służby w CBA? Kto przeprowadza takie rozmowy? Ile takich rozmów przeprowadzono? Co jest główną przyczyną odejść ze służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym? Jakie działania są podejmowane w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym w celu zwiększenia świadomości funkcjonariuszy o przysługujących im prawach, w szczególności jakie działania są podejmowane w celu zwiększenia świadomości funkcjonariuszy o trybie, w jakim mogą zgłaszać przypadki nadużyć ze strony innych funkcjonariuszy, w tym przełożonych? Jaka jest procedura postępowania w przypadku, gdyby względem sygnalisty – funkcjonariusza Centralnego Biura Antykorupcyjnego podjęte zostały środki odwetowe? Na jakie wsparcie może wówczas liczyć funkcjonariusz? Czy przeniesienie sygnalisty do dalszego pełnienia służby w innej miejscowości może być uznane za działanie odwetowe? Czy takie przypadki miały miejsce? Jakie kryteria decydują o powierzeniu funkcji naczelnika wydziału operacyjno-śledczego w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym? Ilu nowych funkcjonariuszy planuje się przyjąć do służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym do końca bieżącego roku i ilu w 2026 roku? Czy w 2026 roku planowana jest podwyżka uposażeń funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego, jeśli tak, to w jakiej wysokości oraz w jakim okresie? Złożenie niniejszej interpelacji wynika z głębokiego przekonania o konieczności zapewnienia najwyższych standardów funkcjonowania jednej z kluczowych służb specjalnych Rzeczypospolitej Polskiej. Centralne Biuro Antykorupcyjne jako instytucja powołana do ochrony interesu publicznego musi być nie tylko skuteczne w realizacji zadań ustawowych, lecz także wiarygodne, przejrzyste i odporne na wszelkie formy patologii instytucjonalnej. Wszelkie sygnały dotyczące niewłaściwego zarządzania i potencjalnych naruszeń powinny zostać potraktowane z należytą powagą ze względu na interes publiczny, w którym leży sprawne funkcjonowanie Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Ich ignorowanie prowadzić może do utraty zaufania społecznego wobec tej służby. Transparentność, odpowiedzialność kadrowa, etyka służby oraz skuteczne przeciwdziałanie wszelkim formom nadużyć muszą pozostać fundamentem funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Funkcjonariusze CBA, którzy każdego dnia mierzą się z trudnymi i odpowiedzialnymi zadaniami, mają prawo do służby w środowisku wolnym od mobbingu, dyskryminacji i uznaniowości. W związku z powyższym zwracamy się do Pana Ministra o przedstawienie szczegółowej, merytorycznej i wyczerpującej odpowiedzi na wszystkie zadane pytania.