Interpelacja w sprawie podjęcia działań mających na celu walkę z hejtem pod postacią tzw. szon patroli

Interpelacja w sprawie podjęcia działań mających na celu walkę z hejtem pod postacią tzw. szon patroli Interpelacja nr 12105 do ministra edukacji w sprawie podjęcia działań mających na celu walkę z hejtem pod postacią tzw. szon patroli Zgłaszający: Katarzyna Osos Data wpływu: 04-09-2025 Szanowna Pani Ministro! Od kilku dni słyszy się o tzw. szon patrolach – nieformalnych grupach nastolatków, uważających się za samozwańczych obrońców moralności, na wzór „policji obyczajowej”, którzy „polują” na, ich zdaniem, niewłaściwie ubrane czy nieobyczajnie zachowujące się dziewczynki i młode kobiety, by następnie piętnować je oraz ośmieszać w Internecie. Umieszczanie w sieci ich wizerunków i nienawistnych komentarzy pod nimi od samego początku prowadzi do negatywnych konsekwencji – niektóre dziewczęta, przeżywając silny stres, zgłaszały swoim rodzicom obawy np. przed uczestnictwem w rozpoczęciu roku szkolnego. Opisane działania zaczęły wymykać się spod kontroli i nosić znamiona znieważania, zniesławiania czy nękania. Takie oznaki przemocy rówieśniczej i cyberprzemocy należy jak najszybciej powstrzymać, ponieważ ich konsekwencje mogą być bardzo poważne. Nie tylko bowiem odbijają się one na psychice młodych dziewcząt, ale także prowadzą do pogłębienia podziałów między kobietami a mężczyznami już od wczesnych lat, przyczyniają się do rosnącej mizoginii oraz mogą stanowić podłoże dla dalszych przejawów przemocy wobec kobiet. Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę Panią Ministrę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Jak Pan Ministra ustosunkuje się do opisanego problemu? Czy ministerstwo zleci kuratoriom oświaty, aby wystąpiły do szkół o przeprowadzenie rozmów z uczniami, np. podczas lekcji wychowawczych, na temat zarówno przyczyn, jak i szkodliwych konsekwencji przedmiotowego zjawiska? Czy zostaną podjęte międzyresortowe działania celem wzmocnienia ochrony dzieci i młodzieży przed internetowym hejtem? Jeśli tak, jakie? Jakie inne działania mogłyby zostać podjęte celem szybkiego powstrzymania opisanego w piśmie negatywnego zjawiska? Z wyrazami szacunku Posłanka Katarzyna Osos

Odpowiedź na interpelację w sprawie podjęcia działań mających na celu walkę z hejtem pod postacią tzw. szon patroli Odpowiedź na interpelację nr 12105 w sprawie podjęcia działań mających na celu walkę z hejtem pod postacią tzw. szon patroli Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz Warszawa, 29-09-2025 Szanowna Pani Posłanko, przepisy ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe [1] stanowią, że system oświaty zapewnia wychowanie rozumiane jako wspieranie dziecka w rozwoju ku pełnej dojrzałości w sferze fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej. Zadaniem systemu oświaty jest również upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o cyberbezpieczeństwie oraz kształtowanie właściwych postaw wobec zagrożeń, w tym związanych z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych. Zadania wychowawczo-profilaktyczne szkoły są elementem podstawy programowej kształcenia ogólnego. Tym samym muszą być uwzględniane odpowiednio w programach nauczania i podczas realizacji zajęć z wychowawcą oraz programu wychowawczo-profilaktycznego na każdym etapie edukacyjnym. Każda szkoła obowiązkowo realizuje program wychowawczo-profilaktyczny, który obejmuje: treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów oraz treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców. Środowisko szkolne przygotowuje program wychowawczo-profilaktyczny na podstawie przeprowadzanej corocznie analizy wyników diagnozy potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka [2] . Głównym celem jego realizacji jest kształtowanie właściwych postaw uczniów i przyjaznego klimatu szkoły. Realizowany w każdej szkole program wychowawczo-profilaktyczny powinien uwzględniać działania skierowane do uczniów, które mają za zadanie kształtować zasady współżycia społecznego i tolerancji, w szczególności: poszanowanie godności drugiego człowieka, odpowiedzialność za własne decyzje i wybory, zaufanie oraz przestrzeganie praw ucznia. Program wychowawczo-profilaktyczny uchwala rada rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną. Wobec tego rodzice mają istotny wpływ na działania wychowawczo-profilaktyczne realizowane w szkole oraz na inne programy, projekty, przedsięwzięcia i inicjatywy, także te realizowane we współpracy z organizacjami pozarządowymi. Wobec każdego zachowania posiadającego znamiona agresji, w tym cyberprzemocy, powinny zostać zastosowane właściwe działania profilaktyczne. Regulacje dotyczące organizacji pracy szkoły oraz zasad bezpieczeństwa uczniów określa statut szkoły [3] . Dyrektor, odpowiadający za bezpieczeństwo uczniów, powinien stworzyć skuteczne mechanizmy eliminowania zagrożeń na terenie szkoły oraz w trakcie pracy zdalnej. Należy podkreślić, że zapisy statutu szkoły nie mogą być sprzeczne z prawami zawartymi w przepisach powszechnie obowiązujących, w tym w Konwencji o prawach dziecka. Szkoła, stwarzając przyjazne i bezpieczne środowisko uczenia się, dostarczając pozytywnych wzorców zachowań i okazji do doświadczenia sukcesu, a także okazując uczniowi swój szacunek, uruchamia tym samym bardzo ważne czynniki chroniące. Młodzi ludzie z problemami, doświadczający opieki i wsparcia w środowisku szkolnym, rzadziej demonstrują zachowania aspołeczne, w tym przemocowe. Sprawa walki z hejtem tzw. nielegalnych grup „szon patroli“, jeżeli wystąpi w środowisku szkolnym, powinna zostać eliminowana na bieżąco. Jest to działalność niedozwolona, za którą uczniowie mogą ponieść kary określone w statucie szkoły. Nie wolno nikogo dyskryminować. 12 września 2024 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałą Politykę Cyfrowej Transformacji Edukacji (PCTE), która ma charakter programu i dokumentu strategicznego, wyznaczającego ramy polityki państwa i działań podejmowanych w obszarze cyfryzacji edukacji w perspektywie krótko, średnio oraz długoterminowej. PCTE wskazuje na niezbędne działania, które powinny zostać podjęte dla pełnego urzeczywistnienia wizji nakreślonej w podstawie programowej kształcenia ogólnego, w dokumentach unijnych i w innych dokumentach, w celu przygotowania kolejnych pokoleń obywateli do wyzwań społeczeństwa cyfrowego związanych z rozwojem informatyki i technologii cyfrowej. Opisuje także działania niezbędne do przeprowadzenia cyfrowej transformacji edukacji w obliczu rewolucji cyfrowej. W transformacji cyfrowej szkół bardzo ważną rolę pełnią inicjatywy skoncentrowane na zapewnieniu odpowiedniej higieny cyfrowej oraz bezpiecznym korzystaniu z komputera i Internetu. PCTE stwierdza jednoznacznie, że bezpieczne korzystanie z mediów i informacji, przeciwdziałanie dezinformacji oraz znajomość zasad bezpieczeństwa, odpowiedzialnego i bezpiecznego korzystania z zasobów edukacyjnych oraz urządzeń cyfrowych są kluczowymi zagadnieniami nie tylko w odniesieniu do uczniów, ale również nauczycieli i innych pracowników szkół. Zagadnieniu cyberbezpieczeństwa poświęcono osobny rozdział w dokumencie – Cyfrowe bezpieczeństwo, w którym wskazano, że celem działań w obszarze edukacji jest sprawienie, by użytkownik Internetu rozumiał i krytycznie oceniał różne aspekty mediów i kontekstów medialnych oraz tworzenia komunikacji w różnych kontekstach, świadomie korzystał np. z komunikatorów, platform elektronicznych, portali społecznościowych oraz miał świadomość zagrożeń związanych z dostępem do określonych treści, a także istnienia narzędzi ograniczających ich dostępność. Wśród wskazanych w PCTE działań do zrealizowania w obszarze cyfrowego bezpieczeństwa można wymienić: Wspieranie nauczania o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i cyberbezpieczeństwie. Opracowanie wytycznych dla nauczycieli i ram kompetencji uczniów w zakresie cyberbezpieczeństwa i higieny cyfrowej. Opracowanie zasad systematycznego przeprowadzenia szkoleń dla nauczycieli i rodziców w zakresie cyberbezpieczeństwa. Ponadto w ramach szkoleń dla nauczycieli realizowanych ze środków europejskich zarówno Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak i Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego w 2025 r. i kolejnych latach będą realizowane szkolenia dla nauczycieli z zakresu umiejętności cyfrowych. Planowane jest przeszkolenie ponad 100 tys. nauczycieli z umiejętności cyfrowych o różnym stopniu zaawansowania. Wszystkie szkolenia oparte są o wypracowane przez MEN standardy kompetencji cyfrowych nauczycieli, które obejmują m. in. kwestie związane z przepisami prawa i zasadami bezpieczeństwa dotyczącymi korzystania z zasobów dostępnych w sieci oraz zagrożeniami. Od 1 września 2025 r. minister edukacji wprowadziła do szkół nowy, nieobowiązkowy przedmiot edukacja zdrowotna, który traktuje zdrowie człowieka w sposób kompleksowy, uwzględniając zagadnienia zdrowia psychicznego, fizycznego, a także kwestie zdrowego odżywiania, profilaktyki, problemu uzależnień oraz edukacji seksualnej. Ważnym komponentem edukacji zdrowotnej są działy: Zdrowie psychiczne oraz Internet i profilaktyka uzależnień, które poruszają tematykę dbania o dobrostan psychiczny i emocjonalny, jak również ochrony i przeciwdziałania uzależnieniom. Są to m.in. zagadnienia z zakresu: przestrzegania zasad higieny cyfrowej; zagrożeń wynikających z niewłaściwego używania technologii informacyjno-komunikacyjnych, w tym cyberprzemocy, hejtu, mowy nienawiści, kreowania cyberrzeczywistości, uzależnienia od Internetu i gier komputerowych oraz niebezpiecznych kontaktów w sieci, m.in. uwodzenia w sieci (grooming); zagrożeń związanych z zażywaniem substancji psychoaktywnych, w tym alkoholu, wyrobów tytoniowych, napojów energetyzujących; sposobów reagowania w sytuacjach występowania zagrożeń związanych z korzystaniem z Internetu i zażywaniem substancji psychoaktywnych, w tym ze spożywaniem alkoholu, używaniem wyrobów tytoniowych, spożywaniem napojów energetyzujących, a także sposobów uzyskania pomocy specjalistycznej w tym zakresie. Ponadto szkoły i placówki mogą korzystać z Systemu Rekomendacji Programów Profilaktycznych i Promocji Zdrowia Psychicznego [4] prowadzonego przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, Ośrodek Rozwoju Edukacji oraz Instytut Psychiatrii i Neurologii. System ma zapewniać wysoką jakość realizacji, dlatego każdy program posiada scenariusze, trwa odpowiednią ilość czasu, wskazuje podstawy naukowe, czynniki ryzyka i czynniki chroniące, skuteczne strategie profilaktyczne, proponowane materiały oraz system szkoleń dla realizatorów. Programy są badane pod kątem spełnienia standardów – szczegółowych wymagań odnoszących się do jakości programu jako całości, a także poszczególnych etapów jego realizacji, tj. etapu diagnozy i oceny potrzeb, wyboru grupy docelowej, planowania celów i sposobów ich realizacji, zapewnienia jakości realizacji oraz monitorowania i oceny efektów programu w trakcie ewaluacji. Ministerstwo Edukacji Narodowej opracowało i zaktualizowało poradnik dla dyrektorów szkół – „Bezpieczna szkoła. Zagrożenia i zalecane działania profilaktyczne w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i cyfrowego uczniów“. To zbiór rekomendacji oraz wytycznych dla dyrektorów szkół i organów prowadzących szkoły, dotyczących działań profilaktycznych związanych z ryzykiem wystąpienia zagrożeń bezpieczeństwa w szkole lub placówce wraz ze wskazaniem obowiązujących przepisów i odpowiedzialności. Służy przygotowaniu koniecznych procedur bezpieczeństwa, a także ich realizacji przez pracowników szkół i placówek. Poradnik zawiera również zbiór dobrych praktyk, odwołania do szczegółowych rozwiązań, materiałów szkoleniowych, dokumentów, multimediów edukacyjnych. Widząc potrzebę wzmocnienia działań w zakresie profilaktyki przemocy, ministra edukacji zaprasza do organizacji od 29 września do 3 października 2025 r. inicjatyw pn.: Tydzień o budowaniu relacji – dla przedszkoli, Tydzień o przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej – dla szkół podstawowych, ponadpodstawowych i placówek oświatowych. W ramach przedsięwzięcia Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych, Ośrodkiem Rozwoju Edukacji, NASK - Państwowym Instytutem Badawczym oraz organizacjami pozarządowymi przygotowało pakiet materiałów edukacyjnych, które zostały rozesłane do wszystkich szkół i placówek. Ponadto ministra edukacji przekazała listy do kuratorów oświaty, dyrektorów szkół, nauczycieli i rodziców, wskazując na zjawiska wymagające podjęcia natychmiastowych działań profilaktycznych i wychowawczych (patostreaming, sextortion „szon patrole“), a także do grupy młodych osób – mocno akcentując, że wyśmiewanie, wykluczanie i hejt w sieci to naruszanie godności i prywatności osobistej. Oprócz powyższego Ministerstwo Edukacji Narodowej w ramach współpracy międzyresortowej, która ma kluczowe znaczenie w budowaniu spójnej i efektywnej polityki przeciwdziałania przemocy wśród dzieci i młodzieży, organizuje debaty 1 i 3 października 2025 r., podczas których zostaną wypracowane rekomendacje i omówione konieczne zmiany w obszarze edukacji oraz pomysły na wzmocnienie czynników chroniących i plany na działania długoterminowe. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz Podsekretarz Stanu [1] Dz. U. 2025 poz. 1043 z późn. zm. [2] Art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. 2025 poz. 1043 z późn. zm.). [3] Art. 98 ust 1 pkt 4-7ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. 2025 poz. 1043 z późn. zm.). [4] www.programyrekomendowane.pl