do ministra finansów i gospodarki
w sprawie sporządzania opinii klasyfikacyjnych przez Ośrodek Klasyfikacji i Nomenklatur Urzędu Statystycznego w Łodzi
Zgłaszający: Sławomir Mentzen
Data wpływu: 14-08-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana z interpelacją w sprawie sporządzania opinii klasyfikacyjnych przez Ośrodek Klasyfikacji i Nomenklatur Urzędu Statystycznego w Łodzi (dalej również jako: ośrodek). Interpelacja oparta jest na wątpliwościach w zakresie tempa pracy tego organu oraz rzetelności wydawanych opinii, wynikających z długiego i problematycznego procesu, który niejednokrotnie towarzyszy uzyskiwaniu przez wnioskodawców opinii klasyfikacyjnej, w zakresie właściwej klasyfikacji PKWiU (Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług).
Z praktyki doradców podatkowych wynika, że wskazany problem dotyczy najczęściej polskich przedsiębiorców działających w branży IT, którzy potrzebują opinii ośrodka, aby rzetelnie móc ustalić właściwą stawkę ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
W branży wnioskodawcy najczęściej stosowane są dwie stawki podatku:
Powyższe informacje stanowią pewne uogólnienie – są konkluzją z lektury wielu interpretacji indywidualnych wydawanych na wniosek podatników przez dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w sprawie ustalenia właściwej stawki ryczałtu w branży IT.
Tutaj należy podkreślić, że z uwagi na to, że wszystkie te kody obejmują bardzo zbliżone do siebie kategorie usług, a jednocześnie niedostosowane są do sytuacji rynkowej (przedmiotu działalności) wielu przedsiębiorców z branży IT, niezmiernie trudno jest dokonać podatnikom właściwej klasyfikacji. Co za tym idzie, istnieje bardzo duże ryzyko, że wielu przedsiębiorców z branży IT (nie do końca ze swojej winy) opłaca podatek w nieprawidłowej wysokości. Może to stanowić spory problem dla podatników, gdyż zarobki w tej branży są względnie wysokie, a różnica w podatku na poziomie 3,5% może wynosić nierzadko kilkanaście tysięcy złotych w skali roku (u jednego przedsiębiorcy). Z drugiej strony może być to również problem dla budżetu państwa, który zasilany jest często nienależnymi daninami, bądź należny podatek opłacany jest w zbyt niskiej wartości.
Ponadto, w wyniku kontaktu z wieloma osobami z branży (zajmującymi się różnymi gałęziami IT) oraz z relacji doradców podatkowych posiadam informacje, że obecnie jest prowadzonych coraz więcej kontroli ze strony urzędów skarbowych u przedsiębiorców z branży IT, opodatkowujących swoje przychody stawką 8,5% ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Podejście urzędów często sprowadza się do ustalenia właściwej stawki na poziomie 12%, jeżeli podatnik nie posiada wiążącej interpretacji indywidualnej w tym zakresie lub właśnie opinii klasyfikacyjnej z Urzędu Statystycznego, ze słusznością której urzędy skarbowe raczej w praktyce nie polemizują.
Z tego powodu przedsiębiorcy z branży IT, chcąc właściwie opodatkowywać swoje usługi wnioskują do ośrodka o opinię klasyfikacyjną, jako że ten odłam Głównego Urzędu Statystycznego wydaje się posiadać najbardziej rzetelne informacje o sposobie przyjęcia właściwego kodu PKWiU.
Mówiąc na wstępie o problematycznym procesie uzyskiwania opinii, mam na myśli wydawanie opinii nierzadko w terminie blisko roku od wystąpienia z wnioskiem, w przeciągu którego wydawane są kolejne pisma nie stanowiące realnej pomocy dla podatnika.
W znacznej części przypadków pierwsza odpowiedź z organu, którą otrzymują podatnicy, zawiera wskazanie niewystarczająco rozwiniętego symbolu PKWiU, np.:
Taka klasyfikacja nie daje absolutnie żadnej pomocy przy wyborze właściwej stawki ryczałtu. Stawki podatku, w tym przypadku, możliwe do ustalenia są na podstawie 6-cyfrowej podkategorii lub 7-cyfrowego symbolu PKWiU, a nie ich skróconej wersji (4-cyfrowej klasy lub 5-cyfrowej kategorii).
Pragnę zwrócić uwagę na fakt, iż (z uwagi na ilość podobnych spraw) z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością ośrodek ma świadomość tego, że taka klasyfikacja nie jest wystarczająca dla wnioskodawców z branży IT, a jednak tego rodzaju opinie są obecnie bardzo często wydawane.
Jest to tym bardziej zastanawiające, że mniej więcej do początku 2024 roku opinie w zakresie kodu PKWiU dla ustalenia stawki ryczałtu w branży IT uwzględniały pełne symbole klasyfikacyjne i nie były wyrażone w sposób alternatywy (tzn. wskazane dwa lub więcej kody PKWiU, właściwe w zależności od okoliczności, których ośrodek już nie rozstrzyga). Niegdyś zdarzały się również wiadomości zwrotne ze strony ośrodka, z prośbą o doprecyzowanie informacji, jeżeli nie były one wystarczające do wydania wiarygodnej opinii, jeszcze przed wydaniem właściwej opinii.
W mojej opinii takie podejście ośrodka jest wysoce nierzetelne i wymaga pilnej weryfikacji oraz prawdopodobnie – interwencji. Z nieznanych mi powodów przestał być to moim zdaniem organ skuteczny i sprawnie działający, co działa na szkodę bardzo dużej grupy polskich przedsiębiorców.
W przypadku otrzymania opinii w kształcie wskazanym powyżej, wnioskodawcy pozostaje napisać maila zwrotnego do ośrodka lub telefonicznie poprosić o doprecyzowanie wskazanej klasyfikacji.
Taki mail może przybrać treść, taką jak poniżej:
„Zwracam się z uprzejmą prośbą o doprecyzowanie kodów PKWiU 62.02 „Usługi związane z doradztwem w zakresie informatyki“ oraz PKWiU 62.01.1 „Usługi związane z projektowaniem i rozwojem technologii informatycznych“, gdyż są one niejednoznaczne i nie pozwalają mi na dobranie odpowiedniej stawki ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych w działalności gospodarczej. W praktyce interpretacyjnej Ośrodka Klasyfikacji i Nomenklatur Urzędu Statystycznego do tej pory wydawano dokładnie określone kody grupowań dla opisanych we wniosku usług, niniejsza opinia zawiera jedynie kody klasy PKWiU co jest niewystarczające dla mojego interesu“.
W odpowiedzi zdarza się, że ośrodek wskazuje już pełne symbole PKWiU, jednak w formie alternatywnej – na przykład z pięcioma różnymi wariantami. Rozwinięcie, którego dokonuje ośrodek potrafi być niczym innym, jak wyszczególnieniem wszystkich możliwych symboli PKWiU, które stanowią rozwinięcie uprzednio wskazanych ugrupowań, bez jakiegokolwiek zindywidualizowania zgodnego ze stanem faktycznym przedstawionym przez wnioskodawcę.
Co więcej, wnioskodawca lub doradca podatkowy jest w stanie, w ciągu 2 minut samodzielnie wyczytać z powszechnie dostępnych wyjaśnień do PKWiU dokładnie takie samo rozwinięcie, którego organ potrafi dokonywać, np. przez ponad 3 miesiące. Konkluzja może wyglądać np. w sposób następujący:
- jeżeli zasadniczy charakter usługom nadaje doradztwo w zakresie sprzętu komputerowego – PKWiU 62.02.10.0 „Usługi związane z doradztwem w zakresie sprzętu komputerowego“,
- jeżeli zasadniczy charakter usługom nadaje doradztwo w zakresie oprogramowania komputerowego –PKWiU 62.02.20.0 „Usługi związane z doradztwem w zakresie oprogramowania komputerowego“;
- jeżeli zasadniczy charakter usługom nadaje pomoc techniczna, w zakresie technologii informatycznych i sprzętu komputerowego – PKWiU 62.02.30.0 „Usługi pomocy technicznej w zakresie technologii informatycznych i sprzętu komputerowego“;
- jeżeli są związane z projektowaniem oprogramowania – PKWiU 62.01.11.0 „Usługi związane z projektowaniem, programowaniem i rozwojem oprogramowania“;
- jeżeli są związane z projektowaniem systemów komputerowych – PKWiU 62.01.12.0 „Usługi związane z projektowaniem i rozwojem technologii informatycznych dla sieci i systemów komputerowych“.
W wyniku dalszych próśb podatnika oraz sugestii kierowanych w stronę ośrodka, że może on doprecyzować niezbędne informacje, żeby tylko opinia była rzetelna, w którym ośrodek najczęściej informuje o tym, że:
„Upoważnione jednostki służb statystyki publicznej wydając, na wnioski podmiotów, informacje, w zakresie interpretacji standardów klasyfikacyjnych, zajmują stanowisko odpowiadając na pisemne wnioski zainteresowanych i na podstawie informacji przez nich dostarczonych, nie mając podstaw ani możliwości weryfikacji tych informacji“.
Stoi to jednak w sprzeczności z dobrą praktyką, która posługiwał się niegdyś ośrodek, polegającą na wystosowywaniu krótkich próśb o uzupełnienie informacji zawartych we wniosku.
Jednakże zgodnie z oczekiwaniami wnioskodawcy, ośrodek wskazuje również, że:
„Z uwagi na mało precyzyjny opis czynności zawarty w Pana/Pani wystąpieniu, a także ze względu na brak wskazania, która czynność nadaje zasadniczy charakter, Ośrodek nie mógł ustalić usługi dominującej i przedstawił możliwe zaklasyfikowanie czynności zawartych we wniosku, warunkując w zależności od usługi nadrzędnej, nadającej ww. czynnościom zasadniczy charakter. Tym samym przedstawił możliwe przypadki zaklasyfikowania, pozostawiając wybór i zastosowanie grupowań w gestii wnioskodawcy, posiadającego dokładne informacje, dotyczące faktycznie wykonywanych prac i ich charakteru.
W związku z powyższym jeśli jest Pan/Pani zainteresowany/a uzyskaniem jednoznacznego (konkretnego) grupowania PKWiU na świadczone usługi, prosimy o wskazanie czynności dominujących w ramach usług kompleksowych, a jeżeli świadczone są on oddzielnie (w ramach odrębnych umów) to również prosimy o takie wyjaśnienie“.
Jeżeli na tym etapie wnioskodawca nie zrezygnuje jeszcze z procesu uzyskiwania opinii klasyfikacyjnej, to przesyła do ośrodka doprecyzowanie świadczonych usług wraz ze wskazaniem usługi dominującej (niekoniecznie tożsamej z wcześniejszymi sugestiami ośrodka).
W kolejnych etapach jeszcze raz ośrodek wymaga przedstawienia szczegółowych opisów usług oraz przedłożenia umowy o świadczenie usług, żeby ostatecznie wydać jednoznaczną opinię.
Powyższy schemat postępowania powtarza się w przypadku różnych wnioskodawcach, niejednokrotnie przybierając nieco różne i nowe formy (wciąż jednak nie dając wnioskodawcy jednoznacznej opinii dotyczącej klasyfikacji PKWiU).
Wiążąca opinia uzyskiwana jest niejednokrotnie nawet po poł roku, a w skrajnych przypadkach niemalże po roku oczekiwania. Jak widać proces, który może zostać zakończony na etapie pierwszego pisma, bardzo często zostaje znacznie wydłużony – moim zdaniem zupełnie niepotrzebnie. Ponadto, na początkowych etapach procedowania sprawy przez ośrodek, odpowiedzi organu bywają wyjątkowo lakoniczne i chciałoby się użyć wręcz sformułowania, że sporządzone „po łebkach“.
Nie tego podatnicy oczekują od organów administracji publicznej. Tym bardziej osoby, które nie wiedzą jaki mają opłacać podatek, kiedy to ostatecznie koszt ewentualnych odsetek od nieprawidłowo uiszczonych danin publicznych ciąży w zupełności na podatniku.
Nie dość więc, że przez rok wnioskodawca może żyć w niepewności, co do prawidłowości swojego postępowania, to potencjalnie negatywna opinia może spowodować, że gdyby do momentu jej otrzymania rozliczał się na stawce 8,5% podatku, to obecnie miałby do dopłaty nie tylko 3,5% podatku, ale i niestety odsetki za zwłokę, które mogłyby być znacznie niższe, gdyby opinię klasyfikacyjną udało się otrzymać w pierwszym (lub po prośbie o doprecyzowanie ewentualnie drugim) piśmie z ośrodka.
Proszę zatem Pana Ministra o podjęcie słusznych środków, w celu zweryfikowania, czy ośrodek nie jest w stanie procedować spraw nieco szybciej oraz na początkowych etapach podchodzić do sprawy tak rzetelnie, jak ma to miejsce od momentu otrzymania przez wnioskodawcę pisma z prośbą o doprecyzowanie opisu świadczonych usług. Co do reakcji i responsywności ośrodka na końcowych etapach prowadzenia spraw nie wnoszę szczególnych zastrzeżeń.
Należy również nadmienić, iż w doktrynie istnieje spór odnośnie kompetencji dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, jako organu, który miałby być zobowiązany do wydawania interpretacji indywidualnych w zakresie prawidłowej klasyfikacji PKWiU, jako że rzutuje ona bezpośrednio na rozliczenia podatkowe.
Na kanwie powyższego proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi poniższe pytania:
Z wyrazami szacunku
Sławomir Mentzen