Interpelacja w sprawie warunków zatrudnienia nauczycieli w szkołach niepublicznych o charakterze społecznym i religijnym

Interpelacja w sprawie warunków zatrudnienia nauczycieli w szkołach niepublicznych o charakterze społecznym i religijnym Interpelacja nr 12225 do ministra edukacji w sprawie warunków zatrudnienia nauczycieli w szkołach niepublicznych o charakterze społecznym i religijnym Zgłaszający: Marek Matuszewski Data wpływu: 11-09-2025 W Polsce funkcjonuje wiele szkół niepublicznych prowadzonych przez organizacje społeczne, fundacje oraz instytucje religijne. Ich istnienie stanowi ważny element pluralizmu edukacyjnego i wychodzi naprzeciw potrzebom wielu rodzin, które poszukują alternatywnych form edukacji zgodnych z własnymi wartościami. Niemniej jednak do biur poselskich coraz częściej docierają sygnały dotyczące trudnych warunków pracy nauczycieli zatrudnionych w tych placówkach. Dotyczą one m.in. braku stabilnych umów, niepełnych etatów, niskich wynagrodzeń czy też nieprzestrzegania Karty Nauczyciela w odniesieniu do urlopów i świadczeń socjalnych. Z jednej strony te szkoły podlegają nadzorowi pedagogicznemu państwa i otrzymują subwencję oświatową, z drugiej – nie obowiązują ich w pełni te same standardy zatrudnienia, co w szkołach publicznych. Rodzi to uzasadnione pytania o równość traktowania nauczycieli oraz o celowość i adekwatność przepisów regulujących ten obszar. W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedzi na następujące pytania: Jakie są obecnie regulacje prawne dotyczące zatrudniania nauczycieli w szkołach niepublicznych, w szczególności tych prowadzonych przez podmioty wyznaniowe lub społeczne? Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej monitoruje warunki pracy nauczycieli w tego typu placówkach? Jeśli tak, to jakie są wyniki tych analiz w ostatnich latach? Czy nauczyciele zatrudnieni w szkołach niepublicznych mają dostęp do tych samych świadczeń (np. urlop dla poratowania zdrowia, fundusz socjalny), co nauczyciele szkół publicznych? Czy są rozważane zmiany legislacyjne mające na celu poprawę warunków zatrudnienia nauczycieli w placówkach niepublicznych, w tym wprowadzenie minimalnych standardów w zakresie umów i wynagrodzenia? Czy i w jaki sposób ministerstwo zamierza wspierać samorządy w prowadzeniu kontroli nad wykorzystaniem subwencji oświatowej przez szkoły niepubliczne? Z wyrazami szacunku Marek Matuszewski Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie warunków zatrudnienia nauczycieli w szkołach niepublicznych o charakterze społecznym i religijnym Odpowiedź na interpelację nr 12225 w sprawie warunków zatrudnienia nauczycieli w szkołach niepublicznych o charakterze społecznym i religijnym Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 10-10-2025 Szanowny Panie Pośle, uprzejmie wyjaśniam, że w świetle obowiązujących przepisów nauczyciele szkół niepublicznych prowadzonych przez kościoły są zatrudniani na takich samych warunkach jak nauczycieli szkół niepublicznych prowadzonych przez inne podmioty. Zgodnie z art. 91b ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.) zakres stosowania ustawy do nauczycieli zatrudnionych w szkołach oraz placówkach prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe określają odrębne przepisy. Natomiast art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1966) stanowi, że do nauczycieli i wychowawców zatrudnionych w szkołach, przedszkolach, placówkach i innych jednostkach organizacyjnych wchodzących w skład systemu oświaty, prowadzonych przez kościelne osoby prawne, stosuje się prawa i obowiązki ustalone dla nauczycieli i wychowawców zatrudnionych odpowiednio w publicznych lub niepublicznych szkołach, przedszkolach, placówkach i innych jednostkach organizacyjnych wchodzących w skład systemu oświaty, prowadzonych przez podmioty niebędące jednostkami samorządu terytorialnego. Do nauczycieli publicznych i niepublicznych przedszkoli, szkół i placówek prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego przepisy ustawy – Karta Nauczyciela mają zastosowanie w ograniczonym zakresie, wskazanym w art. 91b ust. 2 tej ustawy. Przepisy ustawy – Karta Nauczyciela przyznają nauczycielom zatrudnionym w przedszkolach, szkołach i placówkach prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego takie same uprawnienia i obowiązki jak nauczycielom szkół publicznych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, w zakresie, w jakim zasadniczo powinny być one równe dla wszystkich nauczycieli, bowiem wynikają one ze szczególnego charakteru wykonywanej pracy lub ich określenie jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania systemu oświaty. Dlatego też do nauczycieli zatrudnionych w ww. jednostkach mają zastosowanie w szczególności przepisy określające obowiązki nauczycieli i wymagania kwalifikacyjne, awans zawodowy, wygaśnięcie stosunku pracy, odpowiedzialność dyscyplinarną czy uprawnienia emerytalne. Pozostałe kwestie wynikające ze stosunku pracy nauczycieli zatrudnionych w ww. jednostkach, w tym dotyczące m.in. wynagradzania, czasu i warunków pracy, uprawnień socjalnych i urlopów, regulują przepisy innych ustaw, w szczególności ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277). Do nauczycieli tych jednostek nie mają zatem zastosowania przepisy ustawy – Karta Nauczyciela dotyczące wysokości wynagrodzeń nauczycieli, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych czy też urlopu dla poratowania zdrowia. W sferze uprawnień pracowniczych ustawodawca pozostawił szkołom i placówkom prowadzonym przez podmioty, które nie należą do sektora rządowego lub samorządowego, większą swobodę, co nie oznacza, że kształtowane przez nich stosunki pracy nie muszą być zgodne z przepisami innych ustaw. Nauczyciele zatrudnieni w przedszkolach, szkołach i placówkach prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego korzystają bowiem z takich samych gwarancji prawnych w zakresie stosunku pracy jak większość pracowników w Polsce, dla których nie są przewidziane przepisy szczególne w stosunku do Kodeksu pracy. Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że w celu wyeliminowania praktyki angażowania nauczycieli ww. jednostek do prowadzenia zajęć na podstawie umów cywilnoprawnych oraz zapewnienia im możliwości korzystania z uprawnień pracowniczych, w ustawie – Karta Nauczyciela został uregulowany sposób zatrudniania nauczycieli w niesamorządowych przedszkolach, szkołach i placówkach. Zgodnie z art. 10a ustawy – Karta Nauczyciela, w przedszkolach, innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2, tj. prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, nauczycieli zatrudnia się na podstawie umowy o pracę, zgodnie z ustawą - Kodeks pracy. Jedynie w przypadku nauczycieli prowadzących zajęcia bezpośrednio z uczniami lub wychowankami w wymiarze nie wyższym niż 4 godziny tygodniowo, powierzenie prowadzenia tych zajęć może nastąpić również na innej podstawie niż umowa o pracę, jeżeli w treści łączącego stronę stosunku pracy nie przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy. Tak więc co do zasady nauczyciele ww. jednostek zatrudniani są na podstawie umów o pracę. Ministerstwo Edukacji Narodowej nie ma jednak wpływu na wymiar zatrudnienia tych nauczycieli, który może wynikać m.in. z zatrudnienia w niewielkich jednostkach. Uprzejmie informuję, że obecnie nie są planowane zmiany polegające na rozszerzeniu zakresu stosowania przepisów ustawy – Karta Nauczyciela do nauczycieli przedszkoli, szkół i placówek prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego. Natomiast w przypadku naruszania przez pracodawców przepisów prawa nauczyciele mogą zwrócić się o pomoc do właściwego miejscowo Okręgowego Inspektoratu Pracy. Inspekcja Pracy została wyposażona w odpowiednie uprawnienia i środki umożliwiające wykonywanie zadań związanych z nadzorem i kontrolą, a także egzekwowaniem przestrzegania przez pracodawców obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie bowiem z art. 18 4 § 1 Kodeksu pracy nadzór i kontrolę przestrzegania prawa pracy, w tym przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, sprawuje Państwowa Inspekcja Pracy, która może podjąć stosowne sankcje w stosunku do pracodawcy, w przypadku łamania tych przepisów. Spory o roszczenia ze stosunków pracy nauczycieli rozstrzygane są przez sądy pracy. W świetle obowiązujących przepisów Minister Edukacji nie jest właściwy do sprawowania nadzoru i kontroli w niniejszym zakresie. Odnosząc się do pytania dotyczącego kontroli nad wykorzystaniem subwencji oświatowej przez szkoły niepubliczne, na wstępie pragnę uprzejmie poinformować, że w związku z ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.), od 1 stycznia 2025 r. zmianie uległ sposób ustalania dochodów JST. Aktualnie nie ma już części oświatowej subwencji ogólnej, która była dzielona między jednostki samorządu terytorialnego (JST). Zastąpiła ją łączna kwota potrzeb oświatowych, będąca częścią potrzeb finansowych JST. Szkoły niepubliczne otrzymują dotację ustalaną z uwzględnieniem przewidzianych kwot potrzeb oświatowych na uczniów takiej szkoły. Zasady dotowania, w tym prowadzenie kontroli prawidłowości wydatkowania tych środków publicznych przez szkoły niepubliczne, są określone w ustawie z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 439) (art. 36 i art. 37 tej ustawy). Na mocy art. 38 ust. 1 tej ustawy, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego ustalają, w drodze uchwały, tryb udzielania i rozliczania dotacji, w tym także tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Trwają prace analityczne związane z planowaną zmianą ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, których jednym z komponentów będą szczegółowe regulacje dotyczące trybu przeprowadzania kontroli tak, aby zasady te były jednolite we wszystkich samorządach. Nadal jednak uprawnienia kontrolne będzie miał organ dotujący. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu