Interpelacja w sprawie zmian w katalogu dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego przy rekrutacji na studia

Interpelacja w sprawie zmian w katalogu dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego przy rekrutacji na studia Interpelacja nr 11777 do ministra nauki i szkolnictwa wyższego, ministra spraw zagranicznych w sprawie zmian w katalogu dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego przy rekrutacji na studia Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 14-08-2025 Szanowny Panie Ministrze, w dniu 1 sierpnia 2025 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie rodzajów dokumentów poświadczających znajomość języka, w którym odbywa się kształcenie na studiach (Dz. U. poz. 1045). Nowe przepisy określają zamknięty katalog dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego na poziomie biegłości co najmniej B2 dla cudzoziemców ubiegających się o przyjęcie na studia prowadzone w języku polskim. Z informacji otrzymywanych od uczelni wyższych oraz kandydatów wynika, że w nowym katalogu dokumentów nie znalazła się już matura z języka polskiego, jako podstawa do potwierdzenia znajomości języka. Oznacza to, że nawet osoby, które ukończyły szkołę średnią w Polsce i zdały egzamin maturalny z języka polskiego, muszą obecnie dostarczyć dodatkowy dokument – taki jak państwowy certyfikat językowy, certyfikat TELC/ECL czy dyplom ukończenia innych studiów w języku polskim. Cudzoziemcy, którzy ukończyli studia I stopnia w Polsce i w tym roku rekrutowali się na studia II stopnia lub ponownie na studia I stopnia, zostali tą decyzją zaskoczeni. Z dnia na dzień zmuszeni są do występowania do uczelni o wydanie certyfikatu potwierdzającego znajomość języka polskiego, co wywołało poważne trudności organizacyjne i chaos administracyjny. W praktyce procedura ta jest zbędna – kandydaci ci ukończyli już studia prowadzone w języku polskim, tym samym wykazali odpowiedni poziom kompetencji językowych. Zwracam uwagę na fakt, że zmiany te zostały wprowadzone w szczytowym momencie procesu rekrutacyjnego, na początku lipca, a weszły w życie niewiele później. Wielu kandydatów, opierając się na dotychczasowych zasadach, planowało udział w rekrutacji w przekonaniu, że matura z języka polskiego będzie wystarczającym dokumentem potwierdzającym znajomość języka. Obecnie znajdują się oni w sytuacji, w której nie mają realnej możliwości zdobycia dodatkowego certyfikatu w wymaganym czasie, gdyż egzaminy państwowe czy międzynarodowe odbywają się w ograniczonych terminach, a oczekiwanie na wyniki trwa tygodniami. Ponadto zgodnie z art. 11a ust. 4 oraz ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. 1999 nr 90 poz. 999), osoby posiadające świadectwo ukończenia szkoły średniej wydane za granicą uzyskują formalnie poziom znajomości języka polskiego B1. Niestety, wiele polskich uczelni wymaga poziomu B2, co sprawia, że kandydaci, którzy całą edukację odbyli w języku polskim poza granicami kraju – nierzadko w polskich szkołach lub programach edukacyjnych – są zmuszeni do zdawania dodatkowych certyfikatów językowych. Sytuacja ta szczególnie dotyka społeczności polonijne i polskich autochtonów zamieszkałych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, czego wyrazem są listy otwarte skierowane do władz. W praktyce oznacza to, że kandydaci, którzy nie zdążą dostarczyć wymaganego dokumentu, będą zmuszeni do odłożenia rozpoczęcia studiów o cały rok akademicki i oczekiwania na kolejne okienko rekrutacyjne. Takie opóźnienie niesie poważne konsekwencje: przerwanie ciągłości edukacji, konieczność poszukiwania pracy tymczasowej lub innej formy zajęcia na rok, ryzyko utraty motywacji do dalszej nauki oraz dodatkowe koszty utrzymania w Polsce w okresie bez statusu studenta. Dodatkowym problemem jest fakt, że uczelnie wyższe – w świetle nowego rozporządzenia – nie mają możliwości samodzielnego przeprowadzania wewnętrznych egzaminów z języka polskiego w celu weryfikacji kompetencji kandydatów. Ogranicza to elastyczność procesu rekrutacyjnego oraz pozbawia uczelnie narzędzi do indywidualnego podejścia do sytuacji wyjątkowych. W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania: [Do MNiSW] Jakie było uzasadnienie wykreślenia z katalogu dokumentów matury z języka polskiego, jako dowodu znajomości języka? [Do MNiSW i MSZ] Czy ministerstwo planuje wprowadzenie okresu przejściowego lub rozwiązań łagodzących skutki tej zmiany dla kandydatów w tegorocznej rekrutacji? [Do MNiSW] Czy rozważane jest umożliwienie uczelniom przeprowadzania wewnętrznych egzaminów z języka polskiego w sytuacjach, gdy kandydat nie posiada wymaganego dokumentu z listy? [Do MNiSW i MSZ] Czy rozważane są jakieś kroki skierowane do środowisk polskich zamieszkałych poza granicami kraju? W szczególności do uczniów i absolwentów szkół i klas z polskim językiem nauczania, tudzież przystępujących do egzaminu z języka polskiego w ramach egzaminu kończącego szkołę średnią. [Do MNiSW] W związku z przytoczoną w artykule TVP Wilno wypowiedzią ministra Szeptyckiego, iż skierował do rektorów pismo z rekomendacją, aby przy rekrutacji osób polskiego pochodzenia – obywateli UE, w szczególności Polaków z Litwy, Łotwy i Francji – uczelnie nie wymagały dodatkowego potwierdzania znajomości języka polskiego od kandydatów, którzy na świadectwach maturalnych uzyskali ocenę z języka polskiego, zwracam się z pytaniem: ile i które uczelnie wprowadziły wskazane rozwiązanie oraz od kiedy obowiązuje ono w procedurach rekrutacyjnych? Ponadto czy zostały podjęte kroki na rzecz Polaków nieposiadających obywatelstwa Unii Europejskiej? [Do MNiSW i MSZ] Czy w przyszłości podobne zmiany w zasadach rekrutacji będą ogłaszane z większym wyprzedzeniem, aby uniknąć destabilizacji procesu naboru? [Do MNiSW] W jaki sposób zmiany wprowadzone rozporządzeniem były konsultowane z środowiskiem akademickim w szczególności z Parlamentem Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Krajową Reprezentacją Doktorantów i Radą Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego? [Do MSZ] W jaki sposób zmiany te w odniesieniu do wspomnianej ustawy wizowej były konsultowane z środowiskiem akademickim w szczególności z Parlamentem Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Krajową Reprezentacją Doktorantów i Radą Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego? [Do MSZ] Czy wspomniana ustawa wizowa była konsultowana z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego? Z poważaniem Marta Stożek Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmian w katalogu dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego przy rekrutacji na studia Odpowiedź na interpelację nr 11777 w sprawie zmian w katalogu dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego przy rekrutacji na studia Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 15-09-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 11777 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie zmian w katalogu dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego przy rekrutacji na studia przedstawiam poniżej odpowiedzi na pytania. 1. [Do MNiSW i MSZ] Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie okresu przejściowego lub rozwiązań łagodzących skutki tej zmiany dla kandydatów w tegorocznej rekrutacji? Na wstępie należy podkreślić, iż zgodnie z art. 70 ust. 5f ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.) to minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki określa, w drodze rozporządzenia, rodzaje dokumentów poświadczających znajomość języka uwzględniając konieczność zapewnienia obiektywnej weryfikacji znajomości przez cudzoziemca języka, w którym odbywa się kształcenie na studiach na określonym kierunku, poziomie i profilu, na ustalonym przez uczelnię poziomie biegłości językowej, nie niższym niż B2. Oznacza to, że wydanie rozporządzenia pozostaje w wyłącznej gestii Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W dniu 1 sierpnia br. weszło w życie rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 30 lipca 2025 r. w sprawie rodzajów dokumentów poświadczających znajomość języka, w którym odbywa się kształcenie na studiach ( Dz. U. poz. 1045). Rozporządzenie określa rodzaje dokumentów poświadczających znajomość języka polskiego na poziomie biegłości językowej nie niższym niż B2 i rodzaje dokumentów poświadczających znajomość języka obcego na poziomie biegłości językowej nie niższym niż B2, w których to językach odbywa się kształcenie na studiach na określonym kierunku, poziomie i profilu, przez cudzoziemca niebędącego obywatelem UE w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2024 r. poz. 633 i 1688 oraz z 2025 r. poz. 619), ubiegającego się o przyjęcie na te studia. Rodzaje dokumentów poświadczających znajomość: języka polskiego na poziomie biegłości językowej nie niższym niż B2 – określa załącznik nr 1 do rozporządzenia; języka obcego na poziomie biegłości językowej nie niższym niż B2 – określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przedmiotowe rozporządzenie weszło już w życie, nie zawiera ono przepisów przejściowych ani dostosowujących, ani innych norm, które pozwalałyby na przyjęcie odmiennych od wskazanych w ww. akcie normatywnym dokumentów lub oznaczenia innej daty obowiązywania. Jak wskazano powyżej ewentualne zmiany legislacyjne leżą w kompetencji ministra właściwego w sprawach nauki i szkolnictwa wyższego. 2. [Do MNiSW i MSZ] Czy rozważane są jakieś kroki skierowane do środowisk polskich zamieszkałych poza granicami kraju? W szczególności do uczniów i absolwentów szkół i klas z polskim językiem nauczania, tudzież przystępujących do egzaminu z języka polskiego w ramach egzaminu kończącego szkołę średnią. Przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie wprowadzają wymogu okazania certyfikatu lub innego dokumentu stwierdzającego posiadanie znajomości języka wykładowego na poziomie nie niższym niż B2 przez obywateli Unii Europejskiej. Zgodnie z treścią samego przepisu art. 323 ust. 1a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571 z późn. zm.), obywatele UE nie są jego adresatami, a zatem są wyłączeni spod jego stosowania. Tym samym prawo polskie w ślad za regulacjami europejskimi nie zawiera wymogu potwierdzania znajomości jakiegokolwiek języka wykładowego, w tym języka polskiego, przy rekrutacji obywateli UE, którzy legitymują się świadectwem maturalnym szkoły polskiej, wydanym np. na Litwie, Łotwie, we Francji czy też w Republice Czeskiej. Należy zaznaczyć, że MNiSW wydało (w dniu 12 sierpnia 2025 r.) Komunikat dot. świadectw maturalnych uzyskanych przez osoby polskiego pochodzenia w państwach Unii Europejskiej Jego treść można znaleźć na stronie ministerstwa: https://www.gov.pl/web/nauka/komunikat-dot-swiadectw-maturalnychuzyskanych-przez-osoby-polskiego-pochodzenia-w-panstwach-unii-europejskiej Ministerstwo Spraw Zagranicznych, popierając stanowisko MEN, wnioskowało do MNiSW o zastosowanie wyłączenia czterech rodzajów świadectw spod obowiązku przedstawiania certyfikatu ze znajomości języka polskiego. Były to świadectwa: ukończenia szkół polskich nadzorowanych przez ORPEG, ukończenia szkół funkcjonujących w systemie oświaty innego państwa prowadzących nauczanie języka polskiego wraz ze świadectwem dojrzałości uwzględniającym wynik z egzaminu z języka polskiego, ukończenia szkół europejskich oraz wyniki egzaminów A-levels z języka polskiego. W opinii MNiSW optymalnym sposobem wprowadzenia tej zmiany będzie planowana nowelizacja ustawy o języku polskim, a nie rozporządzenia w sprawie rodzajów dokumentów poświadczających znajomość języka, w którym odbywa się kształcenie na studiach. 3. [Do MNiSW i MSZ] Czy w przyszłości podobne zmiany w zasadach rekrutacji będą ogłaszane z większym wyprzedzeniem, aby uniknąć destabilizacji procesu naboru? Należy wskazać, że przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r., poz. 622) kształtujące uprawnienia i obowiązki uczelni m.in. w zakresie sprawdzenia znajomości języka wykładowego na poziomie minimum B2 weszły w życie z dniem 1 lipca 2025 r., czyli w trakcie tegorocznej rekrutacji. Niemniej, w świetle unormowania dostosowującego przewidzianego w art. 33 ww. ustawy, który wszedł w życie dnia 13 maja 2025 r., uczelnia była uprawniona do dokonania zmian w uchwale ustalającej warunki, tryb oraz termin rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji na studia oraz sposób jej 4 przeprowadzenia na rok akademicki 2025/2026 w zakresie wymogów dotyczących studiów pierwszego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich; w takim przypadku uczelnia podaje do wiadomości publicznej informacje, o których mowa w art. 70 ust. 5g ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - niezwłocznie po podjęciu uchwały. Co do zasady, tegoroczna rekrutacja prowadzona przez uczelnie winna odbywać się z uwzględnieniem nowych zasad rekrutacji. Przepis powyższy miał służyć uczelniom do adekwatnego dostosowania trybu naboru. Należy pamiętać, iż tegoroczna rekrutacja rozpoczęła się formalnie już w 2024 r. W myśl art. 70 ust. 1 powoływanego wyżej aktu normatywnego uczelnia ustala warunki, tryb oraz termin rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji oraz sposób jej przeprowadzenia. Uchwała senatu jest udostępniana nie później niż do dnia 30 czerwca roku poprzedzającego rok akademicki, w którym ma się odbyć rekrutacja, a w przypadku utworzenia uczelni lub studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu – niezwłocznie. Minister Spraw Zagranicznych nie przewiduje działań w obszarze legislacyjnym skutkujących zmianami w obszarze nauki i szkolnictwa wyższego. Należy podkreślić, iż zgodnie z art. 70 ust. 5f ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.) to minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki określa, w drodze rozporządzenia, rodzaje dokumentów poświadczających znajomość języka uwzględniając konieczność zapewnienia obiektywnej weryfikacji znajomości przez cudzoziemca języka, w którym odbywa się kształcenie na studiach na określonym kierunku, poziomie i profilu, na ustalonym przez uczelnię poziomie biegłości językowej, nie niższym niż B2. Oznacza to, że wydanie rozporządzenia pozostaje w wyłącznej gestii Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. 4. [Do MSZ] W jaki sposób zmiany te w odniesieniu do wspomnianej Ustawy Wizowej były konsultowane z środowiskiem akademickim w szczególności z Parlamentem Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Krajową Reprezentacją Doktorantów i Radą Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego? Ustawa z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r., poz. 622) została przyjęta jako projekt rządowy. Projekt ustawy został zgłoszony nie tylko do uzgodnień międzyresortowych (także do MNiSW), ale również do szerokich konsultacji publicznych. Konsultacje publiczne objęły następujące podmioty: 1) NSZZ „Solidarność” (Wały Piastowskie 24, 80-855 Gdańsk, sekretariat.prezydium@solidarnosc.org.pl ), 2) Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (ul. Kopernika 36/40, 00-924 Warszawa, opzz@opzz.org.pl ), 3) Forum Związków Zawodowych ( biuro@fzz.org.pl ), 4) Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej (ul. Berneńska 8, 03-976 Warszawa, e-mail: sekretariat@pracodawcyrp.pl), 5) Konfederacja „Lewiatan” (ul. Zbyszka Cybulskiego 5, 00-727 Warszawa, recepcja@lewiatan.org ), 6) Związek Rzemiosła Polskiego (ul. Miodowa 14, 00-246 Warszawa, e-mail: zrp@zrp.pl), 7) Związek Pracodawców Business Centre Club (Związek Pracodawców Business Centre Club Plac Trzech Krzyży 18, 00-499 Warszawa, e-mail: biuro@bcc.org.pl ), 8) Związek Przedsiębiorców i Pracodawców ( biuro@zpp.net.pl ), 9) Federacja Przedsiębiorców Polskich (Federacja Przedsiębiorców Polskich, Al. Ujazdowskie 51, 00-536 Warszawa, e-mail: biuro@federacjaprzedsiebiorcow.pl ); 10) Rada Główna Szkolnictwa Wyższego i Nauki (ul. Wspólna 1/3, 00-529 Warszawa, e-mail: radaglowna@mnisw.gov.pl ), 11) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich (Uniwersytet Warszawski, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa, e-mail: biuro@krasp.org.pl ), 12) Konferencja Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych (Biuro Konferencji Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych (KRePUZ) przy: Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku ul. 3 Maja 17, 87- 800 Włocławek, biurorektora@pans.wloclawek.pl ), 13) Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich (Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich, ul. 3 Maja 25A, 80-802 Gdańsk, e- mail: krzasp@krzasp.pl ), 14) Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej (ul. Bracka 18/16, 00-028 Warszawa, sekretariat@psrp.org.pl ), 15) Krajowa Reprezentacja Doktorantów (ul. Nowogrodzka 12 lok. 6, 00-511 Warszawa, sekretariat@krd.edu.pl). W siedzibie MSZ odbyła się także konferencja uzgodnieniowa i konferencja z podmiotami uczestniczącymi w konsultacjach publicznych. 5. [Do MSZ] Czy wspomniana Ustawa Wizowa była konsultowana z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego?. Ustawa była przedmiotem uzgodnień międzyresortowych także z Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ponadto była zatwierdzana we właściwym trybie na każdym dalszym etapie prac legislacyjnych. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu