Interpelacja w sprawie wniosków organizacyjnych i szkoleniowych dotyczących zasad użycia środków przymusu wobec uciekających niezidentyfikowanych osób w pasie przygranicznym, w kontekście ucieczki dwóch nielegalnych migrantów

Interpelacja w sprawie wniosków organizacyjnych i szkoleniowych dotyczących zasad użycia środków przymusu wobec uciekających niezidentyfikowanych osób w pasie przygranicznym, w kontekście ucieczki dwóch nielegalnych migrantów Interpelacja nr 12077 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie wniosków organizacyjnych i szkoleniowych dotyczących zasad użycia środków przymusu wobec uciekających niezidentyfikowanych osób w pasie przygranicznym, w kontekście ucieczki dwóch nielegalnych migrantów Zgłaszający: Dariusz Matecki Data wpływu: 02-09-2025 Kieruję interpelację w związku ze zdarzeniem w rejonie przejścia granicznego Buk–Blankensee (woj. zachodniopomorskie), zarejestrowanym 29 sierpnia br. przez fotopułapkę i potwierdzonym następnie w komunikatach służb oraz przekazach medialnych. Zatrzymano dwoje kurierów (56-letniego obywatela Polski oraz 54-letnią obywatelkę Białorusi), przewożących trzech cudzoziemców; podczas działań dwóch z nich zbiegło w kierunku Niemiec, a trzeci – obywatel Afganistanu – został zatrzymany. Na nagraniu widać również kulejącego funkcjonariusza Straży Granicznej, co budzi poważne pytania o okoliczności i ocenę ryzyka podjętej interwencji. Mimo powagi zdarzenia informacja dla opinii publicznej pojawiła się z opóźnieniem – dopiero po nagłośnieniu przeze mnie sprawy w mediach społecznościowych. W związku z powyższym proszę o pełne i wyczerpujące odpowiedzi na pytania: Jakie zarzuty (kwalifikacja prawna, wskazanie konkretnych artykułów ustaw) usłyszeli zatrzymani kurierzy – 56-letni Polak i 54-letnia Białorusinka – oraz kiedy zostały im one ogłoszone? Proszę o podanie prokuratury prowadzącej postępowanie i zastosowanych środków zapobiegawczych. Jeżeli zarzuty uległy zmianie – proszę o chronologię. Jakiej narodowości byli trzej migranci przewożeni przez kurierów? Czy wszyscy posiadali dokumenty tożsamości? Proszę o potwierdzenie tożsamości zatrzymanego obywatela Afganistanu oraz danych dwóch pozostałych osób. Skąd i jaką trasą przybyli do Polski (przez który odcinek granicy, kiedy i w jaki sposób)? Czy wobec tych osób wcześniej prowadzono postępowania administracyjne w Polsce lub innych państwach UE? Czy dwóch migrantów, którzy zbiegli w kierunku Niemiec, zostało już ujętych? Jeśli tak – gdzie, kiedy, przez jakie służby i w jakim trybie przekazano informacje stronie polskiej? Na jakim etapie znajdują się czynności identyfikacyjne i procesowe wobec tych osób? Jakie są ustalone powody ich ucieczki? Czy były to działania zaplanowane w ramach zorganizowanego przerzutu, obawa przed odpowiedzialnością karną, czy inne przesłanki? Czy uruchomiono procedury readmisyjne lub w ramach współpracy w strefie Schengen? Dlaczego Straż Graniczna nie użyła broni palnej ani innych środków przymusu bezpośredniego wobec uciekających, którzy – jako osoby niezidentyfikowane – mogli stanowić zagrożenie? Proszę o: a) wskazanie mających zastosowanie przepisów (ustawa o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, ustawa o Straży Granicznej oraz akty wewnętrzne), b) przedstawienie oceny ryzyka dokonanej przez dowódcę patrolu, c) informację, czy rozważano strzały ostrzegawcze lub użycie dostępnych środków (np. paralizator, pies służbowy), d) ocenę, czy zaniechanie użycia środków w zaistniałej sytuacji było zasadne. Co dokładnie stało się funkcjonariuszowi widocznemu na nagraniu, który kuleje? Wideo: https://www.youtube.com/shorts/grVHVv3ppsU a) Czy doznał urazu podczas interwencji lub pościgu (rodzaj urazu, udzielona pomoc, czas niezdolności do służby)? b) Czy doszło do jakiejkolwiek agresji wobec funkcjonariuszy? Proszę o jednoznaczne potwierdzenie lub sprostowanie. c) Dlaczego funkcjonariusz w takim stanie wykonywał czynności służbowe i podejmował interwencję? Czy był dopuszczony do służby decyzją lekarza i przełożonego? Jaki był przebieg działań po ucieczce (czas reakcji, liczba i rodzaje sił użytych, obszar poszukiwań, współpraca z Policją i służbami niemieckimi, użyte środki techniczne: drony, noktowizja, psy, komunikaty ostrzegawcze dla ludności)? Dlaczego MSWiA i Straż Graniczna nie poinformowały niezwłocznie opinii publicznej i mieszkańców aglomeracji szczecińskiej o ucieczce dwóch nieustalonych osób – potencjalnie stwarzających ryzyko dla bezpieczeństwa? a) Kto i kiedy podjął decyzję o publikacji pierwszego komunikatu? b) Czy rozważano alert lokalny/komunikat prewencyjny (np. kanały RCB, profile wojewódzkie SG/Policji)? c) Z jakiego powodu informacja pojawiła się dopiero po nagłośnieniu sprawy w mediach społecznościowych? Jakie są wyniki czynności procesowych wobec zatrzymanego obywatela Afganistanu (postępowanie karne/administracyjne, ewentualny wniosek o ochronę międzynarodową, zastosowane środki przymusu)? Proszę o podanie podstaw prawnych i dat podjętych decyzji. Czy jest obecnie na wolności? Jeśli tak, na jakiej podstawie? Czy służby niemieckie ujęły osoby mogące mieć związek z tym zdarzeniem? Jeżeli tak: a) czy Polska wystąpiła o przekazanie danych identyfikacyjnych (w tym odcisków linii papilarnych/DNA) tych osób? b) czy zidentyfikowano szlak przerzutowy i powiązania kurierów z grupą przestępczą? Jakie wnioski organizacyjne i szkoleniowe wyciągnięto po zdarzeniu – w szczególności dotyczące: a) zabezpieczenia miejsca kontroli drogowej przy granicy, b) zasad użycia środków przymusu wobec uciekających, niezidentyfikowanych osób w pasie przygranicznym, c) komunikacji kryzysowej z obywatelami (standardy natychmiastowego informowania o zdarzeniach mogących rodzić ryzyko dla lokalnej społeczności)? Uzasadnienie Zdarzenie miało miejsce w bezpośrednim sąsiedztwie dużej aglomeracji i skutkowało ucieczką dwóch osób o nieustalonej tożsamości. Jednocześnie zatrzymano kurierów oraz jednego z przewożonych cudzoziemców. Opóźnione i niepełne informowanie opinii publicznej o sytuacji, która potencjalnie wpływa na bezpieczeństwo mieszkańców, budzi poważne wątpliwości co do standardów nadzoru i komunikacji ze strony resortu. Rząd Donalda Tuska deklaruje „opanowanie sytuacji migracyjnej“, tymczasem pod Szczecinem mamy do czynienia z realnym zagrożeniem i brakiem natychmiastowego alertu dla obywateli. Proszę o odpowiedź na piśmie w ustawowym terminie oraz o przekazanie – w zakresie dopuszczalnym prawem – kopii: notatek urzędowych z interwencji, meldunków dyżurnych, informacji o ewentualnym użyciu środków przymusu, decyzji medycznych dotyczących stanu funkcjonariusza oraz korespondencji ze stroną niemiecką.

Odpowiedź na interpelację w sprawie wniosków organizacyjnych i szkoleniowych dotyczących zasad użycia środków przymusu wobec uciekających niezidentyfikowanych osób w pasie przygranicznym, w kontekście ucieczki dwóch nielegalnych migrantów Odpowiedź na interpelację nr 12077 w sprawie wniosków organizacyjnych i szkoleniowych dotyczących zasad użycia środków przymusu wobec uciekających niezidentyfikowanych osób w pasie przygranicznym, w kontekście ucieczki dwóch nielegalnych migrantów Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 29-09-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12077 Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie wniosków organizacyjnych i szkoleniowych dotyczących zasad użycia środków przymusu wobec uciekających niezidentyfikowanych osób w pasie przygranicznym, w kontekście ucieczki dwóch nielegalnych migrantów, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Straży Granicznej (SG), uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Odnosząc się do zdarzenia opisanego w interpelacji należy wskazać, że zatrzymanym kurierom postawiono zarzut organizowania cudzoziemcom przekroczenia wbrew przepisom granicy państwowej z Republiki Białorusi do Polski, a następnie z Rzeczypospolitej Polskiej (RP) do Republiki Federalnej Niemiec, tj. o czyn określony w art. 264 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny [1] . Sprawę prowadzi Prokuratura Rejonowa Szczecin-Zachód. Postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód wobec zatrzymanych zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres dwóch miesięcy od dnia zatrzymania. Wszyscy trzej przewożeni migranci byli narodowości afgańskiej. Dwóch z nich posiadało dokumenty tożsamości – jeden z zatrzymanych posiadał dowód osobisty, a drugi paszport, natomiast trzeci z zatrzymanych nie posiadał żadnych dokumentów. Wskazani cudzoziemcy przekroczyli granicę do Polski z Białorusi na wysokości miejscowości Hajnówka 27 sierpnia 2025 r. Wcześniej nie prowadzono wobec nich czynności administracyjnych w RP. Zatrzymanemu w Polsce obywatelowi Afganistanu przedstawiono zarzut usiłowania przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa we współdziałaniu z innymi osobami – cudzoziemiec przyznał się do zarzucanego czynu i dobrowolnie poddał się karze zaproponowanej przez prokuratora w wymiarze 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata. W dniu 30 sierpnia 2025 r. cudzoziemcowi wydano decyzję o zobowiązaniu do powrotu. Natomiast dwóch pozostałych cudzoziemców służby niemieckie zatrzymały 30 sierpnia 2025 r. w rejonie miejscowości Löcknitz (około 11 km od linii granicy na zachód od Lubieszyna). Tego samego dnia zostali przekazani do Polski w trybie readmisji. Wskazanym dwóm obywatelom Afganistanu w dniu 1 września 2025 r. wydano decyzje o zobowiązaniu do powrotu. Wszyscy trzej cudzoziemcy zostali umieszczeni w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w Kętrzynie. Wobec dwóch z trzech obywateli Afganistanu są prowadzone czynności identyfikacyjne, mające na celu uzyskanie paszportów. Należy zaznaczyć, że w stosunku do wszystkich osób przekazywanych ustalany jest ich status prawno-pobytowy w Polsce, w tym przeprowadzane są czynności identyfikacyjne. W przypadkach, gdy przekazywani cudzoziemcy nie posiadają dokumentów pobierane są od nich dane biometryczne oraz wykonywane są zdjęcia twarzy oraz opis cech charakterystycznych. Celem migrantów było przedostanie się do Republiki Federalnej Niemiec. Z uwagi na zawieszenie przez władze Białorusi umowy readmisyjnej z Unią Europejską, readmisja do tego kraju nie jest możliwa. W związku z powyższym wszczęto postępowania o zobowiązanie cudzoziemców do powrotu, celem przekazania ich do kraju pochodzenia. Jednocześnie należy zauważyć, że okoliczności zdarzenia opisanego w niniejszej interpelacji nie uzasadniały użycia przez funkcjonariuszy SG broni palnej. Natomiast uraz funkcjonariusza nie był wynikiem agresji osób, wobec których podejmowane były czynności. Należy podkreślić, że wszyscy funkcjonariusze rozpoczynający służbę muszą być w stanie fizycznym i psychicznym umożliwiającym pełnienie służby. Informacja o zdarzeniu wskazanym w interpelacji została niezwłocznie przekazana do wszystkich polskich służb współdziałających oraz służb niemieckich. Jednocześnie należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nie wymagają publikowania informacji o prowadzeniu czynności służbowych przez funkcjonariuszy SG. Zamieszczanie informacji w postaci alertów/ostrzeżeń przez organy ścigania (Policja, Prokuratura, SG) mogą dotyczyć osób i zdarzeń stwarzających realne zagrożenie dla innych (uzbrojeni i niebezpieczni sprawcy czynów przeciwko życiu i zdrowiu) lub poszukiwanych osób zaginionych (ofiary porwań, małoletni, osoby dotknięte amnezją). Ponadto informuję, że wszelkie zdarzenia, mające wpływ na organizację i skuteczność wykonywania czynności służbowych oraz bezpieczeństwo funkcjonariuszy są przedmiotem bieżących analiz, przekładających się na stałe podnoszenie poziomu pełnienia służby, w szczególności poprzez udzielanie instruktażu do służby, podczas którego zwraca się szczególną uwagę na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonariuszy. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 383