Interpelacja w sprawie pogarszającego się bezpieczeństwa lekowego obywateli Rzeczypospolitej Polskiej wskutek braku publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją RP ustawy "Apteka dla aptekarza"

Interpelacja w sprawie pogarszającego się bezpieczeństwa lekowego obywateli Rzeczypospolitej Polskiej wskutek braku publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją RP ustawy "Apteka dla aptekarza" Interpelacja nr 11850 do ministra zdrowia w sprawie pogarszającego się bezpieczeństwa lekowego obywateli Rzeczypospolitej Polskiej wskutek braku publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją RP ustawy "Apteka dla aptekarza" Zgłaszający: Bartłomiej Pejo Data wpływu: 19-08-2025 Szanowna Pani Minister, według informacji przedstawionych przez zespół badawczy pod kierownictwem doktora Sławomira Dudka ze Szkoły Głównej Handlowej niemal trzy miliony mieszkańców w ponad pięciuset gminach nie ma dostępu do leków i opieki farmaceutycznej w swojej gminie, zaś w ponad ośmiuset gminach w Polsce działa tylko jedna apteka ogólnodostępna. Te informacje potwierdza Najwyższa Izba Kontroli, która rozpoczęła szeroko zakrojoną kontrolę w Ministerstwie Zdrowia, Głównym Inspektoracie Farmaceutycznym oraz innych instytucjach odpowiedzialnych za kwestie bezpieczeństwa lekowego. Najwyższa Izba Kontroli wskazuje, że kontroli będą podlegać również okoliczności i skutki wejścia w życie przepisów art. 2 i art. 12 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1859), czyli zmian do Prawa farmaceutycznego określanych jako „Apteka dla Aptekarza 2.0”. Tymczasem przywołane przepisy stały się już przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego w poprzednim roku. W toku rozprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym, przedstawiciel prezydenta RP profesor Dariusz Dudek zarzucił jej naruszenie art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawa) oraz art. 118 ust. 1 i 3 oraz art. 119 ust. 2 Konstytucji RP (tryb stanowienia prawa). Podczas rozprawy sędzia Bartłomiej Sochański wskazał, że „pojawił się dzisiaj taki wątek już nie apteki dla aptekarza, już nie apteki dla pacjenta, ale tak sparafrazuję, apteki dla hurtownika”, zaś wtórował mu przedstawiciel prezydenta RP, zadając retoryczne pytanie „należy postawić to pytanie, o co chodzi – quid iuris – czy apteka dla aptekarza, czy jednak apteka dla pacjenta”. Przed Trybunałem Konstytucyjnym podnoszono również niezgodność z wzorcami konstytucyjnymi z art. 20 – społecznej gospodarki rynkowej, art. 21 – ochrony własności i reguł dotyczących wywłaszczenia, art. 22 – swobody działalności gospodarczej i warunków jej dopuszczalnego ograniczenia, oraz, co wydaje się najistotniejsze, naruszenia treści art. 64, czyli konstytucyjnej ochrony własności, praw majątkowych i prawa dziedziczenia. Wnioski takie płynęły również z opinii amicus curiae złożonej przez Centrum Oceny Skutków Regulacji Uniwersytetu Warszawskiego. Dnia 18 września 2024 r. Trybunał Konstytucyjny jednogłośnie stwierdził niezgodność z Konstytucją RP tych przepisów. Niestety, do dzisiaj rząd nie opublikował prawomocnego i ostatecznego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, choć taki obowiązek wynika wprost z art. 190 Konstytucji RP. Co więcej, minister zdrowia już kilkukrotnie zapowiadała zmianę ustawy, która zrealizowałby treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego i zapewniła zgodność z zasadą „apteka dla pacjenta”. Jakoby w listopadzie 2024 r. Główny inspektor farmaceutyczny został upoważniony do przygotowania stosownego projektu, lecz mimo upływu przeszło pół roku nie przedstawił on nawet założeń, nie zorganizował ani jednego spotkania w tej sprawie i nie wykazał żadnej zauważalnej aktywności w sprawie. Opisana sytuacja ma negatywny wpływ na bezpieczeństwo lekowe kraju, sytuację pacjenta i funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia. Spadająca liczba aptek przyczynia się do wzrostu cen oraz gorszej dostępności leków. Niezgodne z Konstytucją RP regulacje ograniczają możliwość rozwoju oraz blokują możliwość pozyskania kapitału przez polskie małe i średnie przedsiębiorstwa. W rezultacie nie jest wykorzystywany potencjał aptek. Tymczasem w wielu państwach członkowskich europejskich apteki oraz farmaceuci odgrywają coraz większą rolę w systemie ochrony zdrowia, dzięki czemu odciążają państwowe przychodnie oraz szpitale. Wobec powyższego zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania: Czy Ministerstwo Zdrowia działa w powyżej zarysowanej kwestii na podstawie i w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej? W oparciu o czyje upoważnienie główny inspektor farmaceutyczny stwierdził w publicznej wypowiedzi, że „przepisy "Apteki dla Aptekarza 2.0" obowiązują i jesteśmy zobligowani do tego, by ich przestrzegać”. Czy taki obowiązek został określony przez Ministerstwo Zdrowia w ramach nadzoru realizowanego przez odpowiedni departament? Czy Główny Inspektor Farmaceutyczny sprawdził zgodność swej wypowiedzi z przepisami art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że „orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne”? Który departament w Ministerstwie Zdrowia odpowiada za kwestie związane z prawem farmaceutycznym i nadzór nad Głównym Inspektorem Farmaceutycznym? Jakie działania Ministerstwo Zdrowia lub podmioty podległe podjęły w celu przygotowania aktu prawnego dotyczącego zmiany niezgodnych z Konstytucją RP przepisów prawa farmaceutycznego i odwrócenia ich negatywnych skutków tej ustawy? Czy i jakie rozwiązania prawne Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzić w celu zapobieżenia spadkowi liczby aptek w Polsce? Czy prawdą jest, że grupa 16 polskich przedsiębiorców posiadających ponad 170 aptek złożyła do Sądu Okręgowego w Warszawie pozew zbiorowy o ustalenie odpowiedzialności Skarbu Państwa w związku z ustawowym bezprawiem? Czy prawdą jest, że wyżej wymienione przepisy ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych, choć dotyczące, w ogóle nie związane z eksportem, zostały zaskarżone przed Komisję Europejską? Na jakim etapie jest spór polsko-amerykański dotyczący tych przepisów? Czy został już powołany Trybunał Arbitrażowy w tej sprawie? Z wyrazami szacunku Bartłomiej Pejo