Interpelacja w sprawie przyznania dodatkowych środków na ochronę ludności i obronę cywilną w woj. podlaskim

Interpelacja w sprawie przyznania dodatkowych środków na ochronę ludności i obronę cywilną w woj. podlaskim Interpelacja nr 12057 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie przyznania dodatkowych środków na ochronę ludności i obronę cywilną w woj. podlaskim Zgłaszający: Dariusz Piontkowski Data wpływu: 01-09-2025 W ostatnim czasie pojawiła się informacja o przyznaniu dodatkowych środków na ochronę ludności i obronę cywilną dla wszystkich województw. Wynika z niej, że województwo podlaskie otrzyma zaledwie 160 mln zł, jest to jedno z najniższych dofinansowań w skali całego kraju. Taki stan rzeczy budzi poważne wątpliwości i obawy, zważywszy na szczególne położenie geopolityczne Podlasia. Region ten graniczy bezpośrednio z Białorusią, która od dłuższego czasu prowadzi działania o charakterze hybrydowym wymierzone w bezpieczeństwo Polski i Unii Europejskiej. To właśnie na terenie województwa podlaskiego znajdują się główne odcinki granicy, które wymagają stałego nadzoru, a także potencjalnego zabezpieczenia ludności w razie eskalacji sytuacji. Dodatkowo na obszarze województwa znajduje się tzw. przesmyk suwalski – strategiczny korytarz łączący państwa bałtyckie z resztą NATO. Jest on określany przez ekspertów ds. bezpieczeństwa jako jedno z najbardziej newralgicznych i potencjalnie najniebezpieczniejszych miejsc w Europie, a nawet na świecie. Także samorządowcy z terenów przygranicznych zgłaszają wiele postulatów i potrzeb. Zwracają także uwagę, że brak odpowiednich środków może skutkować tym, iż w przypadku kryzysu mieszkańcy Podlasia pozostaną bez należytej ochrony. Podkreślają, że ich obawy są pogłębiane przez codzienną sytuację na granicy i poczucie bycia „pierwszą linią“ w obliczu zagrożeń. Oczekują oni od rządu realnych działań, które pozwolą zwiększyć bezpieczeństwo zarówno mieszkańców, jak i funkcjonariuszy niosących pomoc i pracujących na granicy. Uważam, że obecna sytuacja wymaga zdecydowanych działań na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa wschodnich terenów Polski. Niedostateczne finansowanie może skutkować osłabieniem zdolności obronnych i ograniczyć skuteczność działań podejmowanych przez lokalne służby w sytuacjach kryzysowych. Mając powyższe na uwadze, uprzejmie proszę o wyjaśnienie: Czy ministerstwo dysponuje aktualną analizą zagrożeń dla poszczególnych województw, która uwzględniałaby m.in. bliskość granicy, poziom ryzyka działań hybrydowych oraz dostępność infrastruktury ochronnej? Jeżeli nie, to czy ministerstwo planuje przeprowadzić taką analizę, tak aby przyszłe decyzje finansowe były bardziej adekwatne do realnego ryzyka i potrzeb lokalnych społeczności? Jeżeli tak, to czy była brana pod uwagę w podziale środków między województwami? Z jakiego powodu województwo podlaskie, pomimo swego strategicznego położenia przy granicy z Białorusią, otrzymało jedną z najniższych kwot wsparcia? Czy ministerstwo planuje korektę tego podziału i zwiększenie środków dla województwa podlaskiego, aby dostosować je do realnych potrzeb wynikających z sytuacji bezpieczeństwa w regionie? Czy jakieś dodatkowe działania są planowane w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony ludności i infrastruktury na Podlasiu?

Odpowiedź na interpelację w sprawie przyznania dodatkowych środków na ochronę ludności i obronę cywilną w woj. podlaskim Odpowiedź na interpelację nr 12057 w sprawie przyznania dodatkowych środków na ochronę ludności i obronę cywilną w woj. podlaskim Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 24-09-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12057 pana posła Dariusza Piontkowskiego w sprawie przyznania dodatkowych środków na ochronę ludności i obronę cywilną w województwie podlaskim uprzejmie przedstawiam, co następuje. Rada Ministrów 27 maja 2025 r. przyjęła uchwałę nr 72 w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 [1] (dalej: Program), w którym po raz pierwszy przeznaczono tak znaczące środki na ochronę ludności i obronę cywilną. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej [2] finansowanie realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej określa Program. Sposób podziału środków finansowych w ramach Programu zarówno na poziomie wojewódzkim, jak i centralnym został określony w rozdziale 6. Przyjęte w tym zakresie zasady zostały uzgodnione m.in. z Ministerstwem Obrony Narodowej (MON), przewodniczącym Komitetu do spraw Pożytku Publicznego oraz Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Kryterium wyjściowym podziału środków w ramach Programu było założenie, że: - 80-90% środków zostanie przeznaczonych dla województw, w tym 90% z tej kwoty na zadania realizowane przez samorządy, - 10-20% środków zostanie przeznaczonych na zadania ponadlokalne, inwestycje pilotażowe oraz strategiczne (centralne). Środki przyporządkowane dla województw zostały podzielone według następujących kryteriów: - ogólnej liczby mieszkańców w województwach; - wskaźnika urbanizacji (liczby mieszkańców miast do ogólnej liczby mieszkańców); - wskaźnika zwiększonego bezpieczeństwa na wschodniej granicy Polski w ramach Narodowego Programu Odstraszania i Obrony „Tarcza Wschód“ [3] (dalej: Program „Tarcza Wschód“) dla województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, warmińsko-mazurskiego i części województwa mazowieckiego. Należy wskazać, że miasto stołeczne Warszawa przy podziale środków było traktowane jak odrębne województwo, z uwzględnieniem wskaźników urbanizacji i ogólnej liczby mieszkańców. Po wyliczeniu kwot przypadających na poszczególne województwa na podstawie kryteriów podstawowych dodano wskaźnik zwiększenie puli środków na realizację zadań w ramach Programu „Tarcza Wschód“ (dla województw: lubelskiego, podlaskiego, warmińsko-mazurskiego, podkarpackiego – zwiększenie o 20% i części województwa mazowieckiego – zwiększenie o 2,5%). Następnie z puli centralnej dokonano dalszego wzmocnienia puli wojewódzkiej w ramach realizacji zadania Host Nation Support (NATO). Otrzymano ostateczny podział na pulę wojewódzką (ponad 90%) i centralną (niecałe 10%). Powyższy podział środków został uzgodniony z MON, a informację o wysokości limitów w poszczególnych obszarach przekazano wojewodom. Odnosząc się więc do zwiększenia wsparcia dla województwa podlaskiego, należy wskazać, że podczas opracowywania algorytmu podziału środków między województwa MSWiA wzięło pod uwagę ryzyko związane z sytuacją geopolityczną. W związku z powyższym województwa: lubelskie, podlaskie, warmińsko-mazurskie i podkarpackie otrzymały o 20% więcej środków w stosunku do pierwotnych wyliczeń limitów na województwo określonych zgodnie z podstawowymi kryteriami. Należy wskazać, że środki z Programu nie stanowią jedynego wsparcia dla województwa podlaskiego od rządu Rzeczypospolitej Polskiej (RP) na realizację zadań powiązanych z ochroną ludności i obroną cywilną. Od dnia przejęcia przez ministra spraw wewnętrznych i administracji (SWiA) nadzoru nad Rządową Agencją Rezerw Strategicznych, tj. od 1 lipca 2024 r. do 10 września 2025 r., minister SWiA w drodze decyzji wydawanych na podstawie art. 19 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o rezerwach strategicznych [4] udostępnił podmiotom z województwa podlaskiego rezerwy strategiczne obejmujące asortyment medyczny (łóżka szpitalne, sprzęt medyczny, leki), a także asortyment techniczny (kontenery, agregaty, maszty oświetleniowe) o łącznej wartości 43,5 mln zł. Beneficjentami ww. pomocy były szpitale, Podlaski Oddział Straży Granicznej i jednostki podległe MON. Dodatkowo należy podkreślić, że w budżecie Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej na 2025 r. zaplanowano zwiększone środki w łącznej wysokości 389,5 mln zł [5] . Jednocześnie informuję, że obecnie Ministerstwo SWiA w zakresie budowy systemu ochrony ludności nie planuje prac nad innymi programami czy tworzenia funduszy celowych dedykowanych wyłącznie regionom granicznym. Pragnę zapewnić, że rząd RP podejmuje liczne działania mające na celu zabezpieczenie granicy państwowej z Republiką Białorusi, które w istotny sposób podnoszą bezpieczeństwo mieszkańców województwa podlaskiego. Na terenie województwa podlaskiego na odcinku granicy państwowej z Białorusią zakończono 5 inwestycji, tj.: Budowę zabezpieczenia granicy państwowej w postaci bariery fizycznej o długości 186 km i wartości około 1,3 mld zł. Budowę zabezpieczenia granicy państwowej w postaci bariery elektronicznej o długości 206 km i wartości około 342 mln zł. Modernizację zabezpieczenia granicy państwowej w zakresie bariery fizycznej o długości 186 km i wartości około 117 mln zł. Inwestycja objęła wzmocnienie bariery fizycznej dodatkowymi poziomymi elementami, które wydłużą czas jej pokonania i zapewnią brak możliwości rozginania elementów pionowych bariery. Bariera fizyczna została zmodernizowana na całej długości przez wykonanie stężenia (dolnego i górnego) oraz zamontowanie dodatkowej concertiny. Budowę zabezpieczenia granicy państwowej w postaci bariery elektronicznej na odcinku rzek Świsłocz i Istoczanka o długości 47 km i wartości około 86 mln zł. Modernizację zabezpieczenia granicy państwowej w postaci bariery elektronicznej o długości 206 km i wartości około 125 mln zł. Inwestycja objęła: - dodatkową linię kamer do obserwacji zewnętrznej strony bariery; - zastosowanie lamp typu LED do oświetlania drogi technicznej; - dodatkowe punkty kamerowe do zabezpieczenia przepustów wodnych; - wykorzystywanie systemu pozycjonowania sił własnych do weryfikowania alarmów („swój-obcy“); - mechanizm wykorzystujący sztuczną inteligencję do klasyfikacji alarmów ze światłowodowych kabli detekcyjnych. Ponadto obecnie trwa realizacja 2 inwestycji związanych z budową lub modernizacją zabezpieczenia granicy państwowej z Białorusią na ww. obszarze, tj.: Modernizacja drogi technicznej (przedsięwzięcie podzielono na 2 osobne zadania: wykonanie projektu oraz wykonanie robót budowlanych). W dniu 31 marca 2025 r. wykonawca przekazał dokumentację do odbioru. Podpisano umowę na wykonanie robót budowlanych, aktualnie na terenie budowy trwają prace przygotowawcze oraz organizacyjne. Termin realizacji zadania zawarty w umowie określono na 17 grudnia 2025 r. Budowa 5 wież obserwacyjnych wyposażonych w dalekozasięgowe systemy optoelektroniczne oraz dostawa 3 bezzałogowych statków powietrznych (płatowców pionowego startu) i ich integracja z istniejącą barierą elektroniczną w zakresie przesyłania obrazu do Centrum Nadzoru w Białymstoku. Planowany termin realizacji zadania upływa 2 grudnia 2025 r. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] M. P. 2025 poz. 541. [2] Dz. U. 2024 poz. 1907. [3] Przyjęty uchwałą Rady Ministrów nr 58 z dnia 10 czerwca 2024 r. [4] Dz. U. 2024 poz. 1598 z późn. zm. [5] Kwota sumaryczna, tj. z wydatkami płacowymi.