Interpelacja w sprawie konieczności zmian w systemie pieczy zastępczej

Interpelacja w sprawie konieczności zmian w systemie pieczy zastępczej Interpelacja nr 11951 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie konieczności zmian w systemie pieczy zastępczej Zgłaszający: Małgorzata Pępek Data wpływu: 28-08-2025 Szanowna Pani Ministro, do mojego biura poselskiego zwróciła się Unia Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza, która – przez Komisję ds. polityki społecznej i ochrony zdrowia – przedstawiła obszerny pakiet postulatów dotyczących reformy pieczy zastępczej. Wskazane zagadnienia obejmują zarówno kwestie organizacyjno-finansowe, jak i proceduralne oraz legislacyjne, a ich wspólnym mianownikiem jest brak dostosowania obowiązujących przepisów do realiów społecznych, w tym rosnącej liczby dzieci wymagających zapewnienia opieki poza rodziną biologiczną. Unia Metropolii Polskich zwraca uwagę, że liczba dzieci wymagających opieki zastępczej stale rośnie, podczas gdy zasób rodzin zastępczych i miejsc w placówkach jest dalece niewystarczający. Ograniczenia ustawowe nie pozwalają na elastyczne zwiększanie liczby miejsc w pieczy instytucjonalnej, co w praktyce prowadzi do sytuacji, w których realizacja postanowień sądów o umieszczeniu dziecka staje się niemożliwa. Wskazano przy tym na potrzebę przekazania decyzji w tym zakresie staroście oraz zobowiązania powiatów do szybkiego zabezpieczenia miejsca dla dzieci kierowanych interwencyjnie, także w przypadku umieszczenia poza terenem ich zamieszkania. Kolejną kwestią jest problem finansowania pobytu dzieci, w szczególności porzuconych noworodków. Obecne rozwiązania powodują nadmierne obciążenie powiatów, w których doszło do porzucenia, dlatego proponuje się, aby koszty te ponosił powiat miejsca zameldowania matki. Wątpliwości budzi także mechanizm przedłużania pobytu dorosłych wychowanków w pieczy zastępczej, co w wielu przypadkach odbywa się bez należytej zgody organu prowadzącego i blokuje miejsca przeznaczone dla dzieci. Postuluje się więc ograniczenie takich sytuacji oraz równoległy rozwój systemu mieszkań treningowych, które mogłyby stanowić efektywną formę usamodzielnienia młodych dorosłych. Równie istotnym problemem pozostaje przewlekłość postępowań sądowych dotyczących pozbawienia lub przywrócenia władzy rodzicielskiej oraz przysposobienia dzieci. W tym zakresie wskazuje się na potrzebę systemowych działań usprawniających, w tym szkoleń dla sędziów rodzinnych, które pozwoliłyby na podejmowanie decyzji bardziej dostosowanych do realnych potrzeb dziecka. Jednocześnie zwraca się uwagę na konieczność lepszego wykorzystania asystentów rodziny oraz innych form wsparcia, zanim dziecko trafi do pieczy zastępczej. W obszarze wsparcia rodzin zastępczych przedstawiono szereg postulatów legislacyjnych, obejmujących m.in. utworzenie nowego typu rodzin – rodzin opiekuńczych dla dorosłych wychowanków z niepełnosprawnościami, doprecyzowanie definicji rodziny spokrewnionej, zwiększenie katalogu świadczeń obligatoryjnych finansowanych z budżetu państwa oraz zrównanie uprawnień rodzin zastępczych z rodzinami przysposabiającymi w zakresie prawa do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Unia Metropolii Polskich podnosi również konieczność usprawnienia działania instytucji w obszarze pieczy zastępczej. Chodzi przede wszystkim o jednoznaczne określenie kosztów koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej, ograniczenie nieefektywnych postępowań windykacyjnych oraz zapewnienie organom prowadzącym postępowania administracyjne prawa do uzyskiwania informacji od pracodawców na potrzeby tych postępowań. W związku z powyższym proszę Panią Ministrę o przedstawienie stanowiska oraz odpowiedź na następujące pytania: Czy resort rozważa zmianę przepisów w kierunku przekazania staroście kompetencji do elastycznego zwiększania liczby miejsc w placówkach pieczy zastępczej? Czy są planowane regulacje nakładające na powiaty obowiązek przyjmowania dzieci kierowanych interwencyjnie, niezależnie od miejsca ich pochodzenia? Jakie są aktualne plany ministerstwa w zakresie zmiany zasad finansowania pobytu porzuconych noworodków – w szczególności przeniesienia kosztów na powiat miejsca zameldowania matki? Czy ministerstwo zamierza uregulować kwestię przedłużania pobytu dorosłych wychowanków w pieczy w taki sposób, aby wymagało to zgody organu prowadzącego, przy równoczesnym rozwoju systemu mieszkań treningowych? Jakie działania podejmie resort w celu skrócenia postępowań sądowych dotyczących pozbawienia i przywrócenia władzy rodzicielskiej oraz przysposobienia dzieci? Czy jest planowane wprowadzenie obowiązkowych szkoleń dla sędziów rodzinnych, tak aby podejmowane decyzje były lepiej dostosowane do potrzeb dziecka? Czy ministerstwo popiera ideę stworzenia nowego typu rodzin – rodzin opiekuńczych dla dorosłych wychowanków z niepełnosprawnościami? Czy resort podejmie prace legislacyjne nad doprecyzowaniem definicji rodziny spokrewnionej i zwiększeniem katalogu świadczeń obligatoryjnych finansowanych z budżetu państwa? Czy jest rozważane zrównanie uprawnień rodzin zastępczych z rodzinami przysposabiającymi w zakresie prawa do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego? Czy są planowane zmiany umożliwiające pozyskiwanie informacji od pracodawców przez organa prowadzące postępowania administracyjne w sprawach dotyczących pieczy zastępczej? Z wyrazami szacunku Małgorzata Pępek Poseł na Sejm RP