Interpelacja w sprawie standardów postępowania z osobami w kryzysie bezdomności dotkniętymi zaburzeniami psychicznymi i uzależnieniami

Interpelacja w sprawie standardów postępowania z osobami w kryzysie bezdomności dotkniętymi zaburzeniami psychicznymi i uzależnieniami Interpelacja nr 12179 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie standardów postępowania z osobami w kryzysie bezdomności dotkniętymi zaburzeniami psychicznymi i uzależnieniami Zgłaszający: Marcelina Zawisza Data wpływu: 09-09-2025 Szanowny Panie Ministrze, w trakcie prac Parlamentarnego Zespołu ds. zakończenia bezdomności, któremu przewodniczę, poruszyliśmy niezwykle ważną problematykę schorzeń psychicznych i uzależnień występujących u osób w kryzysie bezdomności. Bezdomność, ujęta w klasyfikacji schorzeń ICD-10 pod kodem Z59.0, często łączy się z powikłaniami zdrowia psychicznego oraz nadużywaniem substancji. To spore wyzwanie nie tylko dla systemu ochrony zdrowia, ale również dla nadzorowanej przez MSWiA Policji. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Jak przedstawia się z perspektywy Pana Ministra sytuacja osób pod wpływem substancji, które trafiają do pomieszczeń dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych do wytrzeźwienia? Ile jest rocznie takich interwencji? Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji opracowało standard postępowania w takich przypadkach? Jeżeli nie – kiedy taki standard wejdzie w życie? Jaki jest harmonogram szkoleń dla Policji dotyczących postępowania z osobami z zaburzeniami psychicznymi i uzależnieniami? Ile jest rocznie interwencji dotyczących takich osób? Jak przedstawia się współpraca Policji z placówkami ochrony zdrowia przy doprowadzeniach do leczenia psychiatrycznego? Ile jest rocznie takich doprowadzeń? Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji opracowało standardy postępowania w takich przypadkach? Jeżeli nie – kiedy taki standard wejdzie w życie? Jakie są standardy i praktyki współpracy Policji z placówkami i organizacjami pozarządowymi oferującymi usługi mieszkaniowe i redukcję szkód dla osób w kryzysie bezdomności? Jakie szkolenia w tym zakresie prowadzi i planuje prowadzić MSWiA? Czy MSWiA opracowało standard postępowania w takich przypadkach? Jeżeli nie – kiedy taki standard wejdzie w życie?

Odpowiedź na interpelację w sprawie standardów postępowania z osobami w kryzysie bezdomności dotkniętymi zaburzeniami psychicznymi i uzależnieniami Odpowiedź na interpelację nr 12179 w sprawie standardów postępowania z osobami w kryzysie bezdomności dotkniętymi zaburzeniami psychicznymi i uzależnieniami Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 09-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12179 pani poseł Marceliny Zawiszy w sprawie standardów postępowania z osobami w kryzysie bezdomności dotkniętymi zaburzeniami psychicznymi i uzależnieniami , z uwzględnieniem stanowiska m.in. Komendy Głównej Policji (KGP), uprzejmie przedstawiam, co następuje. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą legalizmu Policja działa na podstawie i w granicach prawa. Powyższe oznacza, że ustanowione normy prawne określają kompetencje, zadania i tryb postępowania Policji, wyznaczając tym samym granice aktywności formacji. Do podstawowych zadań Policji należy m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi niniejsze dobra, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. W myśl wartości wyrażonych hasłem „Pomagamy i chronimy“ funkcjonariusze Policji – w zakresie ustawowych uprawnień – „służą i pomagają“, w tym osobom będącym w kryzysie bezdomności, z zaburzeniami psychicznymi, nieporadnym życiowo czy też znajdującym się w stanie upojenia alkoholowego. Należy podkreślić, że interwencje policyjne wobec osób w kryzysie bezdomności, których zachowanie wydaje się być poza autokontrolą, w tym osób z zaburzeniami psychicznymi, należą do jednych z bardziej złożonych i trudnych w realizacji. Na powyższe składa się wiele czynników, takich jak np. rodzaj zaburzenia, nieprzewidywalność zachowania, niepoczytalność, agresja, frustracja, desperacja, nagłe zwroty w zachowaniu, wpływ alkoholu lub innych używek. Odnosząc się do pytania dotyczącego liczby „osób pod wpływem substancji, które trafiają do pomieszczeń dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych do wytrzeźwienia“ informuję, że Policja nie gromadzi danych w przedmiotowym zakresie. W kwestii dotyczącej współpracy Policji z placówkami ochrony zdrowia przy doprowadzeniach do leczenia psychiatrycznego należy wskazać, że zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego [1] , osoba chora psychicznie może być przyjęta do szpitala psychiatrycznego bez zgody, jeśli jej zachowanie wskazuje na bezpośrednie zagrożenie dla własnego życia lub zdrowia bądź życia lub zdrowia innych osób. W ww. przypadkach sąd opiekuńczy orzeka o przyjęciu, a Policja może dokonać zatrzymania i przymusowego doprowadzenia na wniosek lekarza lub organu upoważnionego. Stosownie do przepisów art. 46a ww. ustawy czynność doprowadzenia przez Policję powinna być dokonywana w obecności lekarza, pielęgniarki lub zespołu ratownictwa medycznego, co zapewnia medyczną ocenę stanu osoby i minimalizuje ryzyko nadużyć. Policja nie posiada danych statystycznych dotyczących osób w kryzysie bezdomności dotkniętych zaburzeniami psychicznymi, które zostały doprowadzone do szpitali psychiatrycznych. Jednocześnie warto wyjaśnić, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej [2] do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy udzielanie schronienia, zapewnienia posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym. W przedmiotowym zakresie Policja jedynie współpracuje z placówkami i organizacjami pozarządowymi oferującymi usługi mieszkaniowe dla osób w kryzysie bezdomności, w tym m.in. podczas transportu osoby bezdomnej do schroniska lub mieszkań kryzysowych. Ponadto w okresie zimowym funkcjonariusze Policji, wspólnie z innymi podmiotami, odbywają patrole sprawdzające miejsca gromadzenia się osób bezdomnych (np. pustostany, dworce, klatki schodowe). Podczas realizacji ww. zadań policjanci informują osoby w kryzysie bezdomności o dostępnych miejscach noclegowych w placówkach prowadzonych przez organizacje pozarządowe, jak również o możliwości otrzymania odzieży, posiłku i pomocy społecznej. Należy również wskazać, że w uruchomionym przez KGP – we współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji – interaktywnym narzędziu online, jakim jest Krajowa Mapa Zagrożeń Bezpieczeństwa, obywatele mają możliwość anonimowego zgłaszania potencjalnych zagrożeń dla bezpieczeństwa publicznego. Wśród dostępnych kategorii znajduje się m.in. zakładka pn. „osoba bezdomna wymagająca pomocy“. Powyższe umożliwia wskazanie miejsc, w których mogą przebywać osoby dotknięte kryzysem bezdomności (np. dworce, klatki schodowe, tereny leśne). Rozwiązanie to pozwala na skuteczną weryfikację zgłoszeń oraz koordynację działań pomocowych we współpracy z organizacjami pozarządowymi, placówkami zapewniającymi schronienie oraz właściwymi służbami medycznymi. Warto zauważyć, że wiedza z zakresu postępowania z osobami z zaburzeniami psychicznymi i uzależnieniami jest przekazywana funkcjonariuszom Policji zarówno podczas szkoleń zawodowych, jak i w trakcie kursów specjalistycznych. Celem ww. działań jest umożliwianie nabywania, aktualizowania oraz rozszerzania wiedzy i umiejętności zawodowych, wymaganych przy wykonywaniu przez policjantów czynności służbowych. W szkołach Policji są realizowane następujące kursy specjalistyczne obejmujące ww. zagadnienia: dla policjantów służby prewencyjnej z zakresu przeprowadzania interwencji i reagowania na niestandardowe zachowania osób, wobec których są one podejmowane; dla policjantów podejmujących interwencje wobec osób agresywnych i niebezpiecznych w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej; z zakresu taktyki i techniki interwencji. Ponadto przedmiotowe kwestie od 2022 r. są uwzględniane wśród zagadnień lokalnego doskonalenia zawodowego realizowanego przez komendy wojewódzkie (Stołeczną) Policji. Doskonalenie zawodowe lokalne w jednostkach organizacyjnych Policji dla funkcjonariuszy i pracowników Policji dotyczące m.in. zaburzeń psychicznych oraz uzależnień od substancji psychoaktywnych prowadzą także komórki organizacyjne właściwe w sprawach psychologii. Celem ww. szkoleń jest m.in. doskonalenie umiejętności komunikacji i postępowania z osobami przejawiającymi objawy zaburzeń psychicznych. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. 2024 poz. 917. [2] Dz. U. 2025 poz. 1214 z późn. zm.