Interpelacja w sprawie ograniczeń w katalogu wydatków w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, prowadzących do wykluczenia stacjonarnych agregatów prądotwórczych i magazynów energii

Interpelacja w sprawie ograniczeń w katalogu wydatków w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, prowadzących do wykluczenia stacjonarnych agregatów prądotwórczych i magazynów energii Interpelacja nr 12188 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie ograniczeń w katalogu wydatków w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, prowadzących do wykluczenia stacjonarnych agregatów prądotwórczych i magazynów energii Zgłaszający: Iwona Małgorzata Krawczyk Data wpływu: 10-09-2025 Szanowny Panie Ministrze, obowiązujące wytyczne dotyczące wydatkowania środków na obronę cywilną, oparte na ustawie z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1907), wprowadzają ograniczenia, które w praktyce mogą zagrażać bezpieczeństwu obywateli oraz racjonalności wydatkowania środków publicznych. Zgodnie z art. 5 i 6 wskazanej ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych odpowiada za opracowanie i realizację Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC), w tym zabezpieczenie infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania państwa i obywateli w sytuacjach kryzysowych. Do tej infrastruktury należy m.in. zapewnienie awaryjnych źródeł energii elektrycznej dla podmiotów kluczowych z punktu widzenia bezpieczeństwa. Program OLiOC stanowi podstawę do określenia katalogu wydatków kwalifikowanych. To właśnie na poziomie ministerstwa podejmowane są decyzje, które typy inwestycji można finansować. Następnie wojewodowie, jako przedstawiciele administracji rządowej w terenie, odpowiadają za przekazywanie środków i realizację dotacji celowych zgodnie z katalogiem ustalonym centralnie. W efekcie praktyczne ograniczenia samorządów wynikają z wytycznych przygotowanych przez resort, a wojewodowie są w tym zakresie jedynie organami wykonawczymi. W obecnym kształcie katalogu dopuszczonych wydatków pojawiły się jednak rozwiązania, które są trudne do zaakceptowania z punktu widzenia bezpieczeństwa obywateli. Po pierwsze, wykluczono możliwość finansowania stacjonarnych agregatów prądotwórczych, dopuszczając wyłącznie zakup agregatów mobilnych. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której np. Szpital Powiatowy w Złotoryi nie dysponuje żadnym systemem awaryjnego zasilania – ani własnym agregatem, ani infrastrukturą umożliwiającą podłączenie mobilnego źródła energii. W razie awarii sieci oznacza to realne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentów. Po drugie, z katalogu wykluczono magazyny energii, które mogłyby stanowić nowoczesną i bezpieczną alternatywę dla agregatów, zapewniając ciągłość działania instytucji publicznych. Po trzecie, w katalogu dopuszczonych zakupów znalazły się np. koparki, których użycie ograniczono do czasu klęsk żywiołowych lub wojny – co oznacza, że przez lata mogą pozostawać niewykorzystane. Takie rozwiązania prowadzą zarówno do marnotrawienia środków publicznych, jak i do faktycznego obniżenia poziomu bezpieczeństwa obywateli. Szanowny Panie Ministrze, proszę o odpowiedzi na poniższe pytania: 1. Na jakiej podstawie prawnej i merytorycznej dokonano wykluczenia stacjonarnych agregatów prądotwórczych z katalogu wydatków kwalifikowanych w ramach Programu OLiOC? 2. Jakie analizy ryzyka przeprowadzono przed podjęciem decyzji o wykluczeniu magazynów energii, które w wielu państwach Unii Europejskiej są traktowane jako kluczowy element zabezpieczenia energetycznego instytucji publicznych? 3. W jaki sposób ministerstwo planuje zapewnić funkcjonowanie szpitali i innych kluczowych instytucji publicznych w sytuacjach awarii sieci energetycznej, skoro nie mogą one nabywać stacjonarnych agregatów ani magazynów energii, a często nie posiadają infrastruktury technicznej do podłączenia agregatów mobilnych? 4. Czy resort przewiduje nowelizację wytycznych w celu racjonalizacji katalogu wydatków i dopuszczenia inwestycji w realne zabezpieczenia energetyczne, takie jak stacjonarne agregaty prądotwórcze i magazyny energii? 5. Jak ministerstwo uzasadnia utrzymywanie w katalogu dopuszczonych wydatków sprzętu (np. koparek), którego użycie jest marginalne, podczas gdy wyklucza się zakup infrastruktury kluczowej dla bezpieczeństwa energetycznego? 6. W jaki sposób ministerstwo monitoruje praktykę stosowania katalogu wydatków przez wojewodów i czy podejmowane są działania nadzorcze, aby wytyczne centralne nie prowadziły do eliminowania inwestycji istotnych dla bezpieczeństwa obywateli? Po licznych rozmowach z samorządowcami, osobami odpowiedzialnymi za kluczową i krytyczną infrastrukturę, przedstawiam rekomendacje do rozważenia: 1) dopuszczenie stacjonarnych agregatów prądotwórczych jako kwalifikowanych wydatków dla instytucji publicznych, 2) włączenie do katalogu wydatków magazynów energii, które w nowoczesnych systemach bezpieczeństwa traktowane są jako równoważne lub nawet bardziej niezawodne niż agregaty, 3) racjonalizacja katalogu sprzętu technicznego (np. ograniczenie zakupów sprzętu, którego użycie jest marginalne, jak koparki, na rzecz realnych zabezpieczeń infrastrukturalnych), 4) wprowadzenie mechanizmu bieżącej ewaluacji i korekty wytycznych, tak aby reagowały one na rzeczywiste potrzeby lokalnych społeczności i instytucji. Z poważaniem Iwona Krawczyk Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie ograniczeń w katalogu wydatków w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, prowadzących do wykluczenia stacjonarnych agregatów prądotwórczych i magazynów energii Odpowiedź na interpelację nr 12188 w sprawie ograniczeń w katalogu wydatków w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, prowadzących do wykluczenia stacjonarnych agregatów prądotwórczych i magazynów energii Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 09-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12188 Pani Poseł Iwony Małgorzaty Krawczyk w sprawie ograniczeń w katalogu wydatków w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, prowadzących do wykluczenia stacjonarnych agregatów prądotwórczych i magazynów energii , uprzejmie przedstawiam co następuje. Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (dalej: „Program OLiOC“) stanowi źródło finansowania dla inwestycji przeznaczonych na realizację zadań obrony ludności i ochrony cywilnej. Nadrzędnym celem ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej [1] jest przygotowanie służb państwowych i obywateli na zagrożenia, m.in. przez tworzenie infrastruktury, zasobów oraz szkolenia. W celu osiągnięcia odpowiedniego efektu skali w zakresie zasobów, zakupy dokonywane z Programu OLiOC nie mogą być przeznaczane na bieżące wydatki związane z funkcjonowaniem administracji publicznej i podmiotów jej podległych, a każda inwestycja musi być oceniania pod względem wpływu na realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej. Program OLiOC wprost przewiduje, że niektóre inwestycje są opiniowane przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz ministra obrony narodowej. Minister spraw wewnętrznych i administracji od początku realizacji Programu OLiOC wydawał wytyczne dotyczące kwalifikowania wydatków. Przedmiotowe wytyczne wraz ze zróżnicowaniem kwot, jakie otrzymały poszczególne województwa, wynikające m.in. z realizacji Programu „Tarcza Wschód“ [2] , stanowią optymalne rozwiązanie w tworzeniu systemu ochrony ludności i obrony cywilnej w Polsce. Należy zaznaczyć, że sprzęt zakupiony ze środków Programu OLiOC jest przeznaczony na potrzeby ochrony ludności i obrony cywilnej i może być wykorzystywany do realizacji zadań przez podmioty ochrony ludności, z zastrzeżeniem utrzymania ich trwałości przez minimum 5 lat od daty zakupu, a w przypadku wystąpienia zagrożeń, na polecenie właściwego terytorialnie wojewody, może być wykorzystywany na rzecz innych organów ochrony ludności. Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego braku możliwości zakupu na potrzeby ochrony ludności i obrony cywilnej agregatów prądotwórczych należy podkreślić, że agregaty nie tylko są wpisane na listę sprzętu dopuszczonego do zakupów w ramach Programu OLiOC, ale i zaleca się ich nabywanie. Zespół opiniujący inwestycje realizowane w ramach Programu OLiOC, złożony z przedstawicieli Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Obrony Narodowej, w przeważającej liczbie pozytywnie opiniuje wnioski dotyczące zakupu ww. sprzętu. Przy opiniowaniu zakupu agregatów prądotwórczych nie ma znaczenia czy są one mobilne czy nie, istotne jest natomiast by były użytkowane w związku z zadaniami ochrony ludności i obrony cywilnej. Podstawę do uzyskania zgody na finansowanie zadań ze środków Programu OLiOC stanowi prawidłowe przygotowanie wniosku do opiniowania przez wojewodę. Należy wskazać, że katalog zakupów, które nie uzyskają pozytywnej opinii ww. zespołu został określony i przekazany wojewodom zanim przystąpiono do prac nad opiniowaniem wniosków dotyczących przedmiotowych zakupów. Wśród inwestycji, które zostały wyłączone z dofinansowania w ramach Programu OLiOC znajdują się np. pojazdy niespecjalistyczne. Jednocześnie należy wskazać, że cyklicznie odbywają się spotkania z przedstawicielami wojewodów dotyczące wydatkowania środków z Programu OLiOC, co ułatwia wyjaśnianie na bieżąco pojawiających się wątpliwości w omawianym zakresie. Ponadto w przypadku, gdy zostaje rozpoznana powszechna potrzeba zakupu określonego rodzaju zasobów, wojewodowie przekazują do resortu spraw wewnętrznych i administracji sugestie odnośnie do rozszerzania katalogu sprzętu, który może być finansowany ze środków Programu OLiOC. Podsumowując należy podkreślić, że nie doszło do wykreślenia z katalogu inwestycji możliwych do sfinansowania w ramach Programu OLiOC ani agregatów prądotwórczych, ani magazynów energii. Zespół opiniujący inwestycje z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej analizuje każdą przesłaną przez wojewodów propozycję i podejmuje indywidualne decyzje w oparciu o dokumenty i wiedzę dotyczącą potrzeb ochrony ludności i celów Programu OLiOC. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. poz. 1907 [2] Narodowy Program Odstraszania i Obrony „Tarcza Wschód”