Interpelacja w sprawie terminów załatwiania spraw dotyczących obcokrajowców przez urzędy wojewódzkie

Interpelacja w sprawie terminów załatwiania spraw dotyczących obcokrajowców przez urzędy wojewódzkie Interpelacja nr 11787 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie terminów załatwiania spraw dotyczących obcokrajowców przez urzędy wojewódzkie Zgłaszający: Adam Gomoła Data wpływu: 18-08-2025 Szanowny Panie Ministrze, w nawiązaniu do mojej wcześniejszej interpelacji nr 794 z dnia 10 stycznia 2024 roku, dotyczącej przewlekłości w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez urzędy wojewódzkie w sprawach cudzoziemców, w tym w szczególności w sprawach o udzielenie zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały oraz pobyt rezydenta długoterminowego UE, zwracam się z prośbą o przedstawienie informacji, które pozwolą na ocenę tendencji zmian w zakresie terminowości załatwiania spraw administracyjnych w powyższym zakresie. W ostatnich latach zauważalny jest dynamiczny wzrost liczby składanych wniosków dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców. Jednocześnie występują istotne różnice w liczbie spraw załatwionych oraz w skali skarg na przewlekłość postępowań w poszczególnych województwach. Wskazuje to na potrzebę systemowej analizy i oceny skuteczności dotychczas podejmowanych działań naprawczych, a także na konieczność oceny, czy wdrażane zmiany legislacyjne i organizacyjne realnie wpływają na poprawę sytuacji. W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Jaka jest średnia długość postępowania (liczona w dniach) w sprawach o: a) zezwolenie na pobyt czasowy (proszę rozdzielić na emigrantów zarobkowych oraz osoby ze statutem uchodźczym), b) pobyt stały, c) pobyt rezydenta długoterminowego UE, d) o nadanie obywatelstwa polskiego obcokrajowcom - z podziałem na lata 2023–2025 oraz województwa? 2. Jaka była najdłużej trwająca sprawa w powyższych kategoriach w latach 2023–2025? Proszę o podanie liczby dni, typu sprawy oraz województwa, w którym miała miejsce. 3. Na podstawie danych z lat 2015–2025, czy zauważalna jest tendencja do skracania czasu oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy, czy jego wydłużania? Proszę o przedstawienie interpretacji na poziomie ogólnokrajowym i wojewódzkim. 4. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji lub inne właściwe ministerstwa dokonały w ostatnich latach analizy przyczyn przewlekłości postępowań administracyjnych w sprawach cudzoziemców? Jeżeli tak, proszę o wskazanie efektów takiej analizy. 5. Jakie działania organizacyjne lub kadrowe zostały podjęte od 2023 roku w urzędach wojewódzkich w celu ograniczenia skali opóźnień w rozpoznawaniu spraw cudzoziemców? 6. Czy planowane są dodatkowe działania, mające na celu: - ograniczenie liczby skarg na przewlekłość postępowań, - wyrównanie różnic w jakości i terminowości obsługi cudzoziemców w różnych województwach? 7. Czy powołany Międzyresortowy Zespół ds. Migracji wypracował już konkretne rekomendacje dotyczące przyspieszenia postępowań administracyjnych wobec cudzoziemców? W mojej ocenie dane przedstawione w odpowiedzi na poprzednią interpelację wskazują jednoznacznie, że system administracyjny w obszarze legalizacji pobytu cudzoziemców wymaga kompleksowej reformy, zarówno na poziomie systemu informatycznego, jak i organizacji pracy urzędów. Bez efektywnych działań grozi nam dalsza eskalacja problemów, które mają wymiar nie tylko biurokratyczny, ale także społeczny i gospodarczy. Z wyrazami szacunku Adam Gomoła Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie terminów załatwiania spraw dotyczących obcokrajowców przez urzędy wojewódzkie Odpowiedź na interpelację nr 11787 w sprawie terminów załatwiania spraw dotyczących obcokrajowców przez urzędy wojewódzkie Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 02-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 11787 Pana Posła Adama Gomoły w sprawie terminów załatwiania spraw dotyczących obcokrajowców przez urzędy wojewódzkie , uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W pierwszej kolejności pragnę wskazać, że dane, o które wnioskuje Pan Poseł, dotyczące średniego czasu trwania postępowania w sprawach o udzielenie zezwolenia na: pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej (UE), pobyt czasowy i pracę, – z podziałem na lata 2023-2025 [1] i województwa, oraz w sprawach o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) w latach 2023-2025, przedstawiono w załączniku do niniejszej odpowiedzi. Jednocześnie informuję, że wśród spraw z datą wpływu od 1 stycznia 2023 r. najdłuższe postępowanie trwało 910 dni – dotyczyło postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE i było prowadzone przez Wojewodę Dolnośląskiego. Analiza danych z lat 2015-2025 dotyczących średniego czasu trwania postępowania o udzielenie zezwoleń na pobyt wykazuje tendencję wzrostową – zarówno na poziomie województw, jak i ogólnokrajowym. Jedynie w przypadku Wojewody Dolnośląskiego, w roku bieżącym, zauważalne są trendy do skracania czasu trwania postępowania. Odnotowywany od 2016 r. bardzo duży wzrost liczby składanych wniosków dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców spowodował na przestrzeni lat 2016-2025 znaczny wzrost obciążenia różnymi zadaniami pracowników w wydziałach do spraw cudzoziemców w urzędach wojewódzkich. Kwestia przewlekłości postępowań administracyjnych dotyczy większości urzędów wojewódzkich, natomiast różna jest skala problemu w poszczególnych województwach. Przyczyny zaistniałego stanu rzeczy są wieloaspektowe oraz złożone, i można je ująć w następujących kategoriach: liczba składanych wniosków w poszczególnych urzędach wojewódzkich; rozwiązania systemowe, w tym legislacyjne oraz stopień cyfryzacji procesów; możliwości zasobów kadrowych urzędów wojewódzkich; działania po stronie cudzoziemców. Zaobserwowana tendencja wzrostowa w zakresie liczby składanych przez cudzoziemców wniosków o legalizację pobytu i pracę skutkowała podjęciem przez organy administracji publicznej szeregu różnorodnych, systematycznych działań w celu usprawnienia procesu wydawania decyzji w omawianym zakresie. Przedmiotowe działania obejmowały zarówno kwestie wzmocnienia obsady stanowisk pracy w urzędach zajmujących się ww. sprawami, jak też wprowadzania rozwiązań systemowych – w tym legislacyjnych. Powyższe zagadnienia stanowią również priorytet dla obecnego Kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), dlatego działania, mające na celu dalsze usprawnienie i skrócenie procedur legalizacji pobytu będą kontynuowane – do czego powinna przyczynić się realizacja założeń Strategii migracyjnej [2] , w tym celów zdefiniowanych we wskazanym obszarze. W kontekście powyższego warto jednocześnie podkreślić, że planowanie, wprowadzanie i monitorowanie konkretnych działań organizacyjnych i kadrowych w poszczególnych urzędach wojewódzkich należy do kompetencji kierownictwa danego urzędu. Niemniej MSWiA od lat podejmuje stałe i wieloaspektowe działania, mające na celu poprawę sytuacji w urzędach wojewódzkich, m.in. w formie ich wzmocnienia w zakresie etatowo-finansowym. Obecne kierownictwo MSWiA każdorazowo wspiera starania wojewodów o pozyskanie nowych etatów na realizację zadań związanych z obsługą wniosków cudzoziemców i prowadzeniem postępowań o wydanie zezwolenia na pobyt i pracę. Dodatkowo w czerwcu 2025 r. ze środków FAMI [3] zostały przeznaczone dodatkowe środki na wzmocnienie etatowe urzędów wojewódzkich w celu przyspieszenia rozpatrywania spraw dotyczących cudzoziemców. Ponadto w resorcie spraw wewnętrznych i administracji został przygotowany projekt ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw [4] . Celem przedmiotowego projektu jest zmiana sposobu składania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały oraz zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, a w przypadku wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy również z obowiązkowymi załącznikami formalnymi, poprzez zastąpienie obowiązku złożenia ww. wniosków w formie papierowej podczas osobistego stawiennictwa w urzędzie wojewódzkim obowiązkiem złożenia wskazanych wniosków w postaci elektronicznej z wykorzystaniem usługi online za pośrednictwem Modułu Obsługi Spraw (MOS) [5] . Z założenia powyższa zmiana ma na celu usprawnienie postępowania prowadzonego przez wojewodów w określonych sprawach cudzoziemców. Wprowadzenie rozwiązań związanych z MOS przyczyni się m.in. do zmniejszenia liczby błędnie wypełnionych wniosków, a w konsekwencji ograniczy liczbę koniecznej korespondencji z wnioskodawcą oraz wizyt w urzędzie, a także skróci średni czas prowadzonych postępowań administracyjnych. Portal MOS powinien zatem przyczynić się do usprawnienia postępowań w sprawach udzielania cudzoziemcom zezwoleń pobytowych w Polsce. Składanie przez cudzoziemców kompletnych i prawidłowo wypełnionych wniosków w tych sprawach, wraz z dokumentami i informacjami wymaganymi do wydania decyzji zmniejszy liczbę czynności do wykonania przez właściwe organy w danych sprawach. Dodatkowo należy wskazać, że 1 czerwca 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej [6] , która reguluje również dostęp do procedur związanych z uzyskiwaniem zezwoleń na pobyt w Polsce i prowadzi do zmniejszenia liczby wniosków o udzielenie tych zezwoleń, i w rezultacie zmniejszenia liczby prowadzonych spraw, co wypłynie pozytywnie na wskaźniki dotyczące czasu postępowania. Efekty wejścia w życie ww. ustawy będą widoczne w dłuższej perspektywie czasowej. Jednocześnie informuję, że Zespół do Spraw Migracji nie zajmował się w sposób szczegółowy kwestią przewlekłości postępowań dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców, natomiast podjął prace nad planem implementacyjnym Strategii migracyjnej, w ramach której przewidziano szereg długofalowych działań, mających na celu zreformowanie systemu zarządzania migracją, a co za tym idzie również docelowo zmierzających do normalizacji obszaru postępowań administracyjnych w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców. Rozwiązania systemowe dotyczą m.in. elektronizacji procesu składania przez cudzoziemca wniosku o legalizację pobytu do wojewody oraz docelowo pełnej elektronizacji procedury wydania zezwolenia toczącej się przed wojewodą. Natomiast w kontekście postępowań w sprawach o nadanie obywatelstwa polskiego obcokrajowcom, należy wskazać, że nadanie obywatelstwa polskiego jest konstytucyjną prerogatywą Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (RP). Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim [7] wskazanemu trybowi nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca przyznaje prymat w stosunku do pozostałych sposobów nabycia obywatelstwa polskiego, co wynika wprost z art. 35 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 ww. ustawy. Sprawy nadania obywatelstwa polskiego nie są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej, ale szczególnego aktu prawnego – mającego umocowanie w przepisach Konstytucji RP – jakim jest postanowienie Prezydenta RP. Postanowienie jest ostateczne i jako takie nie podlega zaskarżeniu do innego organu lub sądu. Warto również wskazać, że postanowienia Prezydenta RP nie zawierają uzasadnienia, a zainteresowana osoba otrzymuje wydany przez Szefa Kancelarii Prezydenta RP – na podstawie postanowienia Prezydenta RP – akt nadania lub zawiadomienie o odmowie nadania obywatelstwa polskiego (art. 27 i art. 28 ustawy o obywatelstwie polskim ). Postępowanie w powyższych sprawach było i jest postępowaniem odrębnym, określanym przez samego Prezydenta RP, szczególnym w stosunku do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [8] ( K.p.a. ). Prezydent RP prowadząc postępowanie o nadanie obywatelstwa polskiego – w którym wojewoda (konsul RP) oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) są tylko organami pośredniczącymi i opiniodawczymi – działa jako głowa Państwa Polskiego, symbolizując majestat Państwa, jego suwerenność, w pełni uznaniową władzę Państwa w zakresie włączenia cudzoziemca do wspólnoty obywateli RP. Wykracza to poza sferę działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 1 K.p.a. [9] . W tym miejscu należy podkreślić, że na niedopuszczalność stosowania przepisów K.p.a. w postępowaniu o nadanie przez Prezydenta RP obywatelstwa polskiego zwrócono uwagę zarówno w piśmiennictwie [10] , jak i w dotychczasowym orzecznictwie NSA [11] . Powyższe znalazło potwierdzenie w art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim , zgodnie z którym w postępowaniu o nadanie obywatelstwa polskiego nie stosuje się przepisów K.p.a. poza regulacjami dotyczącymi doręczeń (rozdział 8 K.p.a. ) [12] . W konsekwencji wnioskodawcy nie przysługuje prawo do wniesienia ponaglenia na bezczynność lub przewlekłość postępowania w trybie przepisu art. 37 K.p.a. [13] , a zatem również w przypadku skargi na pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wniosek o nadanie obywatelstwa polskiego osoby zamieszkałe w Polsce wnoszą za pośrednictwem wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej, a zamieszkałe za granicą – za pośrednictwem właściwego konsula. Wniosek składa się na formularzu określonym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej [14] , osobiście lub korespondencyjnie z podpisem urzędowo poświadczonym. Następnie organ, do którego wpłynął wniosek przekazuje go wraz ze swoją opinią do ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Zgodnie z przepisami ustawy o obywatelstwie polskim , Minister SWiA przed przekazaniem wniosku Prezydentowi RP, zwraca się do Komendanta Głównego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby do innych organów, o udzielenie informacji, które mogą mieć istotne znaczenie w sprawie o nadanie obywatelstwa polskiego. Organy, do których wystąpił Minister SWiA są zobowiązane do udzielenia odpowiedzi w ciągu 30 dni, z tym zastrzeżeniem, że termin ten w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przedłużony do 3 miesięcy. Należy dodatkowo wyjaśnić, że Prezydent RP nie jest związany opinią Ministra SWiA. Po otrzymaniu odpowiedzi od powyższych organów, Minister SWiA dołącza do akt sprawy również swoją opinię sporządzoną w oparciu o informacje przekazane przez organy właściwe w sprawach bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego i przekazuje wniosek Szefowi Kancelarii Prezydenta RP. Jak już wcześniej wskazano, Prezydent RP nie jest ograniczony w swoich konstytucyjnych kompetencjach żadnymi warunkami, a w tym terminem rozpatrzenia wniosku, i może nadać obywatelstwo polskie każdemu cudzoziemcowi w każdym czasie, jeżeli uzna to za zasadne. Przedstawiając powyższe jednocześnie informuję, że obecnie na rozstrzygnięcie Prezydenta RP w sprawie zainicjowanej wnioskiem o nadanie obywatelstwa polskiego oczekuje się do dwóch lat. Średni czas rozpatrywania wniosku w latach 2023-2025 wyniósł około 470 dni (od dnia złożenia wniosku w urzędzie wojewódzkim lub placówce konsularnej do dnia wydania postanowienia przez Prezydenta RP). Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dane za 2025 r. obejmują okres do 31 sierpnia. [2] w dniu 15 października 2024 r. Rada Ministrów przyjęła dokument pn.: Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030 . [3] Fundusz Azylu i Migracji [4] Projekt wpłynął do Sejmu RP 6 sierpnia 2025 r. (druk nr 1630), dostępny pod linkiem: https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1630 , został skierowany do rozpatrzenia przez Komisję Administracji i Spraw Wewnętrznych Sejmu RP. [5] funkcjonalności budowanej i rozwijanej przez Urząd do Spraw Cudzoziemców [6] Dz. U. poz. 622 [7] Dz. U. z 2023 r. poz. 1989, z późn. zm. [8] Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm. [9] Por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. OPS 4/98 [10] J. Jagielski: Obywatelstwo polskie. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1998 [11] Wyrok NSA z dnia 22 września 1994 r., sygn. II SA 695, 696-712/94 z aprobującymi zasadniczo głosami P. Sarneckiego i Z. Cieślaka oraz uchwale NSA z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. OPS 4/98 [12] Art. 28 ust. 5 ustawy o obywatelstwie polskim [13] Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lipca 2020 r., sygn. akt. II SAB/Wr 26/20 [14] Z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o nadanie obywatelstwa polskiego, wymogów dotyczących fotografii dołączanej do wniosku oraz wzorów aktu nadania obywatelstwa polskiego i zawiadomienia o odmowie nadania obywatelstwa polskiego (Dz. U. poz. 927). Załącznik: Średni czas trwania postępowania w sprawach: Tabela 1. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE, Tabela 2. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, Tabela 3. o udzielenie ochrony międzynarodowej. Załączniki ZAŁACZNIK.pdf