Interpelacja w sprawie problemów dotykających uchodźców zagrożonych kryzysem bezdomności

Interpelacja w sprawie problemów dotykających uchodźców zagrożonych kryzysem bezdomności Interpelacja nr 12178 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie problemów dotykających uchodźców zagrożonych kryzysem bezdomności Zgłaszający: Marcelina Zawisza Data wpływu: 09-09-2025 Szanowny Panie Ministrze, jednym z tematów, które wraz z ekspertkami i ekspertami poruszyliśmy w trakcie prac Parlamentarnego Zespołu ds. zakończenia bezdomności są problemy uchodźców zagrożonych kryzysem bezdomności. Szczególne zagrożenie dla tej grupy wynika z jej często trudnego położenia społeczno-ekonomicznego. Problemem jest również koordynacja i ujednolicenie działań podejmowanych przez instytucje działające pod nadzorem różnych resortów. Podejścia MSWiA, MRPiPS, MFiG bywają rozbieżne. Zasadne wydaje się więc opracowanie standardów pozwalających na jednakową interpretację przepisów w sytuacjach dotyczących uchodźców wymagających pomocy mieszkaniowej. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy MSWiA planuje koordynowane z innymi resortami wysiłki na rzecz wprowadzenia jednolitego systemu informacji i interpretacji przepisów dotyczących pomocy mieszkaniowej uchodźcom? Jakie rozwiązania planuje wdrożyć, aby zapobiec bezdomności wśród uchodźców z Ukrainy? Czy MSWiA prowadzi analizę skutków zakończenia programu 40+ pod kątem zwiększenia się liczby uchodźców z Ukrainy doświadczających bezdomności?

Odpowiedź na interpelację w sprawie problemów dotykających uchodźców zagrożonych kryzysem bezdomności Odpowiedź na interpelację nr 12178 w sprawie problemów dotykających uchodźców zagrożonych kryzysem bezdomności Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 02-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12178 Pani Poseł Marceliny Zawiszy w sprawie problemów dotykających uchodźców zagrożonych kryzysem bezdomności , w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA), uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W odniesieniu do zapobiegania bezdomności wśród uchodźców z Ukrainy, w ocenie Ministerstwa SWiA nie ma konieczności koordynacji i ujednolicenia działań podejmowanych przez instytucje działające pod nadzorem różnych resortów. Stanowisko Ministra SWiA, Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministra Finansów i Gospodarki dotyczące interpretacji przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa [1] jest bowiem jednolite i nie występuje potrzeba opracowywania standardów w przedmiotowym zakresie. Każdy resort działa zgodnie ze swoimi kompetencjami oraz określoną właściwością. Zbieranie i analiza danych o liczbie osób bezdomnych, a także przeciwdziałanie bezdomności w Polsce należy do kompetencji Ministerstwa Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej. Niemniej Ministerstwo SWiA podejmuje szereg działań służących przeciwdziałaniu bezdomności wśród uchodźców wojennych z Ukrainy. Jako lider projektu „Wspólnie do Niezależności” wraz z partnerami, tj. Polskim Czerwonym Krzyżem i Fundacją Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej, podejmuje aktywności służące integracji obywateli Ukrainy w Polsce. Przedmiotowa inicjatywa zakłada udzielanie pomocy w osiągnięciu samodzielności obywatelom Ukrainy, objętym ochroną czasową (6 tys. osób). Beneficjentom projektu jest oferowane wsparcie finansowe oraz działania sprzyjające integracji i budowaniu życia w Polsce, m.in. pomoc w znalezieniu mieszkania i dopłata do czynszu przez okres 6 miesięcy, indywidualne doradztwo zawodowe oraz pomoc w poszukiwaniu pracy, kursy języka polskiego, jak również aktywności kulturalno-integracyjne. Ponadto ww. osobom jest udzielane wsparcie informacyjne odnośnie do zasad i przepisów prawa dotyczących funkcjonowania w polskim społeczeństwie, np. w zakresie pomocy w ramach systemu zabezpieczenia społecznego, zapisania dziecka do przedszkola, szkoły czy dostępu do opieki zdrowotnej. Całkowita wartość ww. projektu wynosi 93 499 172,60 zł, z czego 90% środków jest dofinansowanych przez Komisję Europejską w ramach naboru „Specific Action MS under pressure – Support for Ukraine”. Dotychczas dzięki udziałowi w przedmiotowym projekcie samodzielność osiągnęło już 4 tys. osób. Ważnym działaniem ze względu na przeciwdziałanie bezdomności wśród obywateli Ukrainy przebywających w Polsce jest również interpretacja przepisów prawa związanych z kwestiami mieszkaniowymi w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania (OZZ) prowadzonych lub nadzorowanych przez urzędy wojewódzkie. Mając powyższe na uwadze, w związku z nowelizacją przepisów ustawy o pomocy [2] , m.in. w zakresie zakwaterowania w OZZ, Ministerstwo SWiA wysłało do urzędów wojewódzkich wytyczne dotyczące obowiązków informacyjnych, tak aby przygotować cudzoziemców zamieszkujących w OZZ do czekających ich zmian. Należy podkreślić, że kwestia wygaszenia od 1 lipca 2024 r. świadczenia w wysokości 40 zł należnego każdemu podmiotowi, w szczególności osobie fizycznej prowadzącej gospodarstwo domowe, która zapewniała zakwaterowanie i wyżywienie obywatelowi Ukrainy była konsultowana z organizacjami pozarządowymi. Przedmiotowe zagadnienie było również omawiane w trakcie cyklicznych spotkań pracowników Ministerstwa SWiA z koordynatorami sektora Shelter funkcjonującego w ramach grup roboczych Biura Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców (UNHCR). Wszystkie uwagi w zakresie wygaszania ww. świadczenia były przedmiotem analiz Ministerstwa SWiA, a także skutkowały wydawaniem stosownych wytycznych dla urzędów wojewódzkich. Mając powyższe na uwadze, przed 1 lipca 2024 r. urzędy wojewódzkie zwiększyły liczbę dostępnych miejsc w OZZ, tak aby każda osoba potrzebująca pomocy znalazła miejsce zamieszkania. Według stanu na 16 września 2025 r. w OZZ było dostępnych około 30% miejsc. Osoby potrzebujące wsparcia, które spełniają ustawowe przesłanki, otrzymują pomoc w zakresie zakwaterowania. Należy wskazać, że od 1 lipca 2024 r., tj. od daty wejścia w życie zmian polegających m.in. na nieprzedłużeniu obowiązywania art. 13 ustawy o pomocy , liczba osób korzystających z OZZ, nie tylko nie wzrosła, ale zmalała o 13,5 tys. Pragnę jednocześnie wskazać, że Ministerstwo SWiA nie prowadzi analiz w obszarze wprowadzenia jednolitego systemu informacji i interpretacji przepisów prawa dotyczących pomocy mieszkaniowej dla uchodźców. Warto podkreślić, że w trakcie procedury uchodźczej cudzoziemcy mają możliwość zamieszkania w ośrodkach prowadzonych przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm., dalej: „ ustawa o pomocy ”. [2] Ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 1301).